IV SA/Wa 759/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg M. B., H. S., A. C. i K. R. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. K. R. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 29 czerwca 2012 r., załączonego do niego odcinaka pocztowego przekazu pieniężnego z maja bieżącego roku, a także nadesłanych na wezwanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń wnika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, która jest osobą w podeszłym wieku, poruszającą się o kulach, cierpiącą na przewlekłą chorobę układu krążenia. Źródła utrzymania dwuosobowej rodzinny stanowią działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą, przynosząca dochód w wysokości 2.435,55 zł brutto średnio miesięcznie oraz świadczenie emerytalne matki skarżącej w wysokości 1.441,17 zł netto miesięcznie. Jedyny wykazany przez skarżącą majątek stanowi skredytowane mieszkanie o powierzchni 53 m2. Wezwana do nadesłania dokumentów wskazujących wysokość opłat związanych z eksploatacją mieszkania oraz innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ewentualnie do złożenia oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych wydatków, wnioskodawczyni wykazała następujące koszty niezbędnego utrzymania: energia elektryczna (około 85 zł w rozliczeniu dwumiesięcznym), gaz (około 95 zł w rozliczeniu dwumiesięcznym), czynsz razem z wodą (491,22 zł miesięcznie), ubezpieczenie (54,90 zł kwartalnie), telefon (31,98 zł miesięcznie), raty kredytu mieszkaniowego wraz z ubezpieczeniem wymaganym przez kredytodawcę (841,18 zł miesięcznie). Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez K. R. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. do wykazanych przez skarżącą możliwości płatniczych i stanu majątkowego. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z niej dochód, który stanowi źródło jej utrzymania. Również matka skarżącej uzyskuje stały dochód z emerytury. Wykazana przez stronę wysokość miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania wynosi 631 zł średnio miesięcznie, zaś miesięczne koszty spłaty kredytu pochłaniają 841,18 zł miesięcznie. Wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Przy dochodach kształtujących się na wskazanym wyżej poziomie nie sposób przyjąć, że po zaspokojeniu koniecznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, K. R. nie jest w stanie wygospodarować 100 zł niezbędnych do uiszczenia wpisu od skargi, czy też innych ewentualnie należnych w sprawie opłat sądowych. Uwzględniając podaną przez stronę wysokość miesięcznych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania i spłatą kredytu hipotecznego, a także biorąc pod uwagę aktualny poziom cen dób i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie, należy stwierdzić, że wnioskodawczyni jest w stanie zaoszczędzić kwotę należną tytułem opłat sądowych bez uszczerbku w konicznym utrzymaniu siebie i matki, nawet przy założeniu, że ze względu na podeszły wiek i stan zdrowia matki, budżet domowy obciążony jest dodatkowymi wydatkami. Możliwość wygospodarowania dodatkowych środków finansowych z przeznaczeniem na inne cele, niż zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych dwuosobowej rodziny potwierdza pośrednio - ustalony na podstawie nadesłanego przez stronę wyciągu z rachunku bankowego - fakt regularnego przekazywania przez K. R. kwoty 500 zł tytułem składki miesięcznej w rachunku podstawowym na rzecz Nordea Polska Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie S.A. Konkludując należy wskazać, że ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych K. R. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącej i jej matki pozwala bez uszczerbku w konicznym utrzymaniu dwuosobowej rodziny poczynić oszczędności, które umożliwią pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.