IV SA/Wa 760/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Sp. z o,o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 31 grudnia 2009 r. W. Sp. z o.o. z siedzibą w K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 760/09. Wraz ze skargą kasacyjną Spółka złożyła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 14 stycznia 2010 r. Sąd wezwał Spółkę do uzupełnienia braku formalnego złożonego wniosku poprzez podpisanie go osobiście przez osobę upoważnioną do reprezentacji Spółki, zgodnie z zasadami reprezentacji ujawnionymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie Spółka uzupełniła brak formalny wniosku. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis tego postanowienia doręczono wnioskodawcy w dniu 16 lutego 2010 r. (karta nr 448 akt sądowych). Na powyższe postanowienie Spółka wniosła sprzeciw w przewidzianym prawem terminie. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, iż z przedłożonego przez Spółkę na urzędowym formularzu oświadczenia co do stanu majątkowego wyraźnie wynika, że zobowiązania Spółki w stosunku do posiadanego majątku są bardzo wysokie, w związku z czym nie jest ona w stanie uregulować nawet niskiego wpisu sądowego, a posiadane przez nią środki trwałe nie nadają się do upłynnienia. Pomimo stosownego oświadczenia Spółka została wezwana przez Sąd do przedłożenia wyciągu z rachunków bankowych, co też uczyniła. Z danych w nich zawartych również wynika, że Spółka nie jest w stanie uiścić nawet minimalnego wpisu sądowego. Wskazano również, że zdeponowana na rachunkach bankowych kwota ok. 7.500 zł została w krótkim czasie pochłonięta przez zobowiązania związane m. in. z obsługą zadłużenia. W związku z powyższym w ocenie wnioskodawczyni w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie nałożone przez ustawodawcę obowiązki mające na celu uzyskanie częściowego prawa pomocy, a w szczególności: złożenie oświadczenia oraz przedłożenie dodatkowych dokumentów, ukazujących złą kondycję finansową Spółki. W sprzeciwie podniesiono również, że wobec wnioskodawczyni nie zachodzi żadna, wynikająca z orzecznictwa sądów administracyjnych, przesłanka negatywna wyłączająca udzielenie prawa pomocy, a w szczególności: * Spółka nie podejmuje ani nie podejmowała w przeszłości działań, które wpłynęły na uszczuplenie majątku, * Spółka nie ponosi odpowiedzialności za sytuację finansową, w której podmiot się znalazł, * Spółka okazała dokumentację obrazującą swoją sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełnionym nadesłanymi dokumentami wynika, że na koniec listopada ubiegłego roku na rachunkach bankowych wnioskodawczyni w I. S.A. zdeponowane były środki w łącznej kwocie 7.457,16 zł, saldo na rachunku bankowym w B. S.A. wyniosło 562,39 zł, a na rachunku bankowym w B. -21,00 zł. Wedle bilansu sporządzonego na dzień 30 czerwca 2009 r., wartość środków trwałych wnioskodawczyni wyniosła 792.904,80 zł. Zgodnie z oświadczeniem Spółki, na koniec listopada 2009 r. wysokość jej zobowiązań ukształtowała się na poziomie około 17.000.000,00 zł, a koszty obsługi zadłużenia na dzień 30 czerwca 2009 r. wyniosły 209.990,92 zł. Z kolei zgodnie z rachunkiem zysków i strat sporządzonym na dzień 30 czerwca 2009 r., wysokość straty Spółki wyniosła - 713.525,89 zł. Uzasadniając przedmiotowy wniosek W. Sp. z o.o. podniosła, że z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową, nie jest w stanie uiścić nawet niskiego wpisu od skargi kasacyjnej bez ryzyka wystąpienia istotnych strat i utraty płynności finansowej. Spółka nie może pozwolić sobie na poniesienie kosztów postępowania, bowiem wszelkie środki, jakimi dysponuje, muszą być przeznaczane na cele związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Niewykonanie zobowiązań Spółki wynikających z zawartych przez nią umów naraziłoby ją na obowiązek zapłaty kar umownych. Obecnie wnioskodawczyni nie prowadzi inwestycji na tyle zaawansowanych, że mogłyby przynieść przychód w najbliższej przyszłości. Bieżące wpływy na rachunek W. Sp. z o.o. pochodzą głównie z pożyczek od podmiotów powiązanych, które w całości przeznaczane są na spłatę wymagalnych zobowiązań i nie jest możliwe ich przeznaczenie na pokrycie kosztów sądowych bez istotnych, negatywnych konsekwencji dla kondycji finansowej Spółki. Wnioskodawczyni wskazała także, że nie dysponuje majątkiem przynoszącym dochody, które można by przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Z kolei zbycie pozostałego majątku spowodowałoby naruszenie substancji przedsiębiorstwa, redukując zakres prowadzonej działalności gospodarczej i możliwości inwestycyjne Spółki. Zdaniem wnioskodawczyni, wobec powyższego, utrata płynności finansowej w następstwie konieczności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej spowodowałaby co najmniej istotne zakłócenia w bieżącej działalności gospodarczej. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego do akt sprawy odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że przedmiotem działalności W. Sp. z o.o. jest m.in. wykonywanie robót ogólnobudowlanych, zagospodarowanie i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek oraz zarządzanie nieruchomościami. Chcąc realizować zamierzoną działalność, Spółka musi się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego - także kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi, których właściwość obejmuje m.in. kontrolę wydawanych przez organy administracji publicznej aktów (decyzji administracyjnych, postanowień) z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Powinna zatem w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych. Jedynie w sytuacji, gdy Spółka wykazałaby, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.), można byłoby przyznać jej prawo pomocy w zakresie częściowym. Trzeba jednak przy tym podkreślić, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). W ocenie Sądu rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawczyni nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza podanych przez Skarżącą okoliczności w związku z przepisami ustawy P.p.s.a. przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości ciążących na niej kosztów postępowania sądowego. W przedmiotowej sprawie wydano orzeczenie kończące postępowanie, od którego wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną. Koszty sądowe, do których uiszczenia Spółka aktualnie jest zobowiązana wynoszą 250 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz, U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z nadesłanych przez Spółkę wyciągów wynika natomiast, że środki zdeponowane na rachunkach bankowych wielokrotnie przekraczają wskazaną wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. Odpowiednia część tych środków może zostać zatem przeznaczona na uiszczenie należnej opłaty sądowej bez uszczerbku w bieżącej działalności wnioskodawczyni. Zawarte w przedmiotowym wniosku twierdzenie, jakoby uiszczenie wpisu wiązało się z ryzykiem poniesienia przez W. sp. z o.o. istotnych strat i utraty płynności finansowej jest co najmniej wątpliwe, chociażby w kontekście okoliczności, że od czasu wniesienia rozpoznawanego wniosku i skargi kasacyjnej, same koszty opłat pocztowych poniesionych przez pełnomocnika Spółki w związku z wysyłaniem korespondencji do Sądu przekroczyły kwotę 80,00 zł. Odnosząc się z kolei do podniesionej w sprzeciwie okoliczności, iż aktualnie Spółka nie dysponuje już żadnymi środkami na rachunkach bankowych, a kwota około 7500 zł przelana na rachunek wnioskodawczyni została "pochłonięta" przez zobowiązania należy stwierdzić, że przeznaczenie środków finansowych, którymi dysponowała Spółka, na inne cele niż pokrycie kosztów sądowych, nie może być przyczyną uznania, iż Spółka taka spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Uznanie wszelkich bieżących wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz zobowiązań za priorytetowe wobec kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym należy uznać za nieuzasadnione, albowiem takie rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że jakiekolwiek problemy finansowe przedsiębiorcy powinny każdorazowo skutkować koniecznością obciążenia tymi kosztami Skarbu Państwa. Tymczasem, jak już wcześniej podkreślono, regulacja zawarta w treści art. 248 § 2 P.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., stosownie do której to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Zauważyć należy przy tym, że z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych - m.in. odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień [...] grudnia 2009 r., wynika, iż Spółka nie znajduje się w stanie upadłości, posiada środki trwałe o łącznej wartości 792.904,80 zł., nie utraciła płynności finansowej, uzyskuje pewne dochody z bieżącej działalności jak również dysponuje pewnymi środkami pochodzącymi z pożyczek. Powyższe pozwala przyjąć, że wnioskodawczyni jest w stanie uiścić należny wpis od skargi kasacyjnej, dlatego też na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 254 § 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.