IV SA/Wa 748/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej: "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust 2, art. 52 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680; dalej: "ustawy o ochronie") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2012 r. o pozbawieniu ochrony uzupełniającej na terytorium RP udzielonej K. S. oraz o wyznaczeniu terminu utraty ochrony uzupełniającej na dzień przypadający po upływie 30 dni od daty doręczenia tej decyzji. Stan sprawy przedstawia się następująco: K. S., obywatelka Federacji [...], deklarująca narodowość [...], jako osoba małoletnia została objęta wnioskiem ojca A. S. złożonym w dniu [...] grudnia 2007 roku. W dniu [...] września 2008 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją Nr [...] odmówił wnioskodawcy nadania statusu uchodźcy i udzielił ochrony uzupełniającej. Decyzją została objęta również małoletnia K. S. W związku z opuszczeniem przez nią w dniu [...] listopada 2010 roku terytorium RP oraz wyjazdem do kraju pochodzenia i pobytem tam przez dwa lata zostało wszczęte postępowanie w sprawie pozbawienia jej ochrony uzupełniającej. W dniu [...] grudnia 2012 r. zostało przeprowadzone przesłuchanie cudzoziemki Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2 i art. 52 ustawy o ochronie postanowił pozbawić K. S. ochrony uzupełniającej oraz wyznaczyć termin utraty ochrony uzupełniającej na dzień przypadający po upływie 3 miesięcy dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż fakt, iż po uzyskaniu ochrony cudzoziemka postanowiła dobrowolnie wrócić do R., gdzie nieniepokojona przez władze ani inne podmioty zamieszkiwała w G. przez niemal 2 lata, wskazuje, ze nie obawia się ona doznania poważnej krzywdy w Federacji [...], wobec czego – w ocenie organu I instancji – dalsze korzystanie przez nią z ochrony na terytorium RP nie jest konieczne, szczególnie przy uwzględnieniu poprawy sytuacji bezpieczeństwa ludności cywilnej w C. Dlatego też organ I instancji pozbawił K. S. ochrony uzupełniającej. Od decyzji tej cudzoziemka odwołała się do Rady do Spraw Uchodźców wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust 2, art. 52 ustawy o ochronie oraz przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, jak i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uzasadnienie decyzji. W dniu 25 stycznia 2013 roku skarżąca dodatkowo przesłała oświadczenie, w którym stwierdziła, że wyjechała do kraju pochodzenia na życzenie męża, który jej zdaniem nie chciał dopuścić także do jej powrotu do rodziców przebywających w Polsce. Podała również, że w kraju pochodzenia była dwukrotnie zabrana z mężem z powodu ciotecznego brata S. A. J., który był bojownikiem i zginął w maju 2012 roku. O powyższym bała się powiedzieć na [...]. Z kraju pochodzenia wyjechała bez wiedzy męża i obawia się obecnie tam powrotu. Rada do Spraw Uchodźców wskazaną na wstępie decyzją z dnia 1 lutego 2013 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy podniósł, iż podziela stanowisko, że w sprawie K. S. (dalej: "skarżąca") zachodzą przesłanki wskazane w przepisie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie, zgodnie z którym cudzoziemca pozbawia się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy okoliczności, z powodu których była udzielona, przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana. Rada zauważyła, że zmiana okoliczności ma charakter na tyle znaczący i długotrwały, że dalsza obawa skarżącej przed doznaniem poważnej krzywdy nie jest uzasadniona. Organ odwoławczy wskazał, iż aktualna ogólna sytuacja osób narodowości [...] nie stwarza sytuacji, w której występują realne przesłanki określone w przepisie art. 15 ustawy o ochronie wskazujące na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Jednocześnie – w ocenie Rady – sytuacja ta ma charakter na tyle znaczący i trwały, że obawa skarżącej przed zagrożeniem jej bezpieczeństwa nie jest uzasadniona. Sytuacja ta w sposób znaczący różni się od sytuacji, kiedy udzielano jej ochrony, o czym świadczą opracowania zgromadzone w aktach organu I instancji. Organ odwoławczy zauważył, iż wprawdzie sytuacja w tym regionie wciąż nie jest w pełni stabilna w związku z funkcjonowaniem na terenie całego Kaukazu grup terrorystycznych, walczących z władzami federalnymi i regionalnymi, niemniej nie można już mówić o przemocy nieselektywnej w C. Nie ma miejsca również konflikt zbrojny, przeciwnicy władz nie stanowią zorganizowanej pod wspólnym dowództwem armii, żadne terytorium nie jest pod ich kontrolą, a ilość poszkodowanych osób cywilnych jest niewielka i niewspółmiernie mniejsza niż w przypadku konfliktu zbrojnego. Także sytuacja osób narodowości [...] w innych rejonach [...] nie pozwala na stwierdzenie, że osoby te są prześladowane czy dyskryminowane ze względu na swoją narodowość. Jednocześnie Rada podniosła, iż o powyższej sytuacji świadczy również zachowanie skarżącej, która po uzyskaniu w Polsce ochrony uzupełniającej w listopadzie 2010 roku wyjechała wraz z mężem do C. Przebywała tam przez dwa lata i w zasadzie nie miała żadnych problemów z miejscowymi władzami. W dniu [...] lipca 2011 r. urodziła w G. córkę F. K.. Zgłosiła ten fakt władzom kraju pochodzenia i uzyskała w USC świadectwo urodzenia. Cudzoziemka wystąpiła również z wnioskiem do Urzędu Federalnej Służby Migracyjnej w L. rejonie miasta G. o wpisanie do paszportu małoletniej córki. W ocenie Rady, skarżąca bez przeszkód korzystała z usług administracji Federacji [...], a z jej zeznań nie wynika, by po powrocie spotkały ją jakiekolwiek nieprzyjemności lub by groziło jej bezpośrednio niebezpieczeństwo zagrożenia życia. Organ odwoławczy podzielił zatem opinię Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że obawy występujące wcześniej zagrożenia są obecnie nieaktualne, a postępowanie skarżącej wyraźnie świadczy o tym, że nie tylko nie obawia się ona władz Federacji [...], ale bez problemu korzysta z ich usług. W ocenie Rady, skarżąca nie wskazała na żadne konkretne działania lub zagrożenia ze strony władz kraju pochodzenia, za wyjątkiem konieczności rzekomo identyfikacji zwłok zabitego w maju 2012 r. krewnego. Okoliczność ta – zdaniem organu odwoławczego – jeżeli rzeczywiście miała miejsce nie pociągała za sobą żadnych negatywnych konsekwencji dla zainteresowanej lub jej rodziny, gdyż nie została ona zatrzymana, oskarżona o naruszenia prawa lub wezwana do złożenia wyjaśnień w sprawie krewnego. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż w sprawie skarżącej nie ma miejsca sytuacja, w której istnieje uzasadniona obawa – przed prześladowaniem jej w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej i z tego powodu nie może lub nie chce korzystać z ochrony w kraju pochodzenia. Nadto skarżąca nie wykazała faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przez indywidualnym prześladowaniem w trakcie toczącego się postępowania, ani też nie zaszły żadne okoliczności, które taką ocenę by zmieniały. Konkludując Rada wskazała, iż w sytuacji skarżącej zachodzą przesłanki wskazane w przepisie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie. Na zakończenie Rada zakreśliła termin utraty ochrony uzupełniającej na 30 dni od daty doręczenia decyzji organu odwoławczego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów: 1) prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 15 ustawy o ochronie poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w tych przepisach; 2) postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji. Uzasadniając skarżąca wskazała m.in., iż w jej przypadku okoliczności do udzielenia mi ochrony uzupełniającej na terytorium Polski pozostają nadal spełnione, gdyż nie uległy one zmianie. Wyjaśniła, iż wyjechała z Polski w listopadzie 2010 r. wbrew swej woli, ponieważ została porwana przez męża. Skarżąca podniosła, iż nie mogła skutecznie sprzeciwić się temu, ponieważ byłoby to niezgodnie z jej tradycją. Nadto wskazała, iż mąż znęcał się nad nią - zarówno fizycznie jak i psychicznie - była codziennie bita i poniżana. Ponadto, podczas pobytu w C. pojawiali się u niej ludzie, którzy chcieli aby przekazywała im informacje na temat diaspory [...] w Polsce, m.in. w związku z tym najpierw mąż, a później również skarżąca zostali zatrzymani na przesłuchanie. W ocenie skarżącej działania te były podejmowane z uwagi na działalność jej bratanka oraz fakt, iż jej rodzina została objęta ochroną na terytorium Polski i nadal tu przebywa. Podczas zatrzymania zwracano także uwagę na jej ubiór i zachowanie - uznano to za przejaw w., potępiono, a także w związku z tym grożono. Wskazała także, iż do Polski wróciła we wrześniu 2012 r. uciekając wraz z moją córką F. K. przed niebezpieczeństwem ze strony męża i władz. Reasumując skarżąca wskazała, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem szeregu przepisów prawa i doprowadziła do tego, iż zmuszona została do powrotu do kraju pochodzenia, do którego z powodów podnoszonych w trakcie toczącego się postępowania i wykazanych w przedmiotowej skardze, powrócić nie może oraz do tego, że posiada nieuregulowany pobyt w Polsce, gdzie przebywa cała rodzina skarżącej: ojciec, siostra i matka, którzy są objęci ochroną uzupełniającą oraz sześć pozostałych osób z najbliższej rodziny będących w trakcie procedury uchodźczej, którzy stanowią dla skarżącej niezwykle ważne wsparcie w tej niezwykle trudnej dla niej sytuacji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy zakreślonej skargą, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była decyzja Rady do Spraw Uchodźców utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekająca o pozbawieniu ochrony uzupełniającej na terytorium RP K. S. Organy orzekające w niniejszej sprawie jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazały art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 52 oraz art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2012, poz. 680). Ostatni przepis jest normą kompetencyjną dla Rady do Spraw Uchodźców, natomiast poprzednie przepisy dotyczą meritum sprawy. Kwestia przywołania ust. 2 przepisu art. 22 bądź braku takiego przywołania ma charakter drugorzędny, bowiem generalnie podstawę pozbawienia cudzoziemca ochrony uzupełniającej stanowi art. 22 ust. 1 przewidujący enumeratywnie przypadki kiedy dopuszczalne jest takiej treści rozstrzygnięcie. Ust. 2 art. 22 jedynie doprecyzowywuje przesłanki pozbawienia tej ochrony w razie zmiany lub ustania okoliczności, które swego czasu spowodowały, że taka ochrona została udzielona. Cudzoziemca pozbawia się ochrony uzupełniającej w przypadku gdy okoliczności z powodu których była udzielona, przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana. Przepis zatem warunkuje dwie niezależne przesłanki uzasadniające cofnięcie tej ochrony. Po pierwsze jest nią ustanie okoliczności, które spowodowały udzielenie takiej ochrony, po drugie natomiast zmiana takowych okoliczności. Ust. 2 art. 22 dookreśla tę drugą przesłankę tj. zmianę okoliczności wymagając, aby była na tyle znacząca i długotrwała, że dalsza obawa cudzoziemca przed doznaniem poważnej krzywdy nie jest uzasadniona. W kontrolowanej przez Sąd sprawie przesłanką do cofnięcia ochrony uzupełniającej na terytorium RP była zmiana okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu tej ochrony cudzoziemce. Udzielając ochrony uzupełniającej dla ojca skarżącej (która obejmowała wówczas również małoletnie dziecko tj. K. S.) organy kierowały się sytuacją w kraju pochodzenia. W decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia [...] września 2008 r. wskazano bowiem, że ówczesna sytuacja w R., w szczególności łamaniem tam praw człowieka zarówno przez przedstawicieli wojsk federalnych jak i [...] struktur [...], uzasadniała udzielenie ochrony uzupełniającej dla ojca skarżącej bowiem wydalenie cudzoziemca mogłoby powodować zagrożenie jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz narażać go na tortury czy nieludzkie, poniżające traktowanie. Jednocześnie organ statusowy ustalił wówczas, że głównym powodem wyjazdu ojca cudzoziemki za granicę była obawa o własne bezpieczeństwo oraz brak możliwości normalnego życia w kraju pochodzenia. Pogląd ten wyrażony przez organ w tamtym czasie i na potrzeby tamtego postępowania został zweryfikowany w następnych latach poprzez aktywność samej cudzoziemki. Wymieniona bowiem – co pozostaje poza sporem – po uzyskaniu w Polsce ochrony uzupełniającej w listopadzie 2010 roku wyjechała wraz z mężem do C. Przebywała tam przez dwa lata i w zasadzie nie miała żadnych problemów z miejscowymi władzami. W dniu [...] lipca 2011 r. urodziła w G. córkę F. K. Zgłosiła ten fakt władzom kraju pochodzenia i uzyskała w USC świadectwo urodzenia. Cudzoziemka wystąpiła również z wnioskiem do Urzędu Federalnej Służby Migracyjnej w L. rejonie miasta G. o wpisanie do paszportu małoletniej córki. Organy poczyniły powyższe ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i Sąd nie znalazł podstaw, aby zarzucić postępowaniu wyjaśniającemu jakiekolwiek nieprawidłowości. Zasadnie organy orzekające uznały, iż obawy i występujące wcześniej zagrożenia są obecnie nieaktualne, a postępowanie skarżącej świadczy o tym, że nie tylko nie obawia się ona władz Federacji [...], ale bez problemu korzysta z ich usług. Jednocześnie skarżąca nie wskazała na żadne konkretne działania lub zagrożenia ze strony władz kraju pochodzenia, za wyjątkiem konieczności rzekomo identyfikacji zwłok zabitego w maju 2012 r. ciotecznego brata, który był bojownikiem. Jak słusznie wywiodły organy orzekające, okoliczność ta, jeżeli rzeczywiście miała miejsce nie pociągała za sobą żadnych negatywnych konsekwencji dla zainteresowanej lub jej rodziny, gdyż nie została ona zatrzymana, oskarżona o naruszenia prawa lub wezwana do złożenia wyjaśnień w sprawie krewnego. W ocenie Sądu organy w wystarczającym zakresie wykazały także, iż w sprawie skarżącej nie ma miejsca sytuacja, w której istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem jej w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej i z tego powodu nie może lub nie chce korzystać z ochrony w kraju pochodzenia. Sąd zgadza się z oceną organów orzekających, iż skarżąca nie wykazała faktów, czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przez indywidualnym prześladowaniem w trakcie toczącego się postępowania, a nie zaszły żadne okoliczności, które taką ocenę by zmieniały. Powyższe – w ocenie Sądu – świadczy o tym, iż nastąpiła zmiana okoliczności, które warunkowały przyznanie ochrony uzupełniającej, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ochronie. Okoliczności te zmieniły się na tyle znacząco i długotrwale, że dwuletni pobyt skarżącej nie wiązał się zarówno z aktami zagrażającymi w sposób poważny jej życiu, ale nawet nie doświadczała najmniejszych aktów prześladowania, jednocześnie korzystając z uprawnień obywatelskich jakimi jest choćby rejestracja nowo narodzonego dziecka i wpisanie do paszportu małoletniej córki. Przebieg pobytu skarżącej w kraju pochodzenia świadczy o tym, że ochrona uzupełniająca nie jest wymagana. W ocenie Sądu spełnione zostały zatem warunki wymagane do jej cofnięcia. Za bezzasadne Sad uznał zatem zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Podniesiony przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie przed Sądem zarzut, że ochrona uzupełniająca może być udzielona również gdy osoba doznaje krzywdy nie tylko od organów państwa, ale również od osób trzecich w związku z okolicznością obawy wyrządzenia krzywdy przez byłego męża, nie mógł spowodować uchylenia zaskarżonych decyzji. Po pierwsze powyższe zostało podniesione przez pełnomocnika na rozprawie, skarżąca na etapie postępowania administracyjnego i w samej skardze tego zarzutu nie podniosła, co czyni wątpliwym wiarygodność podniesionych okoliczności. Jeżeli nawet zaistniał konflikt pomiędzy byłymi małżonkami tj. skarżącą i jej byłym mężem – brak jest podstaw do przyjmowania / nie wskazał tego także pełnomocnik /, że skarżąca nie może liczyć na ochronę organów władzy publicznej kraju pochodzenia w takich sytuacjach, stosownie do art.16 ust.2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Sąd nie znalazł także podstaw, aby zarzucić postępowaniu wyjaśniającemu prowadzonemu przez organy administracyjne nieprawidłowości, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania, stąd zarzuty skargi naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a, o czym orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje podstawę w art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 461) o czym Sąd orzekł, jak w punkcie 2 wyroku.