IV SA/Wa 768/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.), Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Marta Olszówka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] Wójt Gminy G. – po rozpatrzeniu wniosku J. R. – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm./ orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego A. R. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Gm. G. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny I instancji podał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że A. Rz. opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w dniu 28 lutego 2004 r. bez obowiązku wymeldowania się. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania A. R. od powyższej decyzji – na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy przedmiotową decyzję Wójta Gminy G. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż podnoszony w odwołaniu zarzut, że organ I instancji oparł się na fakcie niezgodnym ze stanem faktycznym w zakresie dobrowolności opuszczenia lokalu - nie może być uwzględniony. Wójt Gminy G. wskazał bowiem, że opuszczenie przez A. R. mieszkania nastąpiło pod przymusem, ale skoro wycofała ona pozew przeciwko J. R. o przywrócenie stanu posiadania mieszkania, a na postanowienie Sądu w przedmiocie przekazania sprawy przeciwko T. R. do Sądu rozpatrującego sprawę o rozwód nie wniosła zażalenia - uznał, iż godzi się z takim stanem. Nadto, Wojewoda [...] podniósł, że A. R. po opuszczeniu przedmiotowego lokalu odebrała część swoich rzeczy, zaś pozostałą część nie odebrała wyłącznie dlatego, że je "zatrzymano". W ocenie organu odwoławczego spełniona zatem została przesłanka dobrowolnego i trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego - określona w dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm./. Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] Wojewoda [...] - na skutek skargi wniesionej przez A. R. w dniu [...] stycznia 2005 r. na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm./ i art. 138 § 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję własną oraz decyzję Wójta Gminy G. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji uznał, iż argumenty podniesione przez A. R. zasługują na uwzględnienie, zaś wydanie decyzji o wymeldowaniu A. R. było przedwczesne. Szczególnie wnikliwego ponownego rozpatrzenia, zdaniem Wojewody [...], wymaga kwestia dobrowolności opuszczenia przez A. R. lokalu nr [...] pry ul. [...] w W.. W aktach sprawy znajdują się bowiem dokumenty wskazujące, że w rodzinie A. R. i T. R. dochodziło do aktów przemocy. Powyższa okoliczność wymaga zatem ponownego zbadania przez organ I instancji w celu ustalenia, czy nie była ona czynnikiem decydującym o opuszczeniu przez skarżącą przedmiotowego lokalu. Wojewoda [...] podniósł, iż należy przy tym mieć na uwadze całokształt okoliczności sprawy, tj. nie tylko relacje pomiędzy A. R. i J. R., ale także relacje z pozostałymi domownikami, w tym z T. R. Nadto, organ odwoławczy stwierdził, iż w chwili obecnej toczy się postępowanie z powództwa A. R. przeciwko T. R. o przywrócenie posiadania lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Przedmiotowa sprawa wymaga zatem ponownego dogłębnego rozpatrzenia z zachowanie zasad wyrażonych w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. R. wnosząc o jej uchylenie jako sprzecznej z prawem. Strona skarżąca podniosła, iż przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wbrew faktom i dowodom. Skarżąca podała, iż w przedmiotowej sprawie brak jest dostatecznego materiału dowodowego do oceny przymusowego opuszczenia przez A. R. lokalu przy ul. [...] w W., twierdząc jednocześnie, że Al. R. nigdy nie zamierzała pozostawać w tym lokalu, ani do niego wrócić. Strona skarżąca zarzuciła organowi II instancji błędne przyjęcie tezy, iż A. R. została usunięta z przedmiotowego lokalu z przemocą. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę J. R. wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, iż organ przeprowadzający postępowanie dowodowe musi mieć na uwadze całokształt okoliczności sprawy. Szczególnie wnikliwego ustalenia wymaga dobrowolność opuszczenia przez A. R. przedmiotowego lokalu i czy akty przemocy, do których dochodziło w małżeństwie A. i T. R., nie były decydującym czynnikiem do opuszczenia lokalu przez A. R. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji wymaga, zdaniem organu odwoławczego, uzupełnienia ważnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, zatem zasadnym było uchylenie decyzji Wójta Gminy G. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga J. R. nie zasługuje na uwzględnienie. Nie stwierdzono bowiem, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Za całkowicie nietrafne należało uznać wywody strony skarżącej, które w ocenie Sądu stanowią jedynie polemikę z argumentacją organu odwoławczego zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stosownie do dyspozycji art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono do sądu administracyjnego, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Unormowanie to umożliwia organowi administracji publicznej autokontrolę własnego działania lub braku działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę ich zgodności z prawem. Konstrukcja taka nie powinna przy tym naruszać praw skarżącej strony, skoro uwzględnienie skargi oznacza skorygowanie zaskarżonego działania lub bezczynności wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego. Autokontrola zaskarżonej ostatecznej decyzji dokonywana przez organ, który ją wydał, stanowi nowe, samodzielne upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnej decyzji, wiążące się wyłącznie z zaskarżeniem tej decyzji do sądu administracyjnego /confer uchwała pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 15 grudnia 1984 r., III AZP 8/83, OSNCP nr 10 z 1985 r., poz. 143/. Organ II instancji korzystając zatem z uprawnień autokontrolnych, przewidzianych w dyspozycji art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził naruszenie prawa w przedmiotowej decyzji i uznał skargę w całości za zasadną. Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. zasadnie stwierdził, iż postępowanie administracyjne w I instancji dotknięte było istotnymi uchybieniami w zakresie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez Wójta Gminy G. wymaga uzupełnienia w zakresie ustalenia wszelkich okoliczności opuszczenia przez A. R. przedmiotowego lokalu, w szczególności zbadania, czy opuszczenie to było dobrowolne i trwałe, a następnie merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Organ odwoławczy wskazał nadto okoliczności faktyczne, które mają istotne znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Jednak ustalenie tych okoliczności wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i to w znacznej części. W szczególności wyjaśnienia wymagają okoliczności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez A. R., a zwłaszcza jego dobrowolność. Organ I instancji stwierdził, że opuszczenie mieszkania nastąpiło pod przymusem, w małżeństwie A. R. dochodziło bowiem do aktów przemocy. Jednakże wobec wycofania przez A. R. pozwu przeciwko J. R. o przywrócenie stanu posiadania mieszkania oraz niewniesiania zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie przekazania sprawy przeciwko T. R. o przywrócenie posiadania mieszkania - do sądu, przed którym toczy się postępowanie o rozwód – Wójt Gminy G. uznał, że A. R. godzi się z opuszczeniem lokalu. Podnieść jednakże należy, iż nawet gdyby powyższe zachowanie A. R. interpretować jako "pogodzenie się" z koniecznością opuszczenia mieszkania, to owo "pogodzenie się" nie jest równoznaczne z "dobrowolnością", która jest niezbędną przesłanką wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t. j. Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960/. Wobec tego Wojewoda [...] zasadnie uwzględnił skargę A. R. w całości i decyzją kasatoryjną z dnia [...] lutego 2005 r. przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podkreślić należy, iż przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi samoistną podstawę prawną do dokonania autokontroli zaskarżonego aktu administracyjnego przez organ administracji /confer Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2002 r., V SA 4/01, LEX nr 109308/. Regulacja ta nie określa przesłanek skorzystania z uprawnień w niej zawartych, jednakże warunek, jaki musi być spełniony, to uwzględnienie skargi w całości. Ocena, czy wskazana przesłanka jest spełniona, powinna nastąpić w kontekście żądania zawartego w skardze. Przyjąć należy, że przez "uwzględnienie skargi w całości" rozumieć należy uwzględnienie skargi co do meritum sprawy, chyba że skarżący wyraźnie wskazuje, iż chodzi mu o inne rozstrzygnięcie. Akt administracyjny wydany na podstawie art. 54 § 3 powołanej wyżej ustawy poza uwzględnieniem skargi powinien nadto rozstrzygnąć o losach zaskarżonej decyzji i ewentualnie decyzji organu I instancji. W świetle omawianego przepisu dopuszczalne jest zatem uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, jeżeli takie żądanie zostało zawarte w skardze. Tak opisany przypadek stanowi decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. będąca przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem w skardze z dnia 13 stycznia 2005 r. A. R. zaskarżyła do sądu administracyjnego decyzje Wojewody [...] i Wójta Gminy G. w przedmiocie wymeldowania jej z pobytu stałego. Mając na względzie powyższe, na podstawie regulacji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Sąd orzekł jak w sentencji.