IV SA/Wa 766/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2014 nr [...] w przedmiocie odmówienia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. M. S. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") zł zwrócił się w skardze z dnia 3 października 2014 r. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia z dnia [...] stycznia 2014 nr [...]. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawca zamieszkuje w [...], gdzie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Skarżący oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada również żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych. Pozostaje na utrzymaniu żony, która posiada obywatelstwo [...] i wykonuje pracę dla rządu [...]. Z racji charakteru wykonywanej przez nią pracy skarżący nie jest w stanie – bez zgody odpowiednich władz państwowych- ujawnić danych w zakresie dochodów i miejsca zamieszkania żony. Ponieważ oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu wniosku z dnia 24 kwietnia 2014 r. było niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pismem z dnia 27 czerwca 2014 r. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, b) oświadczenia, gdzie skarżący mieszka i czy z tego tytułu ponosi wydatki (w sytuacji wynajmu mieszkania należy nadesłać kopię umowy najmu), c) oświadczenia o wszystkich źródłach utrzymania skarżącego w okresie ostatnich 6 miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania (w szczególności należy wyjaśnić, skąd skarżący aktualnie czerpią środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności, wynajem i utrzymanie mieszkania, skoro z formularza PPF wynika, że nie uzyskuje on żadnych dochodów), d) zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia żony skarżącego z tytułu umowy o pracę, ewentualnie oświadczenia o wysokości dochodów tej osoby z okresu ostatnich 3 ostatnich miesięcy, e) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy - zgodnie z wnioskiem skarżącego - zostało doręczone mu drogą elektroniczną w dniu 27 czerwca 2014 r. (dowód: wyświetlenie wezwania Sądu w programie pocztowym k. 48 akt sądowych). W wezwaniu tym skarżący został jednocześnie pouczony, że dla skuteczności wnoszonych drogą elektroniczną pism konieczne jest późniejsze opatrzenie ich własnoręcznym podpisem. Termin do wykonania wezwania Sądu upłynął bezskutecznie w dniu 11 lipca 2014 r. Skarżący w dniu 2 lipca 2014 r. skierował do Sądu - drogą elektroniczną pismo - w którym poinformował, że ze względu na ustawodawstwo [...] nie ma możliwości – bez zgody stosownych władz - ujawnić dochodów swojej żony (obywatelki [...]). Władze [...] nie udzieliły natomiast takowej zgody. Wskazał jednocześnie, że w celu udokumentowania swojej sytuacji majątkowej zwróci się do urzędu skarbowego w [...] o stosowne zaświadczenie. Termin oczekiwania na wydanie powyższego dokumentu to okres około 30 dni. Skarżący złożył jednocześnie wniosek o zwrócenie się przez tut. Sąd do urzędu skargowego w [...] o udzielenie stosownej informacji na temat jego statusu majątkowego. Do powyższego pisma skarżący dołączył fotografię[...], w której jak twierdzi zawarta jest informacja o niemożności podjęcia przez niego pracy na terytorium [...]. Pismo z dnia 2 lipca 2014 r. zawierające wskazane powyżej wyjaśnienia nie zostało przez skarżącego podpisane, dlatego też pismem Sądu z dnia 11 lipca 2014 r. wezwano skarżącego do podpisania przedmiotowego pisma w terminie 7 dni. Skarżący został ponownie pouczony o obowiązku osobistego podpisywania pism wnoszonych do Sądu drogą elektroniczną. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu dniu 14 lipca 2014 r. (dowód: wyświetlenie wezwania Sądu w programie pocztowym k. 58 akt sądowych). Do dnia dzisiejszego wnioskodawca nie podpisał przedmiotowego pisma. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jej możliwości płatniczych. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które nadal pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno – bytowej. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony zarówno referendarza sądowego jak i Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Warunkiem przyznania prawa pomocy w powyżej wskazanym zakresie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. jest wykazanie braku możliwości poniesienia przez skarżącego jakichkolwiek kosztów postępowania. Nieudzielanie wymaganych informacji powoduje, iż brak jest możliwości ustalenia, czy skarżący spełnia tę przesłankę. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano powyżej, referendarz sądowy uznał zawarte w urzędowym formularzu PPF oświadczenia skarżącego za niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, dlatego też wezwał skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Wnioskodawca na skierowane do niego w dniu 27 czerwca 2014 r. wezwanie udzielił odpowiedzi w dniu 2 lipca 2014 r. Jednakże pismo z dnia 2 lipca 2014 r. - skierowane do Sądu drogą elektroniczną - nie zostało przez skarżącego osobiście podpisane. Nadawca wiadomości pomimo wezwania go do podpisania przedmiotowego pisma i pouczenia go o konieczności opatrzenia go własnoręcznym podpisem nie nadesłał podpisanego egzemplarza pisma z dnia 2 lipca 2014 r. Skutkiem powyższego jest uznanie, że wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku dokumentów i oświadczeń, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Okoliczności te powodują ostatecznie, iż brak jest podstaw aby przyjąć, że wnioskodawca uprawdopodobnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Konkludując należy stwierdzić, że nie nadsyłając wymienionych wyżej dokumentów źródłowych i oświadczeń, skarżący odstąpił od wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, w sposób określony w wezwaniu z dnia 27 czerwca 2014 r. Tym samym uniemożliwił dokonanie oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, co wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania mu prawa pomocy. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.