IV SA/Wa 782/11
PostanowienieWSA w Warszawie2011-07-27
Skład orzekający: Referendarz sądowy Joanna Dziedzic
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) powinien zostać uwzględniony, jeśli strona skarżąca nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych i oświadczeń, a jej wyjaśnienia budzą wątpliwości?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) został odmówiony, ponieważ strona skarżąca nie wykazała spełnienia ustawowych przesłanek do jego przyznania. Pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o dokumenty źródłowe i oświadczenia, skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych dowodów, a jego zmienione wyjaśnienia dotyczące dochodów budziły wątpliwości. Ciężar dowodu w zakresie wykazania trudnej sytuacji materialnej spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w sprawie ze skargi na decyzję o wymeldowaniu. Wniosek początkowo nie zawierał wszystkich danych, co skutkowało wezwaniem do uzupełnienia. Skarżący uzupełnił wniosek, zmieniając swoje oświadczenia dotyczące dochodów i sytuacji majątkowej, jednak nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych, w tym zeznania podatkowego za 2010 r. i dokumentów potwierdzających zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.
Skarżący M. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2011 r. zawarł wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Z oświadczenia skarżącego zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 czerwca 2011 r. wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małoletnim synem. Źródłem dochodu skarżącego jest działalność gospodarcza, z której wnioskodawca, według złożonego oświadczenia, uzyskuje miesięcznie 1300 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie wielkości 43 m² oraz nieruchomość rolna o areale 1 ha. Nie posiada on żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych.
Wobec tego, iż wniosek skarżącego nie zawierał wszystkich danych dotyczących jego sytuacji finansowej, pismem Sądu z dnia 1 lipca 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o następujące dokumenty źródłowe i oświadczenia:
a) wyciągi z posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
b) odpis zeznania podatkowego za 2010 r.,
c) oświadczenia, czy małoletni syn P. B. zamieszkuje ze skarżącym i czy z tytułu opieki nad małoletnim synem zostały mu zasądzone alimenty, jeśli tak to w jakiej wysokości,
d) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz miesięcznej wysokości,
e) dokumenty potwierdzające dochód z działalności gospodarczej, wskazany w rubryce 10 formularza PPF.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 18 lipca 2011 r. oświadczył, że w obecnej chwili jego jedynym źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 1092,96 zł. Skarżący wskazał, że z powodu złego stanu zdrowia nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. Ustosunkowując się do oświadczeń zawartych w formularzu PPF z dnia 13 czerwca 2011 r. skarżący wyjaśnił, iż z powodu pozbawienia go możliwości zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...], zmuszony był do pozostawienia syna pod opieką matki, sam natomiast zamieszkuje u znajomych, pomagających mu w trudnej sytuacji. Skarżący w ramach swoich możliwości świadczy pomoc na rzecz małoletniego syna, kupując mu ubrania, leki, itp. Koszty związane z bieżącym utrzymaniem siebie i syna oraz utrzymaniem mieszkania skarżący oszacował na kwotę 1050 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie posiada kont bankowych ani oszczędności. Do przedmiotowego pisma została dołączona kopię skierowania skarżącego do szpitala na oddział dermatologiczny.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.).
Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 wymienionej ustawy. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Jak już wskazano powyżej, referendarz sądowy uznał zawarte w formularzu wniosku z dnia 13 czerwca 2011 r. oświadczenia skarżącego za niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku pełnych informacji dotyczących rzeczywistych dochodów skarżącego oraz wysokości kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie. Wyjaśnienie powyższych okoliczności okazało się tym bardziej uzasadnione, iż na wezwanie do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o stosowne dokumenty źródłowe, skarżący w piśmie z dnia 18 lipca 2011 r. zmienił treść swoich pierwotnych oświadczeń zawartych w formularzu PPF z dnia 13 czerwca 2011 r. wskazując, iż źródłem jego dochodu jest świadczenie emerytalne w wysokości 1092, 96 zł. Skarżący powołując się na nowe źródło dochodu, o którym wcześniej nie wspominał wskazał, iż z powodu choroby nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej. Na potwierdzenie faktu zaprzestania prowadzenia działalności wnioskodawca nie przedstawił jednak żadnego dokumentu. Skarżący nie nadesłał również zeznania podatkowego za rok 2010, do którego był wezwany w piśmie z dnia 1 lipca 2011 r. Przedłożenie przez skarżącego dokumentów potwierdzających jego aktualny stan majątkowy oraz stan na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy pozwoliłoby nie tylko na pełną ocenę jego możliwości płatniczych, ale także potwierdziłoby wiarygodność zmienionych przez niego oświadczeń w stosunku do informacji zawartych w formularzu wniosku z dnia 13 czerwca 2011 r. W tej sytuacji należy uznać, iż złożone przez skarżącego nowe oświadczenia dotyczące aktualnych dochodów, niepoparte żadnymi dokumentami źródłowymi, są niewiarygodne i budzą uzasadnione wątpliwości.
W konsekwencji, wobec nieprzedłużenia przez wnioskodawcę dokumentów wymienionych jako lit. b) i e) wezwania Sądu z dnia 1 lipca 2011 r. należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące aktualnej wysokości ewentualnych środków pozostających skarżącemu do dyspozycji. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
Dodatkowo trzeba podkreślić, że referendarz sądowy działający w imieniu Sądu nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. post. Sądu Apelacyjnego I Acz 17/03 z dnia 13 stycznia 2003 r., OSA 2003/9/38).
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło