IV SA/Wa 769/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 24 marca 2014 r. S. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W założonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach S. Z. podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym razem z żoną i dwiema uczącymi się córkami. Źródło utrzymania rodziny stanowi działalność rolnicza prowadzona przez skarżącego wspólnie z żoną. Jak podał wnioskodawca, łączny dochód z tego tytułu wynosi 2.582,86 zł miesięcznie. Majątek Państwa Z. stanowią nieruchomości rolne o łącznej powierzchni 8,095 ha przeliczeniowego oraz dom o powierzchni 68 m2. Skarżący przedstawił następujące zestawienie miesięcznych wydatków: KRUS (266,00 zł), podatek gruntowy (70,17 zł), ubezpieczenie budynków i OC (25,25 zł), należności spółki wodnej (3,66 zł), wywóz śmieci (25,00 zł), ubezpieczenie ciągnika (5 zł), energia elektryczna (100 zł), woda (15 zł), gaz w butlach (106 zł), pomoce szkolne dla córek (90 zł), dojazdy córek do szkół (200 zł), środki czystości i higieny osobistej (40 zł), odzież, obuwie, bielizna (60 zł), telefon (35 zł), prasa codzienna (60 zł), wyżywienie (1200 zł), węgiel do gotowania karmy dla zwierząt (255 zł). Łączną wysokość miesięcznych wydatków skarżący oszacował na kwotę 2.556,08 zł. S. Z. dołączył do wniosku kserokopie dwóch zaświadczeń wójtów, które potwierdzają powierzchnie posiadanych gospodarstw rolnych i wysokości ich dochodowości rocznej oraz kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] stycznia 2014 r. o przyznaniu płatności za rok 2013 r. w łącznej kwocie 11.309,20 zł. W piśmie z dnia 9 maja 214 r. wezwano S. Z. do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych, dotyczących jego możliwości płatniczych, to jest: wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających, że córki skarżącego są uczennicami oraz zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. W odpowiedzi, przy piśmie z dnia 23 maja 2014 r. skarżący nadesłał zestawienie operacji na swoim rachunku bankowym za okres od 1 lutego 2014 r. do 19 maja 2014 r., zaświadczenia z 20 i 21 maja bieżącego roku potwierdzające, że jedna z córek skarżącego jest uczennicą liceum, a druga studentką oraz zaświadczenie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] maja 2014 r., wedle którego skarżący nie korzystał w bieżącym roku z pomocy finansowej tego ośrodka. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści powołanego przepisu instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Treść art. 246 § 1 ppsa nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zobligowany jest więc do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. S. Z. nie wykazał, że w jego przypadku zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po pierwsze, skarżący, prowadząc wspólnie z żoną gospodarstwo rolne, osiąga dochód z działalności rolniczej. Deklarowana przez stronę wysokość dochodu z tego tytułu, potwierdzona zresztą zaświadczeniami właściwych wójtów i decyzją o przyznaniu płatności za rok 2014, wynosi łącznie 30.994,28 zł rocznie. Należy mieć przy tym na uwadze, że jest to wielkość dochodów z działalności rolniczej związanej z produkcją roślinną. Jak tymczasem wynika z nadesłanego przez skarżącego zestawienia operacji na rachunku bankowym, w dwóch kolejnych miesiącach (14 marca i 14 kwietnia bieżącego roku) otrzymał on należności w kwotach 3.708,83 zł oraz 3.764,82 zł tytułem zapłaty faktur za zakup bydła, co może świadczyć o tym, że poza produkcją roślinną prowadzi on też produkcję zwierzęcą, z której również uzyskuje dochody. Pośrednio wskazuje na to także treść decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie przyznania płatności na rok 2013 r. Z punktu 3. rozstrzygnięcia tej decyzji wynika bowiem, że skarżący otrzymał uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę. Po drugie, w dniu wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2014 r. S. Z. wypłacił z rachunku bankowego kwotę 14.900 zł, która wielokrotnie przekracza nie tylko wielkość wpisu od skargi i innych opłat sądowych, ewentualnie należnych w przedmiotowej sprawie ale przede wszystkim podaną przez skarżącego wielkość miesięcznych wydatków. Skarżący nie wykazał przy tym w jakikolwiek sposób, że wypłacone z rachunku bankowego środki zostały przez niego wydatkowane, a tym bardziej, że przeznaczył je na wydatki związane z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Tylko tego typu wydatki mogą natomiast być brane pod uwagę przy ocenie możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Koszty sądowe należy bowiem traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Po trzecie, nie wszystkie z wymienionych przez skarżącego wydatków miesięcznych mogą być uwzględnione, jako konieczne wydatki gospodarstwa domowego. W przedstawionym zestawieniu wnioskodawca wymienił bowiem także wydatki związane z prowadzeniem działalności rolniczej, jak np. ubezpieczenie cięgnika. Koszty prowadzenia działalności stanowiącej źródło dochodu skarżącego nie stanowią koniecznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że S. Z. nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z jednej strony, skarżący i jego żona osiągają dochód z działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej, otrzymując także dopłaty w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; z drugiej, nie wszystkie wykazywane przez wnioskodawcę wydatki miesięczne można zaliczyć do koniecznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Ponadto, w dniu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wypłacił z rachunku bankowego kwotę prawie 15.000 zł, która wielokrotnie przekracza podaną przez niego wielkość miesięcznych wydatków. Co więcej, jego konto w kolejnych miesiącach zasilane jest wpłatami z tytułu faktur za sprzedaż bydła, co wskazuje, że działalność rolnicza w zakresie produkcji roślinnej nie jest wyłącznym źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Nie sposób więc przyjąć, że S. Z. jest osobą rzeczywiście ubogą, która ze względu na okoliczności życiowe pozbawiona jest środków do życia, ani też, że środki pozostające do jego dyspozycji są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe czteroosobowej rodziny. Tylko w takim zaś wypadku przedmiotowy wniosek można by uwzględnić. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.