IV SA/Wa 771/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Cysek, Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka, asesor WSA Jakub Linkowski, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15.04.2005 r. sprawy ze skargi Zakładu E. mgr inż.T. J. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie Wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego Uchylono zaskarżoną decyzję Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Minister Środowiska w wyniku rozpoznania odwołania Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r.: - stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego 14 lutego 1992 r. przez Wojewodę [...] T. J. na pobór wody ze zbiornika wodnego "[...]" w S. dla potrzeb małej elektrowni wodnej - oraz udzielającej T. J. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody ze zbiornika wodnego "[...]" w S. dla potrzeb małej elektrowni wodnej w ilości 230 dm ²/s – - uchylił w całości decyzję opisaną wyżej Wojewody [...] i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu wodnoprawnym organ odwoławczy podnosi, iż zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) – zwanej dalej Prawem wodnym, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód, przy czym stosownie do art. 5 tego aktu prawnego, wody dzielą się na powierzchniowe i podziemne, a śródlądowe wody powierzchniowe na – płynące i stojące. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 omawianej ustawy jej przepisów nie stosuje się do korzystania z wód zgromadzonych za pomocą urządzeń i instalacji technicznych nie będących urządzeniami wodnymi. Z operatu wodnoprawnego wynika, że przedmiotowa "[...]" nie posiada ujęcia wody ze zbiornika "[...]", a wodę ujmuje z rurociągu będącego własnością [...] zlokalizowanego w sekcji 10 zapory "[...]", czyli z instalacji technicznej nie będącej urządzeniem wodnym. Wykonanie odgałęzienia od rurociągu [...] nastąpiło na podstawie umowy cywilnoprawnej z 1991 r. na pompowanie wody i zainstalowanie służących do tego urządzeń. Z uwagi na to, że T. J. nie ujmuje wody ze zbiornika "[...]" lecz z rurociągu [...], który nie jest urządzeniem wodnym wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego był bezprzedmiotowy i postępowanie z nim związane należało umorzyć. Zdaniem Ministra Środowiska w sytuacji poboru wody z instalacji nie będącej urządzeniem wodnym wnioskodawca powinien starać się o pozwolenie wodnoprawne na wspólne korzystanie z wód (art. 130 Prawa wodnego). Ponadto T. J. zobowiązany jest dodatkowo do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód do dolnego stanowiska zapory "[...]". W złożonej skardze T. J. zarzucił zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem. Podniósł, iż jego mała elektrownia wodna pobiera wodę ze zbiornika "[...]" poprzez istniejące ujęcie wody [...] na podstawie umów cywilnoprawnych oraz na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 14 lutego 1992 r. Fakt korzystania przez niego z ujęcia wodnego na zbiorniku "[...]" nie był nigdy dotychczas kwestionowany. Odpowiadając na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację i podnosząc dodatkowo kłopoty związane z egzekwowaniem obowiązków od T. J.. Skarżący złożył pismo procesowe z dnia 27 grudnia 2004 r. kwestionując tezę, aby pobierał on wodę zgromadzoną w instalacji technicznej [...], uwagę o wspólnym pomiarze wody dla potrzeb [...] i [...] oraz zarzuty o braku realizowania przez [...] przepływu biologicznego (nienaruszalnego przepływu rzeki). Ponadto zauważył, iż [...] nie wytwarza ścieków, bo przepływająca przez nie woda jest jedynie medium przekazującym energię. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku skarżący popierał skargę, natomiast pełnomocnik Ministra Środowiska, zmieniając stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. O uchylenie zaskarżonej decyzji wniósł też Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji z niżej podanych względów. Z uwagi na charakter i przyczyny wydania zaskarżonej decyzji decydujące znaczenie dla oceny jej legalności ma odniesienie się do kwestii bezprzedmiotowości postępowania (wniosku wszczynającego postępowanie, jak to ujął Minister Środowiska). Zagadnienie to waży bowiem o dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy kasacyjnego rozstrzygnięcia wymienionego w art. 138 § 1 pkt 2 kpa, stanowiącego odstępstwo od zasady merytorycznego rozpoznawania sprawy. Przesłanka bezprzedmiotowości postępowania zachodzi, gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r. sygn. akt SA 2424/94 ONSA 1996 nr 2 , poz. 8). Jednocześnie zaznaczyć wypada, iż zdecydowanego odróżnienia wymaga bezprzedmiotowość postępowania od stwierdzenia braku przesłanek do uwzględnienia wniosku strony (por. wyroki NSA: z dnia 10 stycznia 1989 r. sygn. akt SA/Wr 957/88 ONSA 1989 nr 1 poz. 22 i z dnia 16 stycznia 1992 r. sygn. akt. I SA 1289/91 ONSA 1992 nr 1 poz. 17). Nie znajduje uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania - formalnie kończącej postępowanie w sprawie, w której strony zainteresowane są uzyskaniem decyzji merytorycznej po dokładnym wyjaśnieniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 12 października 1987 r. sygn. akt IV SA 334/87 GAP 1988 nr 21 str. 43). W ocenie Sądu – wydając zaskarżoną decyzję Minister Środowiska nie rozważył właściwie i wyczerpująco istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych – co w efekcie doprowadziło do powzięcia wadliwego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że organ odwoławczy dążąc do wykazania bezprzedmiotowości wniosku wszczynającego postępowanie w sposób nieuprawniony skupił się na problemie braku posiadania (własności) przez małą elektrownię wodną T. J. własnego ujęcia wody. Z brzmienia art. 123 ust. 2 Prawa wodnego wynika, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do .... i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Informację tej treści umieszcza się w pozwoleniu wodnoprawnym. Z przepisu tego wynika zatem, że istotą pozwolenia wodnego jest tylko zgoda władzy publicznej na podjęcie przez wnioskodawcę określonych działań mających znaczenie z punktu widzenia regulacji Prawa wodnego (art. 122), w oderwaniu jednak od zagadnienia uprawnień (zwłaszcza własności) do przedmiotów (rzeczy) niezbędnych do ich realizacji. Nabycie tych uprawnień jest bowiem sprawą wnioskodawcy i jego obciąża ryzyko niemożliwości realizacji uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego. W razie braku uzyskania uprawnień do nieruchomości lub urządzeń koniecznych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o zwrot nakładów poniesionych w związku z otrzymaniem tego pozwolenia (art. 123 ust. 2 Prawa wodnego). Skarżący słusznie zwraca uwagę, iż obecnie korzysta już z ujęcia wody należącego do [...] i na pobór wody w ten sposób ze zbiornika "[...]" uzyskał wcześniej pozwolenie wodnoprawne udzielone mu 14 lutego 1992 r. przez Wojewodę [...]. We wniosku wszczynającym postępowanie w niniejszej sprawie ubiegał się zaś jedynie o zwiększenie poboru wody dla jego "[...]". Ponadto skarżący zauważył, iż zawarł umowy cywilnoprawne dające mu uprawnienia do urządzenia wodnego, niezbędnego dla realizacji udzielonego mu wcześniej i obecnie postulowanego pozwolenia wodnoprawnego. W tej sytuacji przyjęcie przez Ministra Środowiska w zaskarżonej decyzji tezy o ujmowaniu przez T. J. wody z rurociągu [...] (a nie poprzez wskazane ujęcie ze zbiornika "[...]") było niezrozumiałe i nie dawało podstaw do potraktowania wniosku wszczynającego niniejsze postępowanie jako bezprzedmiotowego. Zważyć też należy, iż skarżący wobec istniejących już w dacie wydawania zaskarżonej decyzji faktów prawnych dążył tylko do zalegalizowania zamiaru korzystania z poboru wody ze zbiornika "[...]" w większym zakresie (na pobór w niniejszym zakresie zezwalała mu bowiem ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r., będąca w obrocie prawnym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji). Podnieść należy również dalszy brak konsekwencji w wywodach zaskarżonej decyzji. Z jednej strony wskazują one bowiem na bezprzedmiotowość wniosku wszczynającego postępowanie o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Z drugiej zaś "w sytuacji poboru z instalacji nie będącej urządzeniem wodnym" zalecają wnioskodawcy ubieganie się o pozwolenie na wspólne korzystanie z wód na podstawie art. 130 Prawa wodnego. Zważyć wypada, iż art. 130 Prawa wodnego przewiduje tylko możliwość wydania jednego pozwolenia wodnoprawnego na wspólne korzystanie z wód przez kilka zakładów. Wydanie takiego pozwolenia jest jednak zależne od złożenia wniosku przez wszystkie wchodzące w rachubę zakłady. Tego rodzaju wystąpienia w niniejszej sprawie nie było. Podważając legalność zaskarżonej decyzji jako wadliwej w świetle art. 138 § 1 pkt 2 kpa in fine, z racji nieuzasadnionego przyjęcia przez Ministra Środowiska tezy o bezprzedmiotowości postępowania Sąd nie wypowiada się w ogóle co do kształtu merytorycznego rozstrzygnięcia jakie powinno być powzięte w sprawie. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)