IV SA/Wa 752/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Danuta Gorzelak - Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B.Z. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie przekazania skargi według właściwości - uchyla zaskarżone postanowienie - Sygnatura akt IVSA/Wa 752/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. Delegatura w L.- działając w oparciu o art. 65 §1 i 106 oraz 229 kpa przekazał skargę B.Z. dotyczącą zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego Burmistrzowi W.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Burmistrz W. pismem oznaczonym sygnaturą [...] przekazał [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków pismo B.Z. z dnia [...] października 2004 r. zatytułowane "odwołanie-skarga-sprzeciw". [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie jest organem właściwym w sprawie rozpoznania przekazanego pisma. Mimo, iż strona skierowała go do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków za pośrednictwem Burmistrza W. to zgodnie z treścią art. 65 kpa Burmistrz powinien przekazać sprawę organowi właściwemu. Powołany jako podstawa przekazania art. 106 kpa nie upoważnia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do rozpoznania czy to skarg czy odwołań dotyczących organów gminy. Organ wyjaśnił dodatkowo, że sprawa nie została zakończona wydaniem decyzji, od której przysługiwałoby stronie odwołanie a w konsekwencji pismo należy traktować jako skargę wniesioną w trybie art. 229 kpa. W wyniku rozpoznania wniesionego przez B.Z. zażalenia - postanowieniem z dnia [...] marca 2005r. Minister Kultury uchylił w całości zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 231 kpa stanowi, że jeżeli organ, który otrzymał skargę nie jest właściwy do jej rozpoznania obowiązany jest niezwłocznie nie później jednak niż z w terminie 7 dni przekazać ją właściwemu organowi zawiadamiając jednocześnie o tym skarżącego albo wskazać mu właściwy organ. Z przepisu tego wynika, że organ, do którego wpłynęła skarga przekazuje ją do organu właściwego zwykłym pismem nie zaś postanowieniem. Na pismo takie nie przysługuje skarżącemu zażalenie. Uchybienie organu I instancji polegało więc na tym, że zażalenie potraktował niesłusznie jako skargę i przesłał ją do właściwego organu w wadliwym trybie. Pismo to powinno być potraktowane nie jako skarga na Burmistrza lecz jako uwagi wniesione przez stronę w trakcie postępowania prowadzonego przez Kierownika Delegatury w L.. Organ zatem powinien był włączyć to pismo do akt sprawy i ustosunkować się do niego w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zmiany [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( Dz.U. nr 162,poz. 1568 oraz z 2004 r. nr 96, poz. 959) oraz art. 127§2, 138§1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa. B.Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] marca 2005 r. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że zaskarżone przez nią postanowienie narusza prawo poprzez to, że jej pismo nie zostało " niezwłocznie" przekazane do właściwego organu. W dalszej części podniosła zarzuty związane z toczącym się postępowaniem o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na zmianie elewacji frontowej budynku oraz zmiany sposobu użytkowania lokalu z mieszkalnego na użytkowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe unormowanie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, choć nie z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania organ II instancji obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Jednocześnie w art. 138 kpa ustawodawca wskazał na rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego. I tak rozpoznając odwołanie (zażalenie) organ II instancji może: 1. utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję ( postanowienie); 2. uchylić zaskarżone rozstrzygnięcia w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy lub uchylając - umorzyć postępowanie I instancji. 3. umorzyć postępowanie odwoławcze; 4. uchylić zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Art. 138§1 pkt 2 in fine wprowadza wyjątek o zasady obowiązku rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez organ odwoławczy pozwalając temu organowi na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu I instancji. Organ ten nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia sprawy albowiem umorzenie postępowania (po uprzednim uchyleniu postanowienia organu I instancji) jest możliwe jedynie w przypadkach gdy postępowanie to jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylając zaskarżone postanowienie i umarzając postępowanie I instancji przyjął, że organ [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków winien włączyć pismo B.Z. do akt postępowania prowadzonego przez ten organ o uzgodnienie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, nie zaś przekazywać je zgodnie z właściwością jako skargę w rozumieniu przepisów działu VIII kpa. Podkreślił przy tym, że przekazanie "skargi" do właściwego organu następuje zwykłym pismem a nie postanowieniem. Sąd podzielił wprawdzie stanowisko organu odwoławczego, co do wadliwości rozstrzygnięcia organu I instancji jednakże rozpoznanie sprawy w wyniku wniesionego zażalenia i wydanie postanowienia uchylającego to rozstrzygnięcie i umorzenie postępowania przed organem I instancji jest wadliwe z punktu widzenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Prawidłowe przyjęcie przez organ II instancji, że pismo skarżącej winno być rozpoznane w sprawie o uzgodnienie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu skutkuje uznaniem, iż właściwym rzeczowo do jego rozpoznania jest [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków. Przekazanie zatem tego pisma Burmistrzowi W. naruszało przepisy o właściwości organów ( było to z pewnością skutkiem niewłaściwego wyjaśnienia intencji wnoszącej pismo B. Z.). W tym zatem zakresie prawidłowe było uchylenie decyzji organu I instancji. Organ nie wskazał natomiast przyczyn, dla których uznał, że postępowanie to przed organem I instancji było ( lub stało się) bezprzedmiotowe. Umarzając postępowanie ( po uprzednim uchyleniu postanowienia organu I instancji) organ odwoławczy "zamknął" sprawę związaną ze złożonym przez skarżącą pismem. Jednocześnie jednak wskazał w uzasadnieniu, że pismo to powinno być włączone do toczącego się innego postępowania w sprawie. Taka ocena sugeruje, że organ I instancji winien ponownie rozpoznać sprawę ( poprzez włączenie pisma do innej sprawy). W takiej sytuacji wadliwe byłoby umorzenie postępowania. Tylko wtedy prawidłowym byłoby umorzenie postępowania, gdyby organ wskazał przyczyny, dla których stwierdził, że postępowanie przed organem I instancji jest bezprzedmiotowe. Organ nie wyjaśnił powyższych okoliczności. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 138 §1 pkt 2 kpa oraz art. 77§1 i 107 §3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji należało je uchylić. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uchylając zaskarżone orzeczenie, rozważy czy postępowanie przed organem I instancji jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa i rozważania te zawrze w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W przypadku uznania, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków winien rozpoznać wniosek skarżącej organ rozważy czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 138 §2 kpa wskazujące na możliwość uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w sentencji.