IV SA/Wa 776/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia WSA Łukasz Krzycki Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2005r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2004r . Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa. uchyla zaskarżoną decyzję IV SA/Wa 776/04 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2004r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...], w której Wojewoda na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982r., mocą której na rzecz Skarbu Państwa została przejęta (w drodze przymusowego wykupu) nieruchomość rolna o pow. 1,3628 ha, położona w B., stanowiąca współwłasność: A. S., H. P., M. K. i F. S.. Podstawę przejęcia nieruchomości stanowiła ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 3, poz. 14 ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzenia licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 11 poz. 57). W uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. wskazano, że postępowanie zakończone decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982r. zostało wznowione w związku z wnioskiem H. P. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, który został później sprecyzowany przez stronę jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Uzasadniając odmowę uchylenia decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982r. o przymusowym wykupie nieruchomości organ wojewódzki wskazał, że nieruchomość została wykupiona, ponieważ gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji wskutek zaniedbania. W związku z tym organ wojewódzki uznał, że przejęcie nieruchomości nastąpiło zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami i dlatego brak jest podstaw do uchylenia decyzji przejęciu gospodarstwa. W odwołaniu skarżąca H. P. - była współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości - stwierdziła, że przed przymusowym wykupem użytkowała gospodarstwo oraz, że należność za przymusowy wykup nigdy nie została wypłacona. Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w swojej decyzji z dnia [...] lipca 2004r. uznał, że kontrolowana decyzja Wojewody [...] jest prawidłowa, a jej ustalenia znajdują pełne potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ naczelny podał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982r. była zasadna. W ocenie Ministra, nieruchomość została wykupiona, ponieważ została zaliczona do gospodarstw wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania, co skutkowało przymusowym wykupem nieruchomości. Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2004r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H. P., który stwierdziła, że przed przymusowym wykupem użytkowała gospodarstwo i w związku z tym brak było podstaw do jego przejęcia przez Państwo. Skarżąca podniosła, że nigdy nie zapłacono byłym właścicielom za przejętą nieruchomość. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji o przejęciu nieruchomości narusza, zdaniem skarżącej, konstytucyjną zasadę nienaruszalności prawa własności. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko sformułowane w zaskarżonej decyzji wskazując, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982r. była uzasadniona. W konsekwencji organ naczelny wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie również z innych powodów niż w niej podniesiono. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ naczelny wskazał art. 138 § 1 k.p.a. Oznacza to, że organ odwoławczy rozpoznawał sprawę na skutek odwołania strony. Odwołanie przenosi na organ odwoławczy kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji i prowadzi do tego, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem może być utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, przy czym zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. W rozpatrywanej przez Sąd sprawie, mimo że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy wyraźnie w uzasadnieniu jej stwierdził, że organ I instancji tj. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982r., podczas gdy organ I instancji w swojej decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a..- odmówił - po wcześniejszym wznowieniu postępowania - uchylenia decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982r. Z powyższego zestawienia wynika, że postępowanie organu I instancji prowadzone było w trybie wznowienia postępowania zaś organ odwoławczy (co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji) badał sprawę pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (przepis ten podano w podstawie prawnej decyzji) dotyczących nieważności decyzji administracyjnej. Powyższe potwierdza również treść odpowiedzi na skargę H. P., której udzielił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W piśmie tym podano, że organ naczelny utrzymał w mocy decyzję Wojewody Ś. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa. W tej sytuacji należy stwierdzić, że postępowanie przeprowadzone przez organ odwoławczy było wadliwe bowiem zakres rozstrzygnięcia w postępowaniu przed organem I instancji był inny niż w postępowaniu odwoławczym. Organ odwoławczy nie rozważył podstawowych dla postępowania wznowieniowego kwestii takich jak choćby sama poprawność wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 1982r., która, jak wynika z akt sprawy, nie była decyzją ostateczną. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozważył także, czy prawidłowo w decyzji organu I instancji zastosowano art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Sądu, stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.