IV SA/Wa 783/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 783/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez J. M. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zameldowania Z. M. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Dotychczas Sąd nie stwierdził prawomocności tego orzeczenia. W dniu 3 października 2011 r. uczestniczka postępowania Z. M. zwróciła się do Sądu z wnioskiem o ustanowienie adwokata oraz zwolnienie z kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca uzasadniła trudną sytuacją materialną. Wyjaśniła, że nie pracuje i wraz z synem pozostaje na utrzymaniu narzeczonego, który osiąga dochód w wysokości 1500 zł brutto. Ponieważ wniosek Z. M. o przyznanie prawa pomocy nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 7 października 2011 r., wykonanym w dniu 10 października 2011 r. wezwał stronę do nadesłania: dokumentu potwierdzającego dochód D. B. (narzeczonego wnioskodawczyni), wyciągu z posiadanych przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym oraz zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej (jeżeli wnioskodawczyni taki status posiada). Wezwanie zostało doręczone w dniu 14 października 2011 r. (dowód doręczenia w aktach sądowych sprawy). Wskazane dokumenty oraz oświadczenia należało nadesłać w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania sądowego pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pomimo upływu terminu strona nie nadesłała żądanych dokumentów. Natomiast w dniu 4 listopada 2011 r. złożyła w tut. Sądzie pełnomocnictwo dla adwokata W. S.. Stwierdzono, co następuje: Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że miesiąc po złożeniu wniosku o udzielenie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu Z. M. udzieliła adwokatowi W. S. pełnomocnictwa "w sprawie wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 783/11 i sporządzenia skargi kasacyjnej". Treść pełnomocnictwa pozwala przyjąć, że pełnomocnictwo to nie ogranicza się do wniesienia skargi kasacyjnej i obejmuje zastępowanie Z. M. w postępowaniu sądowym zainicjowaną ewentualną skargą kasacyjną. W dacie wniesienia wniosku wnioskodawczyni nie miała więc pełnomocnika, natomiast miała pełnomocnika w chwili rozpatrywania przez sąd jej wniosku o ustanowienie prawa pomocy w wyżej określonym zakresie. W myśl art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z przepisu tego wynika, że nie można udzielić prawa pomocy osobie która korzysta z pomocy pełnomocnika przez siebie ustanowionego z wyjątkiem sytuacji, w której ustanowiono dla niej, w ramach prawa pomocy, pełnomocnika w innej jej sprawie sądowej. Można więc mieć jednocześnie pełnomocnika z wyboru i pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, pod warunkiem jednakże, że nie są to pełnomocnicy działający w tej samej sprawie. W rozpatrywanym przypadku Z. M. ustanowiła pełnomocnika w niniejszej sprawie i dlatego w świetle art. 246 § 3 cytowanej ustawy nie ma podstaw do ustanowienia dla niej pełnomocnika w ramach udzielenia prawa pomocy. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie podkreślić trzeba, że zgodnie z przepisem art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynikają dwa wnioski mające wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Po pierwsze, Sąd w przypadku wykazania przez stronę niemożności pokrycia kosztów postępowania jest zobligowany do przyznania stronie prawa pomocy. Przesądza o tym zwrot "przyznanie [...] prawa pomocy następuje". Po drugie jednak, oczekiwany przez stronę efekt nastąpi, o ile "wykaże" ona, że wymagana przez przepis niemożność pokrycia kosztów postępowania w rzeczywistości istnieje. Jest to oczywiste, zważywszy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wszczynane wyłącznie na wniosek (zasada bezwzględnej skargowości). W związku z tym ustawodawca w art. 252 § 1 p.p.s.a. wskazał obligatoryjne elementy wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odniesieniu do osób fizycznych wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Biorąc pod uwagę powyższe wywody, nie powinno budzić wątpliwości, że Sąd rozstrzygający kwestię przyznania prawa pomocy, orzeka przede wszystkim w oparciu o informacje zawarte przez stronę w złożonym wniosku, w tym na podstawie jej oświadczeń co do stanu majątkowego i rodzinnego (osoby fizyczne). Dlatego jest ważne, aby wnioskodawca w miarę jak najdokładniej przedstawił swoją (i swojej rodziny) aktualną sytuację życiową. Podkreślić bowiem trzeba, że Sąd może uzupełnić "obraz" sytuacji bytowej strony jedynie o informacje znane mu z urzędu lub dane wynikające z akt sprawy (np. informacje dotyczące postępowania egzekucyjnego). Nie zawsze jednak informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy będą na tyle kompletne, aby Sąd mógł po ich lekturze orzec co do zasadności żądań strony. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to w świetle art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy podkreślić, iż w sprawach prawa pomocy postępowanie rozpoznawcze ogranicza się do dokumentów źródłowych i oświadczeń składanych przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy (art. 255 P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a. w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności o czy świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. a przede wszystkim art. 246 tej ustawy. Ponieważ Z. M. nie odpowiedziała na skierowane do niej wezwanie referendarza sądowego, to nie spełniła przesłanek pozwalających zwolnić ją od kosztów sądowych - nie współpracując w wyjaśnianiu swej pozycji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Z tych powodów należało odmówić przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 i § 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.