IV SA/Wa 774/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) lutego 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zameldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata (...) prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. (...) w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Prezydent W., na podstawie art. 47 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), odmówił zameldowania J. M. wraz z córką K. M. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy [...] w W. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że J. M. w dniu [...] lipca 2003 r., na skutek prowadzonego postępowania administracyjnego, został wymeldowany z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Przesłuchany do protokołu w charakterze strony podał, iż aktualnie zamieszkuje wraz z córką K. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Mając na uwadze, że nie został spełniony warunek konieczny do dokonania zameldowania, określony w art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Prezydent W. odmówił zameldowania wnioskodawcy wraz z córką w przedmiotowym lokalu. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. M. wskazując, iż ustalenia organu w zakresie nie zamieszkiwania jego oraz jego córki w lokalu nr [...] przy [...] w W. są błędne, bowiem pominięty został fakt, iż w przedmiotowym lokalu nadal znajdują się jego rzeczy, służące do codziennego użytku. Ponadto podniósł, iż okoliczność przebywania obecnie z córką w lokalu pod adresem [...] w W., nie może być przesądzająca dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż pobyt jego poza lokalem przy [...] nie ma charakteru dobrowolnego. Korzystanie z przedmiotowego lokalu zostało mu bowiem uniemożliwione przez żonę, która wymieniła zamki w drzwiach. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2008 r., nie stwierdzając podstaw do uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z wyjaśnień złożonych przez wnioskodawcę, a także zeznań świadków: E. T. i E. M. wynika, iż J. M. wraz z córką obecnie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Jest to mieszkanie, które uzyskał bez Sygn. akt IV SA/Wa 774/08 tytułu prawnego. Skoro zatem wnioskodawca wraz z córką K. M. nie przebywa w lokalu nr [...] przy [...], to zdaniem organu zameldowanie tych osób byłoby tylko fikcją meldunkową. Z tych względów Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. M. W uzasadnieniu skargi, skarżący powołując się na niezgodne z prawem działania organów administracji publicznej wskazał, że od 17 lat przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Informując o utrudnieniach spowodowanych brakiem stałego zameldowania, m.in. pozbawieniu go praw wyborczych oraz problemach z wyminą dowodu osobistego podniósł, że z winy organu, który nie wykonuje wyroku eksmisyjnego zmuszony jest przebywać wraz z córką w lokalu przyznanym mu czasowo. Uzupełniając powyższą skargę, pełnomocnik przyznany skarżącemu z urzędu, w piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2008 r. dodatkowo zarzucił organowi naruszenie art. 7 i 77 Kpa, polegające na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. W ocenie pełnomocnika nie wyjaśnione pozostały przyczyny uniemożliwiające stałe przebywanie skarżącego w lokalu przy [...], ponadto nie zweryfikowano, czy nie przebywanie skarżącego pod wyżej wymienionym adresem ma charakter trwały, czy też jedynie incydentalny i przejściowy. Pełnomocnik wskazał również na naruszenie art. 136 Kpa, polegające na nieuzupełniniu przez Wojewodę [...] materiału dowodowego, zebranego przez organ pierwszej instancji. Zaniechano zdaniem pełnomocnika przeprowadzenia dowodu z akt Sądu Rejonowego [...] dotyczących sprawy o syg. [...] oraz akt egzekucyjnych o sygn. [...] -w celu ustalenia, czy i jakie działania podjął skarżący, w sprawie ochrony praw do przebywania w przedmiotowym lokalu. Ustalenie powyższego, w ocenie pełnomocnika, jest o tyle istotne, że w sprawie eksmisji Z. i J. M. z przedmiotowego lokalu powództwo w stosunku do skarżącego zostało oddalone. Bezspornym w ocenie pełnomocnika, w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że w chwili obecnej skarżący z przyczyn niezawinionych nie może w sposób pełny korzystać z lokalu przy [...]. Ponadto zwrócono uwagę, że brak możliwości wykonania wyroku eksmisyjnego sądu powszechnego w stosunku do byłej żony skarżącego, nie może prowadzić do odmowy zameldowania skarżącego w lokalu, w Sygn. akt IV SA/Wa 774/08 którym przebywał, a którego opuszczenie w ocenie pełnomocnika strony, nie było dobrowolne. Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącego Wojewoda [...] naruszył treść art. 107 w zw. z art. 136 Kpa, nie uzupełniając materiału dowodowego o akta sprawy dotyczącej wymeldowanie J. M. w roku 2003 ze wskazanego lokalu. W konsekwencji nie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji dlaczego organ pierwszej instancji przyjął, iż pismo wszczynające postępowanie w niniejszej sprawie należało zakwalifikować jako wniosek o zameldowanie skarżącego w lokalu, położonym w W. przy [...], podczas gdy fakt wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu winien prowadzić do rozważenia okoliczności, czy wniosek ten należy potraktować jako podanie o wznowienie postępowania o wymeldowanie w rozumieniu art. 148 Kpa, ewentualnie wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji w rozumieniu art. 156 Kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 r. skarżący poinformował, że lokal nr [...] przy ul. [...] opuścił w 1988 roku z powodu nieporozumień z żoną. Następnie zamieszkiwał w wynajętym mieszkaniu z kobietą, z którą żył w nieformalnym związku. Od dnia 1 marca 1989 r. do chwili obecnej zamieszkuje przy ul. [...] w lokalu spółdzielczym, przydzielonym mu przez spółdzielnie na jego prośbę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Przedmiotem oceny Sądu była prawidłowość decyzji wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie ze wskazanym przepisem, w sytuacji gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej Sygn. akt IV SA/Wa 774/08 obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, organ prowadzący ewidencję jest upoważniony rozstrzygnąć o dokonaniu zameldowania lub wymeldowaniu. Na tej podstawie organ ewidencyjny rozstrzyga również, czy spełnione zostały warunki określone w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych, m.in. w art. 10 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z omawianym przepisem osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości. Z protokołów przesłuchań świadków, tj. E. M. i E. T. oraz samego skarżącego, znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, wynika jednoznacznie, że J. M. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy [...] w W. Faktu tego nie zakwestionowano również w skardze jak i na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 r. Przeciwnie, skarżący na rozprawie potwierdził, że od 1988 roku nie mieszka w przedmiotowym lokalu, wskazał natomiast, że od 1 marca 1989 roku do dziś zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Opisane okoliczności wskazują, że brak było podstaw do zameldowania skarżącego w lokalu nr [...] przy [...] w W., bowiem nie została spełniona podstawowa przesłanka do dokonania tej czynności, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. przesłanka zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze oraz piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia 9 lipca 2008 r. wskazać należy, że nieuzasadniony jest zarzut, iż orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły, czy opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącego oraz jego córkę miało charakter dobrowolny. Należy przypomnieć, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał znaczenie pojęcia opuszczenie miejsca pobytu na gruncie art. 15 ust 2 powołanej ustawy. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r. (V SA 3078/00, LEX nr 78937), na który również zwrócił uwagę pełnomocnik strony skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas Sygn. akt IV SA/Wa 774/08 zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Stanowisko to w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez organy wynika, że skarżący opuścił dobrowolnie sporny lokal wskazując, iż wobec nagannego zachowania żony nie wyraża woli dalszego przebywania w tym lokalu. Również na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 r. skarżący potwierdzi, iż lokal przy [...] opuścił w 1988 r. z powodu nieporozumień z żoną. Należy mieć na uwadze, iż skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania. Twierdzenie, że przedmiotowe mieszkanie opuścił z powodu nieporozumień z żoną, a powrót do lokalu został mu uniemożliwiony przez wymianę zamków w drzwiach, nie zostało potwierdzone w postępowaniu karnym, bowiem skarżący nie złożył zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa do organów ścigania. Za podjęciem działań mających na celu ochronę praw skarżącego do przedmiotowego lokalu nie świadczy również fakt orzeczenia przez Sąd Rejonowy [...] w wyroku z dnia [...] września 1991 r., sygn. akt [...] eksmisji w stosunku do byłej żony skarżącego. Należy mieć na uwadze, iż wskazany powyżej wyrok został wydany z powództwa W. w W., a nie z inicjatywy skarżącego. Powyższe wskazuje na to, iż skarżący nie podjął żadnych przewidzianych prawem środków umożliwiających mu powrót do spornego lokalu. Skarżący nie posiada, wbrew jego twierdzeniom, tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy [...] w W. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 1989 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] postanowił o pozostawieniu przedmiotowego lokalu do dyspozycji Spółdzielni Mieszkaniowej ,,O." w W., zaś z wkładu związanego ze spółdzielczym prawem do lokalu przyznano skarżącemu oraz jego byłej żonie kwotę po 1.037.500,00 zł wraz z ekspektatywą otrzymania ze spółdzielni dwóch samodzielnych lokali. Poza oceną Sądu pozostaje natomiast kwestia nieskuteczności wykonania wyroku eksmisyjnego sądu powszechnego w stosunku do byłej żony skarżącego. Ponadto należy wskazać, że ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych w kształcie obowiązującym w Sygn. akt IV SA/Wa 774/08 dniu wydania kwestionowanych decyzji, nie uzależnia możliwości zameldowania od posiadania tytułu prawnego do danego lokalu. Art. 9 ust. 2. omawianej ustawy, zgodnie z którym przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy należało przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r., w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K.20/01 (Dz. U. Nr 78, poz.716), w którym stwierdzono, że omawiany przepis jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku między innymi stwierdził, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, bowiem posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, która polega na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób jak też służy ochronie interesów samych zainteresowanych (umożliwia odnalezienie tych osób). Skoro zatem po przeprowadzeniu postępowania jednoznacznie potwierdzony został fakt niezamieszkiwania przez skarżącego w lokalu nr [...] przy [...] w W., obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie była odmowa dokonania czynności materialno - technicznej zameldowania w przedmiotowym lokalu. Należy mieć na uwadze, że z treści przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że organy właściwe w sprawach ewidencji ludności winny podejmować wszelkie działania w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi o to by dane te, odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej. Organy zaś prowadzące ewidencję mają obowiązek podejmować wszelkie czynności służące rejestracji prawdziwych danych o miejscu pobytu osób. W tej sytuacji, gdy bezspornym jest, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, rozstrzygnięcia obu organów uznać należy za zasadne. Bezpodstawny jest również zarzut pełnomocnika skarżącego, iż organ nie dokonał właściwej analizy wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej Sygn. akt IV SA/Wa 774/08 sprawie, pod kątem ewentualnego zakwalifikowania go jako wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. o wymeldowaniu skarżącego, ewentualnie jako wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma J. M. z dnia 12 października 2007 r., wszczynającego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wynika, iż skarżący zwrócił się do organu o zameldowanie go oraz jego córki K. M. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy [...] w W. Skarżący w piśmie tym kwestionując zasadność decyzji Prezydenta W. o wymeldowaniu nie wymienił żadnych przesłanek, które wskazywałyby, iż pismo to stanowi w istocie wniosek o wznowienie postępowania, czy stwierdzenie nieważności decyzji o wymeldowaniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.