IV SA/Wa 752/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. na czynność Komendanta Głównego Straży Granicznej w przedmiocie wydalenia cudzoziemca z terytorium RP postanawia: odrzucić skargę W piśmie z dnia 7 marca 2013 r. S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Komendanta Głównego Straży Granicznej polegającą na przekazania go w ramach readmisji do [...] w trakcie toczącego się postępowania o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 7 kwietnia złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił o wydaleniu z terytorium RP. Skarżący podniósł, że złożył odwołanie od tej decyzji i wpłynęło ono do organu w dniu 27 lipca 2012 r. następnie w dniu 7 sierpnia 2012 r. został przekazany do [...] w ramach readmisji. Zdaniem skarżącego czynność ta jest czynnością z zakresu administracji publicznej, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Przed wniesieniem skargi S. M. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przed wykonaniem decyzji o wydaleniu podejmowane brak było przeszkód do przekazania cudzoziemca do [...]. Ani skarżący ani jego pełnomocnik nie poinformowali odpowiednich organów o fakcie złożenia odwołania od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2012 r. Ponadto zdaniem organu skoro skarżący "dowiedział się" o fakcie readmisji w dniu 7 sierpnia 2012 r., to powinien w terminie 14 dni od tej daty wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa. Uczynił to dopiero w dniu 23 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ wydalenie cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach tzw. "readmisji" nie jest czynnością organu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwaną dalej Ppsa), wobec tego nie przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 Ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in.: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnienia wymaga, że art. 3 § 2 Ppsa dotyczy aktu lub czynności podjętej jest w sprawie indywidualnej, skierowanej do oznaczonego podmiotu, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, a samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt lub czynność dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. W uchwale z dnia z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. I OPS 3/07, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. Konieczne zatem w niniejszej sprawie jest rozważenie, czy Komendant Główny Straży Granicznej, dokonując tzw. readmisji cudzoziemca, działał jako organ administracji publicznej i czy dokonana przez niego czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Należy mieć na względzie, że wydalenie cudzoziemca w niniejszej sprawie nastąpiło na mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2012 r., którą odmówiono skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówiono udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalono terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Podstawę tej decyzji stanowiły przepisy art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009 r. Nr 189 poz. 1472 ze zm.). Zgodnie z art. 48 ust. 2 tej ustawy jeżeli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany, w decyzji, w której odmawia się nadania statusu uchodźcy wnioskodawcy lub osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje, orzeka się o ich wydaleniu, z wyłączeniem określonych przypadków. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 3 cyt. ustawy do postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy, w części dotyczącej orzeczenia o wydaleniu, stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach dotyczące postępowania w sprawie wydalenia. Wobec tego w celu ustalenia trybu postępowania przy wydaleniach cudzoziemców należy odwołać się do ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573 ze zm.). Zgodnie z art. 95 ust. 1 tej ustawy decyzja o wydaleniu podlega przymusowemu wykonaniu przez doprowadzenie cudzoziemca do granicy albo do granicy państwa, do którego zostaje wydalony, lub do portu lotniczego albo morskiego tego państwa, jeżeli: 1) cudzoziemiec przebywa w strzeżonym ośrodku lub areszcie w celu wydalenia; 2) cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie określonym w decyzji o wydaleniu lub w decyzji zawierającej orzeczenie o wydaleniu; 3) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego albo interes Rzeczypospolitej Polskiej; 4) została wydana w związku z okolicznością, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 7. Zgodnie z art. 95 ust. 2 i 3 tej ustawy obowiązek doprowadzenia cudzoziemca do granicy wykonuje komendant oddziału Straży Granicznej właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, a obowiązek doprowadzenia cudzoziemca od granicy do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego następuje wydalenie, wykonuje Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej właściwy ze względu na miejsce, w którym cudzoziemiec przekracza granicę. Następnie komendant placówki Straży Granicznej odnotowuje w rejestrze spraw dotyczących wydalenia z Rzeczypospolitej Polskiej datę opuszczenia przez cudzoziemca tego terytorium lub informuje o tym niezwłocznie wojewodę, który wydał decyzję o wydaleniu (art. 95 ust. 4). Wobec tego podmiotami wykonującymi decyzje administracyjne są odpowiednio komendant oddziału Straży Granicznej lub Komendant Główny Straży Granicznej. W ocenie Sądu, nie działają oni jako organy administracji publicznej, lecz jedynie jako "wykonawcy" decyzji organu administracji publicznej z racji posiadanych kompetencji i odpowiednio wykwalifikowanej kadry pracowniczej. Straż Graniczna jest bowiem jednolitą umundurowaną i uzbrojoną formacją utworzoną do ochrony granicy państwowej na lądzie i na morzu oraz kontroli ruchu granicznego (art. 1 ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej). Przepis art. 1 ust. 2 wskazanej ustawy wylicza zadania, jakie należą do kompetencji tej formacji. W pkt 14 tego przepisu wskazano, że Straż Graniczna wykonuje również zadania określone w innych ustawach. Wobec tego biorąc pod uwagę treść tego przepisu w związku z art. 95 ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach należy stwierdzić, że wydalenie cudzoziemca z terytorium RP należy do jednych z zadań Straży Granicznej oprócz m.in. ochrony granicy państwowej, organizowania i dokonywanie kontroli ruchu granicznego i innych wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej. Nie ma zatem w tej sytuacji miejsca na jakąkolwiek decyzyjność czy uznaniowość. Wobec tego, w razie gdy komendant oddziału Straży Granicznej lub Komendant Główny Straży Granicznej nie posiada informacji, które wstrzymywałyby wykonanie decyzji o wydaleniu cudzoziemca obowiązany jest wykonać zadanie. Konkludując należy podkreślić, że Sąd nie kontrolował w niniejszym postępowaniu okoliczności, czy istniały przesłanki uzasadniające wydalenie cudzoziemca z terytorium RP w ramach tzw. readmisji. Sąd badał jedynie, czy Komendant Główny Straży Granicznej jest w niniejszej sprawie organem administracji publicznej, który podejmuje czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Na marginesie jedynie należy podkreślić, iż trafnie zauważył Komendant Główny Straży Granicznej, że nawet gdyby uznać, iż jest to czynność z zakresu administracji publicznej, to wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło z przekroczeniem 14 dniowego terminu. Sąd jednakże mając na uwadze, że zaskarżona czynność nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa i nie poddają jej kontroli sądów administracyjnych również przepisy szczególne, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji.