IV SA/Wa 784/09

WyrokWSA w Warszawie2009-09-10

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Alina Balicka, Michał Sowiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego i gospodarczego w zabudowie zagrodowej na terenie parku narodowego, jeśli teren ten nie był gospodarczo wykorzystywany w dacie utworzenia parku narodowego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że budowa budynku mieszkalnego i gospodarczego na terenie parku narodowego, który nie był gospodarczo wykorzystywany w dacie jego utworzenia, jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, w parkach narodowych zabrania się budowy obiektów budowlanych, z wyjątkiem tych służących celom parku. Wyjątek z art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy dopuszcza jedynie kontynuację dotychczasowego sposobu gospodarczego wykorzystania terenu, a nie zmianę sposobu zagospodarowania.
Stan faktyczny
Strony złożyły wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego i gospodarczego w zabudowie zagrodowej na działce położonej na terenie parku narodowego. Wójt Gminy odmówił ustalenia warunków zabudowy, wskazując na brak dostępu do drogi publicznej oraz sprzeczność z ustawą o ochronie przyrody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że teren posiada dostęp do drogi publicznej, ale nadal istnieje sprzeczność z ustawą o ochronie przyrody. Skarżący wnieśli skargę do WSA, kwestionując wykładnię przepisów o ochronie przyrody.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Michał Sowiński (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy ze skargi A. W. i T. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy oddala skargę Z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego o powierzchni większej niż średnia w gminie I. na terenie działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...] w obrębie wsi T. w gminie I. wystąpili A. W. i T. O. Pismem z 6 sierpnia 2008 r. Wójt Gminy I. wszczął postępowanie administracyjne, zawiadamiając strony niniejszego postępowania. Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2009 r. Wójt Gminy I. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego o powierzchni większej niż średnia w gminie I., przewidzianej do realizacji na terenie działki o nr ew. [...], położonej w obr. wsi T., gm. I. Zdaniem Wójta, w przypadku planowanego zamierzenia nie zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.), bowiem teren planowanej inwestycji nie posiada dostępu do drogi publicznej, a realizacji jakiejkolwiek inwestycji budowlanej nie służącej celom parku narodowego, na terenie którego znajduje ów teren, sprzeciwia się art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, z późn. zm.). Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. W. oraz T. O., w obszernym uzasadnieniu wskazując, iż - w ich przekonaniu - teren planowanej inwestycji posiada dostęp do drogi publicznej, a przepisy ustawy o ochronie przyrody nie sprzeciwiają się realizacji planowanego przez nich zamierzenia budowlanego. Odwołujący wskazali nadto, iż zaskarżona decyzja poprzedzona została postanowieniem Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...] grudnia 2008 r. (znak: [...]), uzgadniającym projekt odmownej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, od którego złożyli zażalenie; zażalenie to nie zostało rozpatrzone przez organ wyższego stopnia do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) w związku z art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu przebiegu sprawy organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1. co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 1. teren ma dostęp do drogi publicznej; 2. istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, 3. teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1, 2. decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że zdaniem organu pierwszej instancji, planowane przez odwołującą zamierzenie inwestycyjne nie spełnia m.in. drugiego z wymienionych powyżej wymogów. Analiza przekazanych przez ów organ akt niniejszej sprawy, w ocenie organu II instancji, nie potwierdza owego stanowiska. Organ wskazał, że przez "dostęp do drogi publicznej" rozumieć należy -stosownie do art. 2 pkt 14 ustawy - bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Definicję "drogi wewnętrznej" zawiera art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, z późn. zm.); zgodnie z nią, drogami wewnętrznymi są drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe. Zdaniem organu II instancji pojęcie dostępu do drogi publicznej należy rozumieć możliwie jak najszerzej. Dlatego warunek dostępu do drogi publicznej spełniony jest zawsze wtedy, kiedy na działkę będącą terenem inwestycji można dostać się - zgodnie z prawem - z drogi publicznej. Ustawodawca nie stawia przy tym wymagań co do rodzaju tego dostępu, czy ma być to droga, ścieżka itp. Analogiczny pogląd zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 13 lutego 2008 r. (sygn. akt II SA/Gd 514/07, LEX nr 401705). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że jak wynika z akt niniejszej sprawy, teren planowanej przez odwołującego inwestycji budowlanej posiada dostęp do drogi publicznej - ul. [...] w T. - za pośrednictwem drogi dojazdowej, w skład której wchodzą: część działki o nr ew. [...] (oznaczonej w ewidencji gruntów m.in. symbolem "dr") oraz odcinek drogi prywatnej, na której ustanowiono służebność przechodu, wchodzącej w skład działki o nr ew. [...]. Droga ta stanowi, zdaniem Kolegium, drogę wewnętrzną w rozumieniu art. 8. ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Tym samym odwołanie w tej części uznać należy za zasadne. Organ II instancji zgodził się z odwołaniem, iż zaskarżona decyzja poprzedzona została nieprawomocnym postanowieniem Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...] grudnia 2008 r. (znak: [...]), uzgadniającym projekt odmownej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Zdaniem organu powyższe nie oznacza jednak, że zaskarżona decyzja powinna zostać usunięta z obrotu prawnego, organ pierwszej instancji trafnie bowiem ustalił, że w przypadku planowanej przez odwołujących inwestycji budowlanej nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Stosownie do art. 15 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, w parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody zabrania się budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego albo rezerwatu przyrody. Co prawda w myśl ust. 2 pkt 5 wymienionego artykułu zakazy, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą obszarów objętych ochroną krajobrazową w trakcie ich gospodarczego wykorzystywania przez jednostki organizacyjne, osoby prawne lub fizyczne oraz wykonywania prawa własności, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, jednak - w zgodnie z art. 140 k.c. - w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Jedną z granic określonych przez ustawy, o których mowa w ostatnim z przytoczonych przepisów, stanowi bez wątpienia dyspozycja art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, iż [...] Park Narodowy powstał na mocy § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 1959 r. w sprawie utworzenia Kampinoskiego Parku Narodowego (Dz. U. Nr 17, poz. 91, z późn. zm.) z dniem ogłoszenia rozporządzenia, tj. z dniem 9 marca 1959 r. Nie budzi wątpliwości, iż teren planowanej inwestycji budowlanej leży w granicach [...] Parku Narodowego. Mają zatem do niego zastosowanie wszystkie przedstawione powyżej ograniczenia. Dalej organ podkreślił, że w niniejszej sprawie brak jest dowodu, że teren planowanej inwestycji budowlanej był w dniu objęcia go ochroną krajobrazową, tj. w dniu 9 marca 1959 r, wykorzystywany gospodarczo. Gdyby jednak nawet wykorzystywanie takie miało miejsce, to - zdaniem Kolegium - fakt ów dawałby dysponentowi terenu co najwyżej możliwość kontynuowania, nieprzerwanie po dniu 9 marca 1959 r., takiego wykorzystywania. Niedopuszczalna natomiast - w świetle nie budzącej wątpliwości treści art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody - byłaby w chwili obecnej budowa lub rozbudowa jakichkolwiek obiektów budowlanych nie służących celom parku narodowego. Z całą pewnością planowany przez odwołujących budynek mieszkalny wraz z towarzyszącą mu zabudową celom takim nie służyłby. W konsekwencji organ II instancji stwierdził, iż ustalenie w chwili obecnej warunków zabudowy dla inwestycji planowanej przez odwołujących nie jest możliwe. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W. oraz T. O. W uzasadnieniu skarżący podkreślili, że organ, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem skarżących, poprawna interpretacja art. 15 ust. 1 pkt 1 powinna opierać się na zasadzie, iż art. 15 ust. 2 pkt 5 tworzy samodzielny wyjątek od generalnego zakazu. Rolą organu administracji w toku postępowania w sprawie wydania warunków zabudowy działki położonej na terenie parku narodowego, w zakresie badania zgodności decyzji z ustawą o ochronie przyrody powinno być przede wszystkim ustalenie, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w ramach katalogu wyjątków określonych w art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy, tj. czy planowana inwestycja: 1. znajduje się na terenach objętych ochroną krajobrazową, 2. znajduje się na terenach wykorzystywanych gospodarczo przez osoby fizyczne lub prawne, 3. czy ma związek z wykonywaniem prawa własności. Skarżący wskazali, że jak jednoznacznie wynika z akt postępowania w sprawie: 1) przedmiotowa działka jest objęta ochroną krajobrazową na podstawie art. 117 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, 2) przedmiotowa działka jest przez nich wykorzystywana gospodarczo (jest ogrodzona, prowadzą na niej aktywnie gospodarstwo rolne), 3) jest ich własnością. Odnosząc się do uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w którym SKO podnosiło brak dowodu, iż teren przedmiotowej inwestycji był użytkowany gospodarczo w dacie utworzenia [...] Parku Narodowego, skarżący stwierdzili, iż okoliczność ta nie ma żadnego związku ze sprawą. Zdaniem skarżących art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody odnosi się nie do "terenów wykorzystywanych gospodarczo w dacie utworzenia parku narodowego", lecz operuje znacznie szerszym pojęciem "obszarów objętych ochroną krajobrazową w trakcie ich gospodarczego wykorzystywania", co zgodnie z zasadą najprostszej wykładni językowej należy rozumieć jako "w dacie obecnej". Również wywód mówiący o tym, że "dopiero fakt gospodarczego wykorzystania gruntu w dacie utworzenia parku narodowego dawałby dysponentowi terenu co najwyżej możliwość kontynuowania nieprzerwanie po dniu 9 marca 1959 r. takiego wykorzystywania", w ocenie skarżących, wydaje się całkowicie chybiony. Nie istnieje bowiem żaden przepis prawa zakazujący rolniczego wykorzystywania gruntów rolnych położonych w parkach narodowych, niezależnie od tego czy były one wykorzystywane gospodarczo w dniu utworzenia parku, czy nie. Podsumowując skarżący podkreślili, że ich zdaniem organy obu instancji bezprawnie odmówiły ustalenia warunków zabudowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, a podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy I. z dnia [...] stycznia 2009 r., odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego o powierzchni większej niż średnia w gminie I., przewidzianej do realizacji na terenie działki o nr ew. [...], położonej w obr. wsi T., gm. I. Z akt sprawy wynika, iż planowana inwestycja zlokalizowana jest na terenie [...] Parku Narodowego. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odmówił ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji bowiem nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy. Zgodnie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody zabrania się budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego oraz rezerwatu przyrody. Ze stanowiskiem organów nie zgodzili się skarżący. W skardze podnieśli między innymi, iż art. 15 ust. 2 pkt. 5 ustawy tworzy samodzielny wyjątek od generalnego zakazu. W ocenie Sądu zarzut strony skarżącej nie może być uwzględniony. Wskazać należy, iż parki narodowe należą do najstarszych form ochrony przyrody. W myśl postanowień art. 8 ustawy park narodowy obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1.000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Park narodowy tworzy się w celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych, przywrócenia właściwego stanu zasobów i składników przyrody oraz odtworzenia zniekształconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin, siedlisk zwierząt lub siedlisk grzybów. Aby doprowadzić do realizacji celów którym służy utworzenie i istnienie parku, ustawodawca w art. 15 ust. 1 ustawy określił szczegółowy katalog zakazów, które winne być przestrzegane na terenie parku. Jednym z nich jest zakaz wskazany przez organy - budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego. Słusznie podnosi strona skarżącą, iż w art. 15 ust. 2 ustawy wymieniono przypadki, kiedy zakazy określone w ust. 1 nie znajdują zastosowania. I tak w pkt 5 tegoż artykułu wskazano, iż zakazy te nie dotyczą obszarów objętych ochroną krajobrazową w trakcie ich gospodarczego wykorzystywania przez jednostki organizacyjne, osoby prawne lub fizyczne oraz wykonywania prawa własności, zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. W świetle art. 5 pkt 8 ustawy pod pojęciem ochrony krajobrazowej należy rozumieć - zachowanie cech charakterystycznych danego krajobrazu. Teren parku narodowego objęty jest ochroną krajobrazową. Celem powyższej regulacji jest zatem zachowanie walorów krajobrazowych, czyli wartości ekologicznych, estetycznych lub kulturowych obszaru oraz związanej z nim rzeźby terenu, tworów i składników przyrody, ukształtowanych przez siły przyrody lub działalność człowieka. Oznacza to, iż działalność objęta zakazami dokonywana przez człowieka na obszarze objętym ochroną krajobrazową jest dopuszczalna, jeżeli jest kontynuacją dotychczasowego sposobu gospodarczego wykorzystania danego terenu przez określony podmiot i nie wpływa na zmianę cech charakterystycznych krajobrazu na tym obszarze. W rozpoznawanym przypadku z poczynionych przez organ ustaleń wynika, iż brak jest dowodu, że teren planowanej inwestycji budowlanej był w dniu objęcia go ochroną krajobrazową, tj. w dniu 9 marca 1959 r., wykorzystywany gospodarczo. Zdaniem Sądu organ słusznie stwierdził w zaskarżonej decyzji, że niedopuszczalna, w świetle treści art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, byłaby w chwili obecnej budowa lub rozbudowa jakichkolwiek obiektów budowlanych nie służących celom parku narodowego. Z całą pewnością planowany przez odwołujących budynek mieszkalny wraz z towarzyszącą mu zabudową celem takim nie służyłby. Zdaniem Sądu, wykładnia prawa zaprezentowana w skardze jest całkowicie nietrafiona. Odstąpienie od zakazu, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, możliwe jest w świetle art. 15 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy - jedynie wobec obszarów objętych ochroną krajobrazową m. in. w trakcie wykonywania prawa własności, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Art. 15 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy dopuszcza jedynie kontynuację dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej również po jej objęciu ochroną krajobrazową. Brak jest podstaw do uznania, że przepis ten dopuszcza zmianę sposobu zagospodarowania takiej nieruchomości już po objęciu jej ochroną krajobrazową. Podkreślić należy, że art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy w zakresie wykonywania prawa własności nie stanowi samodzielnej podstawy do uchylenia zakazów określonych w art. 15 ust. 1 ustawy, lecz odsyła w tym zakresie do unormowań Kodeksu cywilnego. Zgodnie zaś z art. 140 k.c. właściciel może, z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy, a w szczególności pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy, w tych też samych granicach może rozporządzać rzeczą, ale czynić to może w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, a także zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 25 września 2003 roku, V CK 201/2002, uchwała z dnia 28 sierpnia 1997 roku, III CZP 36/97, wyrok NSA z 19 marca 1998r. sygn. akt IV SA 1462/96, wyrok NSA W-wa z 11 lipca 2007r. sygn. akt I OSK 1148/06 ), prawo własności pomimo, iż jest traktowane jako prawo podmiotowe o najszerszej treści w porównaniu z innymi prawami i najsilniejsze w stosunku do rzeczy, nie jest prawem absolutnym i niczym w swojej treści nieograniczonym. Do jego istoty należą z jednej strony swoboda korzystania z rzeczy, z drugiej zaś pewne ograniczenia tej swobody stanowiące swoistą granicę tego prawa, w konsekwencji także granicę jego ochrony. Ograniczenia te wynikają z przepisów kodeksu cywilnego, które nakazują uwzględnienie społeczno gospodarczego przeznaczenia prawa oraz zasad współżycia społecznego przy wykonywaniu prawa własności, z przepisów prawa sąsiedzkiego, a także innych przepisów np. o ochronie przyrody. Właścicielowi wolno zatem czynić ze swoją rzeczą wszystko, co nie jest zabronione przez ustawy, zasady współżycia społecznego i co nie pozostaje w sprzeczności ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem prawa. W przypadku zlokalizowania działki, na obszarze chronionym ustawowo, w tym konkretnym przypadku obszarze parku narodowego, granice ustawowe korzystania przez właściciela z jego nieruchomości wyznaczać będzie art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wprowadzający ustawowo, między innymi zakaz budowy i rozbudowy budynków mieszkalnych. Społeczno - gospodarczym przeznaczeniem prawa, w przypadku działki zlokalizowanej w parku narodowym, która znajdując się na obszarze objętym ochroną krajobrazową nie jest gospodarczo wykorzystywana przez jej właściciela, będzie ochrona przyrody i zapewnienie nienaruszalności całego obszaru parku narodowego, jako całego ekosystemu, stosownie do zapisu art. 8 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło