IV SA/Wa 759/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg M. B., H. S., A. C. i K. R. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. H. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 26 czerwca 2012 r., a także z nadesłanych przez skarżącą dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2012 r. o waloryzacji emerytur wnika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Obydwoje są osobami w podeszłym wieku, niepełnosprawnymi. Źródła dochodu dwuosobowej rodziny stanowią świadczenia emerytalne: skarżącej w wysokości 1.923,32 zł netto miesięcznie oraz jej męża w wysokości 2.095,13 zł netto miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżąca wskazała mieszkanie o powierzchni 48,30 m2. W uzasadnieniu wniosku H. S. podała, że w związku z niepełnosprawnością ponosi duże wydatki i znajduje się pod stałą opieką lekarską. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez H. S. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. do wykazanych przez skarżącą możliwości płatniczych i stanu majątkowego. Łączny dochód uzyskiwany ze świadczeń emerytalnych skarżącej i jej męża wynosi 4.018,45 zł netto, co daje ponad 2.000 zł na osobę. Wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Przy stałych dochodach gospodarstwa domowego kształtujących się na wskazanym wyżej poziomie nie sposób przyjąć, że po zaspokojeniu koniecznych kosztów utrzymania dwuosobowej rodziny, Państwo S. nie są w stanie wygospodarować 100 zł niezbędnych do uiszczenia wpisu od skargi, czy też innych ewentualnie należnych w sprawie opłat sądowych. Nawet, jeśli skarżąca i jej mąż ze względu na podeszły wiek i stan zdrowia ponoszą dodatkowe wydatki na opiekę lekarską, zakupy leków, czy rehabilitację, to biorąc pod uwagę ustaloną powyżej wysokość opłat sądowych w przedmiotowej sprawie (nie więcej niż 100 zł), nie można przyjąć, iż wydatki te przekładają się na sytuację materialną wnioskodawczyni w sposób, który wyłączałby możliwość wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych H. S. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Stały dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącej ze świadczeń emerytalnych pozwala bez uszczerbku w konicznym utrzymaniu dwuosobowej rodziny poczynić oszczędności, które umożliwią pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.