IV SA/Wa 777/09
WyrokWSA w Warszawie2009-09-08
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Danuta Dopierała, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna w sprawie reformy rolnej może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ nie ustalił następców prawnych zmarłych stron postępowania i nie zapewnił im czynnego udziału w sprawie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organy administracji naruszyły zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, nie ustalając następców prawnych zmarłych uczestników postępowania. Brak zapewnienia czynnego udziału stronie, nawet jeśli nie miał wpływu na wynik sprawy, stanowi podstawę do wznowienia postępowania i obligatoryjnego uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującej w mocy decyzję Wojewody, która orzekała, że nieruchomość ziemska Ł. o powierzchni 276,1312 ha podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym zlekceważenie wytycznych sądów z poprzednich postępowań. Kluczowym problemem okazało się ustalenie następców prawnych zmarłych stron postępowania.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2008 roku; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Z. E. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2009 r. sprawy ze skargi Z. E. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2008 roku; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Z. E. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] marca 2009r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Z. E. reprezentowanej przez pełnomocnika radcę prawnego B. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r. znak [...] orzekającej, że nieruchomość ziemska Ł. zapisana uprzednio w księdze wieczystej Ł. Tom III karta 94 jako własność H. E. o powierzchni 276,1312 ha podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: Z. E. zwróciła się do Wojewody [...]
wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia
marca 1945r. decyzji stwierdzającej, że przejęcie na własność Państwa majątku
Ł., gmina P., województwo b. nastąpiło z naruszeniem dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bowiem majątek nie podpadał częściowo pod działanie tego dekretu. Po przeprowadzeniu postępowania
wyjaśniającego, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r.
znak [...] po rozpatrzeniu wniosku Pani Z. E., reprezentowanej przez radcę prawnego B. D. orzekł, że nieruchomość ziemska Ł. położna w gminie P. o powierzchni 276,1312 ha, stanowiąca byłą własność H. Esden - T. podlegała
działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN 6 września 1944r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym podniosła, iż organ nie poczynił pełnych ustaleń faktycznych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, a które Jej zdaniem uzasadniałyby, że nie w całości podlegała ona działaniu przepisów dekretu. Rozpoznając sprawę w wyniku złożonego odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2005r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].
Na skutek złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 września 2005r. Sygn. akt IV SA/Wa 221/05 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu orzekającego będzie ustalenie faktycznej treści żądania strony poprzez ustalenie czy wniosek odnosi się do przejętego majątku jako całości czy też do poszczególnych jego części. Ponadto Sąd zaznaczył, iż organ administracji publicznej powinien ustalić wszystkie strony przedmiotowego postępowania oraz zapewnić im udział w każdym jego stadium. Następnie w wyniku złożonej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 września 2006r. Sygn. akt I OSK 1236/05 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż podziela stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006r. Sygn. akt I OPS 2/06, że na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przeszły na cele reformy rolnej tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, mogące być wykorzystane na cele wskazane w art. 1 część druga dekretu, których łączna powierzchnia przekracza wielkości obszarowe określone w przepisie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Takie rozumienie tego przepisu określa jednocześnie zakres przedmiotowy orzekania przez organy administracji na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do dekretu. Zdaniem Sądu obowiązkiem organów administracji orzekających na podstawie § 5 rozporządzenia wykonawczego do dekretu jest więc ustalenie, czy dana nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Oznacza to, że organy administracji muszą ustalić, czy wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały charakter rolniczy, bądź były funkcjonalnie związane z nieruchomością ziemską, a jeżeli nie, to czy nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym oraz nieruchomości funkcjonalnie z nimi związane przekraczały normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008r. orzekł, iż nieruchomość ziemska Ł. zapisana uprzednio w księdze wieczystej Ł. Tom III karta 94 jako własność H. E. o powierzchni 276,1312 ha podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r. wniósł pełnomocnik Pani Z. E. - radca prawny B. D. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
* art. 2 ust.1 lit e dekretu PKWN z 6 września 1944r. o przeprowadzeniu
reformy rolnej poprzez: uznanie, iż na cele reformy rolnej mogła być
przeznaczona ogólna powierzchnia nieruchomości; poprzez nieustalenie, że przepis
ten dotyczy wyłącznie przeznaczenia na cele reformy rolnej nadwyżki
gruntów rolnych wraz z obiektami, o których mowa w art. 6 ponad normy
powierzchniowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu;
* art. 7 dekretu mówiącym o usuwaniu dotychczasowych właścicieli z nadwyżki ponad
normy powierzchniowe określone w dekrecie;
* § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r.
w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowiący o obowiązku stwierdzenia
dokładnego obszaru nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego
rodzaju;
-art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 kodeksu k.p.a. poprzez brak wykazania, na które z celów, wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu, zostały przeznaczone poszczególne działki wchodzące w skład przedmiotowej nieruchomości oraz odmowę uwzględnienia wniosku dowodowego strony o sporządzenie przez biegłą opinii uzupełniającej, art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zlekceważenie wytycznych zawartych w wyroku NSA wydanego w niniejszej sprawie.
W konsekwencji pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...].
Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania Minister stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość ziemska została przejęta na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem na cele reformy rolnej podlegały przejęciu nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar
łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. W przypadku ustalenia, że dana nieruchomość spełniała powyższe wymogi obszarowe - przechodziła z mocy prawa, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Państwa, była obejmowana niezwłocznym zarządem państwowym wraz z budynkami oraz całym inwentarzem żywym i martwym, jak również znajdującymi się na niej przedsiębiorstwami przemysłu rolnego. Podkreślił, iż przejęcie nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu z dnia 6 września 1944r. następowało z mocy samego prawa. Przepisy dekretu nie przewidywały wydawania aktów administracyjnych stwierdzających nacjonalizację, a wpis w księdze hipotecznej dokonywany był wyłącznie na podstawie stosownego zaświadczenia, które nie miało charakteru decyzji administracyjnej. Na własność Skarbu Państwa nieruchomości przechodziły bezzwłocznie i przewłaszczenie ich następowało z mocy prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu, to jest z dniem 13 września 1944r. Zarówno w samym dekrecie jak i w przepisach wykonawczych nie ma uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nieruchomości ziemskich, od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym. Brak jest również uregulowań, które odraczałyby skutek przejścia na własność Skarbu Państwa tych nieruchomości ziemskich w czasie. Dekret z datą jego wejścia w życie, w zakresie nieruchomości ziemskich wymienionych w jego art. 2 ust. 1 lit. e wywoływał skutki rzeczowe w zakresie przejścia na własność państwa tych nieruchomości ex legę. Zaistnienie skutków rzeczowych tego uregulowania w postaci przejścia majątków ziemskich na własność Państwa nie było uzależnione ani od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzającego, że nieruchomość jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu w księdze wieczystej na zasadach określonych w art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.).
Niemniej jednak, na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 10, poz. 51), strona mogła ubiegać się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust.1 lit. e. dekretu
o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z § 6 przedmiotowego rozporządzenia
strona ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod
działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 pkt e, winna przedłożyć
wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej
nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich
dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie
dowodów pomiarowych na swój koszt. Z brzmienia zacytowanego § 6
przedmiotowego rozporządzenia wynika, że postępowanie, o którym mowa w § 5 ust.
1 może być prowadzone wyłącznie na wniosek strony, tj. właściciela
nieruchomości bądź jego prawnych następców. Minister wskazał, iż Naczelny Sąd
Administracyjny w uchwale z dnia 5 czerwca 2006r. sygn. akt I OPS 2/06, wbrew
dotychczasowemu orzecznictwu stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania
dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy
rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej
o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości
ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e powołanego dekretu.
Organ podniósł, iż w niniejszej sprawie strona złożyła wniosek "podstawowy w myśl obowiązującej wykładni art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, którą strona nie uznaje za słuszną, ale jest dla niej bardziej korzystna i dotyczy on stwierdzenia niepodpadania całej ogólnej powierzchni nieruchomości w związku z przeznaczeniem na cele reformy rolnej mniej, niż 100 ha gruntów rolnych" oraz "wniosek alternatywny, złożony w myśl wykładni powyższego przepisu, którą strona uznaje za jedynie prawidłową, ale mniej dla niej korzystną, dotyczy stwierdzenia niepodpadania pod dekret tych gruntów, które nie zostały wykorzystane na cele reformy rolnej". Mając na uwadze powyższe pismem z dnia [...] lutego 2007r. znak [...] organ pierwszej instancji wystąpił do pełnomocnika skarżącej o jednoznaczne sprecyzowanie swojego żądania. W odpowiedzi na powyższe pismo, a także w kolejnych pismach kierowanych do organu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącej zaznaczał, iż sprawa dotyczy wniosku o stwierdzenie niepodpadania nieruchomość położonej w miejscowości Ł., gm. P. pod dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, pełnomocnik zaznaczył, że już na rozprawie w Sądzie stwierdził, że żądanie odnosi się do przejętego majątku jako całości. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Minister stwierdził, iż
majątek Ł. w dniu jego przejęcia na własność Państwa jako całość spełniał normę obszarową przewidzianą w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i podpadał pod działanie tego przepisu. W przeważającej części na ogólną powierzchnię majątku składały się użytki rolne klas od II do VI i obejmowały one obszar 264,3437 ha. Pozostałą część majątku stanowiły grunty rolne, bowiem były one ściśle związane z produkcją rolną oraz prowadzeniem i funkcjonowaniem całego gospodarstwa. Służyły one jako drogi dojazdowe do pól, urządzenia melioracyjne - rowy, siedlisko, łąki. Ponadto
0 rolniczym wykorzystaniu gruntów majątku Ł. świadczy również
statystyka produkcji rolnej z okresu międzywojennego. Z dokumentów
archiwalnych wynika, iż majątek H. E. obejmujący powierzchnię 477 ha w całości wykorzystywany był rolniczo. Pod uprawami było 444 ha gruntów,
natomiast ugorowanych było 33 ha. Ponadto organ pierwszej instancji zaznaczył, iż
obiekty wchodzące w skład majątku Ł. (stajnia, stodoła, gnojownik, obora,
kuźnia, magazyny, gorzelnia, kotłownia, budynki inwentarskie, cielętnik oraz budynek
mieszkalny) służyły celom rolniczym i były wykorzystywane do produkcji rolnej.
Wskazane obiekty znajdowały się na parcelach, które pozostawały
w funkcjonalnym związku z całą nieruchomością Ł., a także pozostawały
z nią w więzi finansowej i organizacyjnej i terytorialnej.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2009r. Z. E. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego B. D. skierowała skargę na powyższą decyzję zarzucając jej:
1) naruszenie art. 153 p.p.s.a., poprzez zlekceważenie wytycznych zawartych
w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2006r, sygn. akt
1 OSK 1236/05 oraz zignorowanie wytycznych zawartych w uzasadnieniu
postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2007r., sygn.
akt I OSK 1236/05, nakazującego jako wytyczne traktować zarzuty skargi kasacyjnej
z dnia 12.10.2005r., zawarte w skardze pod literami "n-p", które dotyczyły m.in.
niezgromadzenia w aktach sprawy dokumentów źródłowych, na podstawie
których następowało dysponowanie przez Skarb Państwa działkami wchodzącymi w
skład przedmiotowej nieruchomości;
2) naruszenie art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez
nierozstrzygnięcie zarzutów odwołania.
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji
organów I i II instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła wskazane zarzuty dokonując interpretacji zarówno dekretu jak i przepisów wykonawczych oraz podkreślając, iż Minister Rolnictwa zaprezentował niezwykle powierzchowną, oderwaną od dekretu jego interpretację, która służyła ówczesnym władzom komunistycznym do zawłaszczania nieruchomości w całości, bez względu na to, że jasno z niego wynika, iż przejęciu podlegała tylko nadwyżka ponad normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, i bez względu na cele dekretu, a które to władze w celu narzucenia tej interpretacji sfałszowały referendum w czerwcu 1946 roku i wybory do Sejmu w styczniu 1947 roku. Zdaniem strony skarżącej kierunek interpretacji dekretu przedstawiony przez Ministra, a także obecny w orzecznictwie sądowym, nastawiony na poszukiwanie jakiegoś związku funkcjonalnego bądź jego braku według stanu nieruchomości przed jej faktycznym przeznaczeniem na cele reformy rolnej, jest całkowicie oderwany od dekretu, odrzuca znaczenie celów reformy rolnej i odpowiada jego interpretacji narzuconej przez władze komunistyczne po zdławieniu opozycji.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżone decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd doszedł do przekonania, iż w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, które nakładają na organy obowiązek
zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu sformułowana została w art. 10 k.p.a. i nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1 k.p.a., art. 79 k.p.a.), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81 k.p.a.).
Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r. znak [...] orzekającą, że nieruchomość ziemska Ł. zapisana uprzednio w księdze wieczystej Ł. Tom III karta 94 jako własność H. E. o powierzchni 276,1312 ha podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.).
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że właściciele i użytkownicy wieczyści działek których postępowanie niniejsze dotyczy powinni być zawiadamiani na piśmie o podejmowanych czynnościach i rozstrzygnięciach w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, na co wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w wyroku z dnia 9 września 2005r. Sygn. akt IV SA/Wa 221/05. Od skutecznego zawiadomienia (doręczenia pisma) zależy między innymi bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, zażalenia na postanowienie wydane w toku postępowania, uzupełnienia wniosku czy też złożenia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu administracji. Jednakże warunkiem zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym jest przede wszystkim prawidłowe ustalenie kręgu podmiotów którym prawa strony przysługują. W ocenie Sądu organy prowadzące w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne
8
uchybiły temu obowiązkowi.
Za strony postępowania administracyjnego uznani zostali m.in. R. L., E. F. oraz A. B.. Jednocześnie jak wynika z nadesłanych do Sądu odpisów aktów zgonów wskazani uczestnicy postępowania zmarli tj. R. L. w dniu 9 stycznia 2009r. A. B. w dniu 4 października 2006r. oraz E. F. w dniu 1 stycznia 2004r. Pomimo, iż zmarli oni w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ nie poczynił jakichkolwiek wyjaśnień mających na celu ustalenie ich następców prawnych.
Dlatego też w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 145 §1 ust.1 pkt b p.p.s.a, zgodnie z którym sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję jeśli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 145 § 1 i art. 145 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego tj. dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów od niej niezawinionych. Podkreślić przy tym należy, że dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 ust.1 pkt b nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2000r., II RN 200/01 OSNP 2003, nr 24, poz.582). Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy (treść decyzji).
Ponieważ sprawa ponownie będzie przedmiotem rozpoznania przez organy administracji publicznej - zdaniem Sądu przedwczesne byłoby ustosunkowywanie się do zarzutów podniesionych w skardze. Albowiem w toku postępowania skarżąca będzie mogła ponownie przedstawić swoje stanowisko, żądając uzupełnienia materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku i dlatego też działając
na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd - działając w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. - zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym zwrot uiszczonego wpisu sądowego (który w niniejszej sprawie wynosił 200 zł), a także postanowił o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego na podstawie przepisu art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust.2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 02.163.1349 z późn. zm).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło