IV SA/Wa 753/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie asesor WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Paweł Włodarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w P. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji inwestycji celu publicznego - uchyla zaskarżone postanowienie - Postanowieniem z dn. [...].09.2004 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dn. 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717), art. 6 ust. 1 b, c), art. 7 pkt 1, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4) ustawy z dn. 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 106 kpa odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego jakim jest zmiana przebiegu drogi wojewódzkiej nr [...] S.z miejscowości Z.. W uzasadnieniu wskazano, że Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w P. w dn. 07.09.2004 r. wydał opinię, z której wynika, że wytyczenie drogi przez podwórze założenia dworsko-parkowo-folwarcznego w Z. doprowadzi do zniszczenia zabytkowego historycznego układu przestrzennego. Układ ten istnieje co najmniej od połowy XIX wieku. Planowana droga przecina podwórze w jego części zachodniej i całkowicie narusza jego pierwotny układ kompozycyjny. Nadto wiąże się z rozbiórką części zabudowań. Wskutek zażalenia wniesionego przez [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. Minister Kultury postanowieniem z dnia [...].01.2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, iż [...].09.2004 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. wszczął postępowanie w sprawie wpisania przedmiotowego zespołu do rejestru zabytków. Teren ten podlega zatem ochronie konserwatorskiej.W ocenie organu realizacja inwestycji wprowadziłaby na teren zespołu nieodwracalne zmiany zarówno w organizacji przestrzennej, jak i zachowaniu zabytkowych budynków. Poprowadzenie drogi przez podwórze folwarczne, co nie ma żadnego historycznego uzasadnienia, rozbijałoby zwartą kompozycję przestrzenną tego podwórza. Ponadto inwestycja wiązałaby się z koniecznością rozbiórki kilku budynków powstałych w XIX i na początku XX wieku. Stanowią one integralną część rozplanowania przestrzennego podwórza. Planowane do wyburzenia budynki wraz z pozostałymi obiektami stanowią zespół jednorodny pod względem historycznym, stylistycznym i funkcjonalnym. Ponadto drgania wywołane przez ciężkie pojazdy mogłyby mieć negatywne skutki dla stabilności zabudowy folwarcznej oraz pałacu. W skardze do sądu administracyjnego [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. wniósł o uchylenie postanowień wydanych przez organy obydwu instancji, jako naruszających ustawę z dn. 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Skarżący podkreśla, iż planowana inwestycja polegać miała na "wyprostowaniu" odcinka drogi wojewódzkiej w miejscowości Z. i zburzeniu tym samym części zabudowań zespołu dworsko-parkowo-folwarcznego. Przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego były prowadzone rozmowy z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, który uzgodnił przedstawiony projekt pismem z dn. 30.01.2004 r. Pomimo tych ustaleń, Konserwator odmówił uzgodnienia tego przedsięwzięcia. Skarżący podnosi, iż zespół dworsko-pałacowo-folwarczny wbrew twierdzeniom organów ochrony zabytków, znajduje się w "opłakanym stanie", grozi zawaleniem. Do chwili wszczęcia postępowania w sprawie lokalizacji drogi nikt się nim nie interesował, dopiero obecnie wszczęto postępowanie o wpisanie tego obiektu do rejestru zabytków. Ochrony konserwatorskiej nie było zatem w dniu złożenia przez Burmistrza Miasta K. projektu decyzji celem uzgodnienia. Objęcie ochroną tego zespołu poprzez realne działanie w celu uratowania niszczejących obiektów (umowa dzierżawy) nie może stanowić przeszkody w realizacji inwestycji, gdyż nie widać żadnych działań dzierżawczy zmierzających w tym kierunku. Zagrożenie natomiast dla budynków, którego źródłem byłoby zwiększenie drgań i ujemnych oddziaływań związanych z większym ruchem pojazdów nie będzie miało miejsca, bowiem zastosowana technologia spowoduje znaczne ograniczenie przenoszenia hałasu i drgań. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dn. 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 80, poz. 717 ze zm.) przewiduje wymóg uzgodnienia decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego m.in. z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską. O tym natomiast, czy dany obszar bądź obiekt podlega ochronie konserwatorskiej stanowi ustawa z dn. 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568). Pod względem przedmiotowym zabytki nieruchome podlegające ochronie wymienia, co prawda nie jest to wyliczenie enumeratywne, art. 6 ust. 1 pkt 1) powołanej ostatnio ustawy. Wśród nich znajdują się układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane. Jednocześnie ustawa przewiduje następujące formy ochrony zabytków: - wpis do rejestru zabytków, - uznanie za pomnik historii, - utworzenie parku kulturowego, - ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Aby zatem obszar lub obiekt był objęty ochroną konserwatorską musi być spełniony przynajmniej jeden z powyżej wymienionych warunków. Minister Kultury uznał, iż wobec faktu, iż zostało wszczęte postępowanie w sprawie wpisania obiektu do rejestru zabytków, teren ten podlega ochronie konserwatorskiej. Stanowisko powyższe należy uznać za wadliwe. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytek nieruchomy wpisuje się do rejestru na podstawie decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Dopóty zatem nie zostanie wniosek o wpis rozstrzygnięty w drodze decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o treści pozytywnej tzn. o wpisie zabytku do rejestru, dopóty obiekt nie znajdzie się w rejestrze zabytków i tym samym nie będzie podlegał ochronie na podstawie art. 7 pkt 1 cytowanej ustawy. Złożenie jedynie wniosku o wpis do rejestru, jak zostało to uczynione w niniejszej sprawie, nie powoduje, iż obiekt podlega ochronie konserwatorskiej. Konieczne jest wydanie w tym przedmiocie decyzji. Organ II instancji powinien zatem dokonać ustalenia, czy została wydana decyzja o wpisie zespołu do rejestru zabytków. W aktach postępowania administracyjnego brak takiego orzeczenia, natomiast z uzasadnienia rozstrzygnięcia Ministra Kultury można wywieść, iż powyższa okoliczność w ocenie tego organu pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy. Rozpatrując zatem ponownie zażalenie [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w P., w pierwszej kolejności organ II instancji ustali, czy wydano decyzję o wpisie przedmiotowego zespołu do rejestru zabytków. Okoliczność ta bowiem przesądzi o tym, czy w ogóle obiekt objęty jest ochroną konserwatorską. W konsekwencji zatem, czy decyzja ustalająca lokalizację zmiany przebiegu drogi wymaga uzgodnienia z właściwym konserwatorem zabytków. Uznając zatem, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, a to art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a wadliwość ta może mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie. O kosztach nie orzeczono ze względu na brak wniosku uprawnionego podmiotu.