IV SA/Wa 784/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-19
Skład orzekający: Kaja Angerman, Paweł Dańczak, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji, rozpatrując zastrzeżenia do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu, może wyłącznie opierać się na zapisach ewidencyjnych przy kwalifikacji gruntu jako lasu, czy też musi ustalić, czy brak roślinności leśnej ma charakter przejściowy czy trwały?Ratio decidendi
Organ administracji sporządzający uproszczony plan urządzenia lasu jest związany zapisami ewidencyjnymi jedynie na etapie ustalania, które grunty mają podlegać inwentaryzacji, jednak musi dokonać rzeczywistej oceny stanu gruntów, aby wyłączyć z planu te, które utraciły cechy lasu. W przypadku sporu o charakter gruntu, organ powinien zebrać pełny materiał dowodowy i ustalić, czy brak roślinności leśnej jest przejściowy, czy trwały, co ma wpływ na kwalifikację gruntu jako lasu i uwzględnienie go w planie.Stan faktyczny
M. G. złożyła zastrzeżenia do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu dotyczące wyłączenia z produkcji leśnej działki ewidencyjnej, argumentując, że grunt ten nie spełnia definicji lasu z powodu trwałego braku roślinności leśnej. Prezydent Miasta i Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymały w mocy decyzję o nieuwzględnieniu zastrzeżeń, uznając działkę za haliznę, czyli grunt przejściowo pozbawiony roślinności leśnej, który nadal jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Prezydenta Miasta i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nieuznania zastrzeżeń w stosunku do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2019 r, nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie nieuznania zastrzeżeń w stosunku do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu.
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
W dniu 17 września 2018 r. do Prezydenta Miasta [...] wpłynął wniosek M. G. do wyłożonego od 16 sierpnia 2018 r. do 15 października 2018 r. – tj. na okres 60 dni, w siedzibie Urzędu Miasta [...] projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu (dalej także: plan lub plan uproszczony) wraz z prognozą oddziaływania na środowisko dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa na terenie Gminy Miasto [...], zlokalizowanych w następujących obrębach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], na okres obowiązywania od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2028 r. – w zakresie działki nr ewid. [...], obręb [...]. Wnioskodawczyni złożyła zastrzeżenia polegające na tym, iż domagała się wyłączenia z produkcji leśnej działki o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...], ewentualnie części tej działki stanowiącej haliznę. Pismem z dnia 26 listopada 2018 r., organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie, informując jednocześnie o uprawnieniach procesowych wynikających z art. 73 oraz art. 10 § 1 k.p.a., w tym możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Po wstępnej analizie projektu przez Wykonawcę uznano, że wniesione zastrzeżenie nie jest zasadne. Organ orzekający ustalił przy tym, iż zgodnie z: 1) treścią projektu Planu, działka figuruje jako: a) las o powierzchni 0,4068 ha, na użytku gruntowym "LsVI" – w oddziale /pododdziale leśnym 3-kx, porośniętym 54-letnim drzewostanem sosnowym, dla którego to lasu Wykonawca określił do wykonania wskazanie gospodarcze, tj. wykonanie trzebież późnej TP; b) halizna leśna o powierzchni 0,2225 ha, na użytku gruntowym "LsVI" - w oddziale / pododdziale leśnym 3-lx, dla którego Wykonawca określił do wykonania wskazanie gospodarcze w postaci odnowienia lasu (posadzenia nowego drzewostanu), poprzedzone odpowiednim przygotowaniem gleby, potem pielenie uprawy, potem wykonanie czyszczenia wczesnego CW; 2) aktualnymi danymi ewidencyjnymi przyjętymi na dzień wydania decyzji w skład działki wchodzą użytki gruntowe – lasy LsVI o powierzchni 0,6293 ha; 3) miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedli [...] i [...] wraz z [...] w [...] – na działce nr ewid. [...], obręb [...] oznaczonej na rysunku symbolem ZL ustala się jako przeznaczenie podstawowe zachowanie istniejących funkcji leśnych. Ponadto mpzp ustala, iż na w/w terenie zakazuje się jego przeznaczania na cele inne niż leśne, z wyjątkiem realizacji ustaleń wynikających z treści uchwały w sprawie mpzp; 4) dotychczas obowiązującym "Uproszczonym planem urządzenia lasu" dla Miasta [...], w skład działki nr ewid. [...], obręb [...] wchodziły wówczas dwa oddziały / pododdziały leśne tj. 3w o powierzchni 0,4200 ha, porośnięty 44-letnim drzewostanem sosnowym oraz 3x o powierzchni 0,2100 ha – halizna do odnowienia. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Prezydent Miasta [...] nie uznał zastrzeżeń wniesionych przez M. G., nie podzielając jej stanowiska co do tego, że teren na działce nr [...] w obrębie [...] oznaczony jako halizna całkowicie utracił cechy terenu leśnego i nie jest gruntem leśnym. Organ powołał się przy tym na stosowne przepisy ustawy o lasach, w tym art. 3 definiujący pojęcie lasu i na tej podstawie stwierdził, iż cała ww. działka stanowi użytek gruntowy "lasy – LsVI" o powierzchni 0,6293 ha i ta powierzchnia lasu powinna znaleźć się w projekcie Planu, nawet w obliczu faktu, iż grunt ten jest obecnie przejściowo pozbawiony roślinności leśnej. Zdaniem organu I instancji Wykonawca projektu Planu prawidłowo uznał, iż grunt leśny – halizna (oddział / pododdział 3 lx – wymaga odnowienia, a wspólnie z oddziałem / pododdziałem 3 kx lasy te utworzą docelowo (po odnowieniu) zwarty kompleks leśny. Prezydent Miasta [...] zwrócił nadto uwagę na wynikające z art. 13 ustawy o lasach zasady prowadzenia gospodarki leśnej przez właściciela lasu oraz wynikające z tego obowiązki, w tym ponownego wprowadzenia roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie 5 lat od usunięcia drzewostanu. W ocenie organu I instancji las i grunt leśny pozbawiony roślinności leśnej porastający działkę nr [...] jest i będzie docelowo lasem zarówno w znaczeniu przyrodniczym, jak i znaczeniu prawnym, gdyż został w określonym trybie przeznaczony do produkcji leśnej. Organ podkreślił również, że o tym, czy dany grunt jest lasem w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach decyduje rzeczywisty stan grunt. Definicja lasu pozostaje przy tym bez związku z pojęciem nieruchomości gruntowej oraz uprawnieniami majątkowymi przysługującymi do tej nieruchomości.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium opisało przebieg postępowania przed organem I instancji, a następnie zacytowało zastosowane w sprawie przepisy prawa. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów co do braku roślinności leśnej na części przedmiotowej nieruchomości gruntowej, Kolegium stwierdziło, iż w świetle art. 3 ustawy o lasach, przejściowe pozbawienie gruntu roślinności leśnej, czyli tzw. halizna, nie powoduje utraty przez ten grunt charakteru lasu w znaczeniu normatywnym. W ocenie Kolegium nie jest możliwe pominięcie w uproszczonym planie urządzenia lasu działki leśnej, skoro w chwili sporządzania tego planu działka – jej część – nie była wyłączona z produkcji leśnej. Swoją argumentację w powyższym zakresie Kolegium wsparło powołaniem się na orzeczenia sądów administracyjnych, podnosząc, iż w judykaturze utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym o tym, czy dany grunt jest lasem w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach decyduje, co do zasady, zapis w ewidencji gruntów. Opierając się na powyższym stanowisku oraz ustaleniach stanu faktycznego, Kolegium przyjęło, iż skoro działka odwołującej się określana jest w ewidencji gruntów jako las (Ls), to twierdzenie, że nie jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach jest nieuzasadnione i bezpodstawne, i przedmiotowa działka objęta jest produkcją leśną w oparciu o ustawę o lasach. Kolegium podkreśliło także, iż wyłączenie z produkcji leśnej może nastąpić jedynie w drodze właściwego postępowania przeprowadzonego w trybie przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a więc nie może być przedmiotem zarzutu do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu, a prawidłowość zapisów w ewidencji gruntów nie może być kwestionowana w postępowaniu dotyczącym zastrzeżeń co do zapisów zawartych w projekcie uproszczonego planu urządzenia lasu.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do tutejszego Sądu wywiodła M. G., wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Kolegium, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...]. Skarżąca zarzuciła kwestionowanej decyzji naruszenie:
1) Art. 19 ust. 2 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, poprzez ich zastosowanie i w konsekwencji orzeczenie, że sporządzenie uproszczonego planu urządzenia lasu również dla działki nr ewid. [...] obręb [...], w szczególności dla jej części stanowiącej haliznę, było uzasadnione, podczas gdy część gruntu nie może być traktowana jako las, gdyż nie spełnia definicji lasu z art. 3 ustawy o lasach, ani też faktycznie gruntem leśnym nie jest;
2) Art. 6 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 18 ust. 1 i 4 ustawy o lasach, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na zawarciu w projekcie uproszczonego planu urządzenia lasu nieprawdziwych danych w zakresie opisu lasu i gruntów przeznaczonych do zalesienia, a wskazujących, że grunt działki nr ewid. [...] obręb [...] jest halizną, podczas gdy grunt ten od wielu lat nie posiada żadnych cech fizycznych halizny;
3) art. 21 ust. 5 ustawy o lasach, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wniosku skarżącej, aby w uproszczonym planie urządzenia lasu nie umieszczać nieprawdziwych informacji w zakresie działki nr ewid. [...] obręb [...], w szczególności jej części określanej jako halizna, podczas gdy uwzględnienie tego wniosku było uzasadnione okolicznościami faktycznymi i prawnymi.
Uzasadniając swoje stanowisko przedstawione w skardze, skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 6 ust 1 pkt 6 i 7 ustawy o lasach, uproszczony plan urządzenia lasu jest dokumentem zawierającym m.in. skrócony opis lasu, przy czym jest on również podstawowym dokumentem gospodarki leśnej opracowywanym dla określonego obiektu, zawierającym opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej. Skarżąca dodała, że wyłożony projekt uproszczonego planu urządzenia lasu zawierał nieprawdziwe informacje w zakresie opisu i oceny stanu gruntu, który choć formalnie kwalifikowany jest jako las, to faktycznie od wielu lat nie posiada żadnych cech terenu leśnego, ani też nie spełnia definicji ustawowej gruntu określanego jako las, zawartej w art. 3 ustawy o lasach. Jak podniesiono, celem zgłoszonych zastrzeżeń co do wyłożonego planu było wskazanie na fałszywe dane w dokumentach, które po raz kolejny miałyby być powielane, podczas gdy założeniem przeprowadzanych postępowań w sprawie sporządzania planów powinno być uaktualnianie i zbieranie aktualnie prawdziwych danych, a nie kopiowanie dotychczasowych, które już na etapie sporządzania poprzednich planów były nieprawdziwe (nieaktualne).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymują dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd w składzie orzekającym, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – doszedł do przekonania, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż wskazane w skardze.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r, nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie nieuznania zastrzeżeń w stosunku do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu.
Materialnoprawną podstawę ww. rozstrzygnięcia stanowił art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2129 ze zm., dalej: ustawa). Przepis ten stanowi, że w terminie 30 dni od daty wyłożenia projektu uproszczonego planu urządzenia lasu zainteresowani właściciele lasów mogą składać zastrzeżenia i wnioski w sprawie planu. Starosta wydaje decyzję w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń lub wniosków. W warunkach rozpatrywanej sprawy oznacza to, że zadaniem Sądu było zbadanie, czy orzekające w sprawie organy administracji poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne i prawne pozwalające w konsekwencji na przyjęcie, iż uzasadnione było nieuwzględnienie przez nie zgłoszonych przez skarżącą zastrzeżeń do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu i tym samym wydanie negatywnych dla skarżącej decyzji.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, z uwzględnieniem w szczególności następujących celów:
1) zachowania lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą;
2) ochrony lasów, zwłaszcza lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne fragmenty rodzimej przyrody lub lasów szczególnie cennych ze względu na:
a) zachowanie różnorodności przyrodniczej,
b) zachowanie leśnych zasobów genetycznych,
c) walory krajobrazowe,
d) potrzeby nauki;
3) ochrony gleb i terenów szczególnie narażonych na zanieczyszczenie lub uszkodzenie oraz o specjalnym znaczeniu społecznym;
4) ochrony wód powierzchniowych i głębinowych, retencji zlewni, w szczególności na obszarach wododziałów i na obszarach zasilania zbiorników wód podziemnych;
5) produkcji, na zasadzie racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu.
Jednocześnie, w myśl art. 18 ustawy:
1. Plan urządzenia lasu sporządza się, z zastrzeżeniem ust. 2, na 10 lat, z uwzględnieniem:
1) przyrodniczych i ekonomicznych warunków gospodarki leśnej;
2) celów i zasad gospodarki leśnej oraz sposobów ich realizacji, określonych dla każdego drzewostanu i urządzanego obiektu, z uwzględnieniem lasów ochronnych.
2. W przypadkach uzasadnionych stanem lasów, a w szczególności wystąpieniem szkód lub klęsk żywiołowych, plan urządzenia lasu może być opracowany na okresy krótsze niż 10 lat.
3. Zmiana okresu, o którym mowa w ust. 1 i 2, wymaga zgody organu zatwierdzającego plan urządzenia lasu.
4. Plan urządzenia lasu powinien zawierać w szczególności:
1) opis lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia, w tym:
a) zestawienie powierzchni lasów, gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz lasów ochronnych,
b) zestawienie powierzchni lasów z roślinnością leśną (uprawami leśnymi) według gatunków drzew w drzewostanie, klas wieku, klas bonitacji drzewostanów oraz funkcji lasów;
2) analizę gospodarki leśnej w minionym okresie;
2a) program ochrony przyrody;
3) określenie zadań, w tym w szczególności dotyczących:
a) ilości przewidzianego do pozyskania drewna, określonego oddzielnie jako etat miąższościowy użytków rębnych oraz etat powierzchniowy użytków przedrębnych,
b) zalesień i odnowień,
c) pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej,
d) gospodarki łowieckiej,
e) potrzeb w zakresie infrastruktury technicznej.
Ponadto, na zasadzie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy, plany urządzenia lasu sporządza się dla lasów stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem, że uproszczone plany urządzenia lasu, sporządza się, co do zasady dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa oraz dla lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Przenosząc powyższe ustalenia prawne na grunt rozpatrywanej sprawy dostrzec należy, że zasadniczy spór sprowadza się w niej do oceny tego, czy zgłoszone przez skarżąca w toku procedury projektowej planu zastrzeżenia zasadnie nie zostały uznane przez organ I instancji, a organ wyższego stopnia w usprawiedliwiony sposób utrzymał w mocy wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu ocena uwarunkowań faktycznych i prawnych wskazuje, że ocena obu działających w sprawie organów administracji była niewłaściwa.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że istotą zgłoszony w sprawie zastrzeżeń była kwestia uwzględnienia w projekcie uproszczonego planu urządzenia lasu działki skarżącej o numerze ewid. [...] obręb [...] jako gruntu leśnego, z czym skarżąca nie godziła się, podnosząc, że grunt określony w projekcie planu jako halizna nie odpowiada zarówno fizycznym, jak i prawnym cechom pozwalającym kwalifikować dalej ten teren jako las. Wskazywała przy tym, że aktualny stan faktyczny jest niezgodny nie tylko z wyłożonym projektem uproszczonego planu urządzenia lasu, ale także z dotychczas obowiązującym planem, ponieważ teren wskazywany w tych dokumentach jako halizna od kilkudziesięciu lat nie ma żadnego związku z terenem leśnym, został faktycznie odlesiony jeszcze przez rodziców poprzedniego właściciela, gdzie ówcześnie powstało żwirowisko i wydobywano żwir na cele budowlane, a aktualnie teren ten jest pofałdowany, nierówny i całkowicie pozbawiony roślinności leśnej. Nie ma tam ściółki leśnej, mchu, krzewów ani drzew. Upływ kilkudziesięciu lat spowodował utratę cech tego terenu jako leśnego, a ponadto sporny grunt nie był zadrzewiany w przeciągu 5 lat od usunięcia drzewostanu, wobec czego dalsze kwalifikowanie go planie jako las (jak dotychczas to miało miejsce) stanowić będzie przekłamanie i będzie powielaniem nieprawdy.
Zdaniem organów obu instancji stanowisko skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem w ich ocenie sporny grunt posiada leśny charakter – jest tzw. halizną, a więc powinien być ujęty w projektowanym planie urządzenia lasu. Za takim poglądem miała przemawiać przede wszystkim treść art. 3 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony: przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków. Wzmocnieniem argumentacji organów było ponadto odwołanie się do wyrażanego w orzecznictwie sądowym poglądu, że o tym, czy dany grunt jest lasem decydują wyłącznie zapisy ewidencyjne oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a zmiana charakteru gruntu na nieleśny możliwa jest tylko w następstwie przeprowadzenia stosownej – odrębnej procedury, zakończonej wydaniem decyzji administracyjnej, jednocześnie postępowanie w przedmiocie zastrzeżeń zgłoszonych do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu nie jest właściwe do rozstrzygania sporów co do charakteru danego gruntu.
Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, choć podziela co do zasady przytoczone wyżej ogólne stanowisko formułowane w judykaturze, to jednak dostrzega, że orzekające w sprawie organy administracji błędnie je zrozumiały i zastosowały, opierając w konsekwencji swoje rozstrzygnięcia na nieprawidłowych założeniach dotyczących istoty uproszczonego planu urządzenia lasu oraz wpływu tego dokumentu na kształtowanie stanu prawnego i faktycznego danego gruntu w toku innych postępowań. Jednocześnie kwestionowane w sprawie rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o niepełne ustalenia faktyczne, co zdaniem Sądu mogło mieć istotny wpływ na sposób jej załatwienia.
Zauważyć należy, jak trafnie podnosi skarżąca, iż orzekającym w sprawie organom administracji umknęła okoliczność, że uproszczony plan urządzenia lasu – jak sama nazwa zresztą wskazuje – jest aktem planowania, a więc jego zapisy mają w okresie obowiązywania służyć realizacji określonych ustawą celów, które w uproszczeniu sprowadzają się do prowadzenia na objętym planem terenie właściwej gospodarki leśnej, m.in. w myśl zasad określonych w art. 8 ustawy, tj. powszechnej ochrony lasów, trwałości utrzymania lasów, ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów, powiększania zasobów leśnych. Aby tak się stało, tereny objęte docelowo planem muszą być należycie zinwentaryzowane i opisane, zgodnie z przepisami ustawy oraz wydanych do niej aktów wykonawczych. Skoro zatem dokument ten ma służyć odpowiedniej gospodarce leśnej na przyszłość, a przy tym ma zawierać określone powszechnie obowiązującymi regulacjami składniki służące należytej inwentaryzacji powierzchni lasów, to należy zakładać, że dokument ten powinien zawierać wyłącznie dane aktualne w chwili jego opracowywania. Inaczej rzecz ujmując, plan powinien odzwierciedlać (ujmować swoją treścią) grunty będące lasami. Nie ulega zatem wątpliwości, że w takiej sytuacji rolą organów odpowiedzialnych za opracowanie uproszczonego planu urządzenia lasu jest ustalenie, czy działki opisane ewidencyjnie jako leśne w istocie stanowią las w rozumieniu przepisów ustawy o lasach. W tym zatem sensie rację miały orzekające w sprawie organy administracji, podkreślając fakt ich związania przy sporządzaniu planu zapisami ewidencyjnymi, wyprowadzając jednak z tego zbyt daleko idące konsekwencje. Związanie to dotyczy bowiem tego etapu sporządzania planu, w którym dochodzi do ustalenia, jakie tereny mają podlegać inwentaryzacji, a więc jakie grunty mają potencjalnie znaleźć się w granicach projektowanego planu. Nie oznacza to jednak, że docelowo wszystkie grunty wskazane ewidencyjnie jako leśne mają zostać objęte planem. Na skutek bowiem przeprowadzonych w toku inwentaryzacji oględzin poszczególnych działek może okazać się, iż charakterystyka określonych gruntów przestała odpowiadać definicji lasu i powinna zostać wyłączona z planu. Inwentaryzacja ma więc doprowadzić do ustalenia rzeczywistego stanu poszczególnych gruntów, by projektowany plan odpowiadał rzeczywistości, nie stanowiąc wyłącznie powielenia formalnych zapisów ewidencyjnych niemających pokrycia z rzeczywistością. Tylko wówczas będzie realnie służył prowadzeniu prawidłowej gospodarki leśnej, gdyż będzie obejmować grunty faktycznie będące lasami w rozumieniu przepisów ustawy o lasach. Podobnemu celowi służy procedura zgłaszania zastrzeżeń i wniosków do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu, o której stanowi art. 21 ust. 5 ustawy. W jej trakcie właściciele działek leśnych mogą sygnalizować organowi planistycznemu, że grunt uwidoczniony w ewidencji jako las, a w konsekwencji planowany do objęcia projektowanym planem, nie spełnia cech właściwych definicji takiego gruntu, w związku z czym nie powinien być włączany do terenów objętych takim dokumentem. Rozstrzygnięcie w zakresie uwzględnienia bądź nie zgłoszonych zastrzeżeń i wniosków następuje – jak miało to miejsce także w niniejszej sprawie – w drodze decyzji administracyjnej. Konsekwencją inwentaryzacji czy uwzględnienia zastrzeżeń zgłoszonych przez właścicieli gruntów leśnych, skutkującą wyłączeniem danego gruntu z planu uproszczonego nie jest, jak zdają się sugerować organy orzekające, automatyczna zmiana zapisów ewidencyjnych dotyczących takiego gruntu, a jedynie nieuwzględnianie danego terenu w prowadzeniu gospodarki leśnej według określonych ustawą o lasach zadań i celów, co wynika z tego, że grunty te przestały być lasami w rozumieniu ww. ustawy. Ewidencyjnie jednak grunty takie, jak słusznie wskazały organy w uzasadnieniach swoich decyzji, powołując się przy tym na stanowisko orzecznictwa, pozostają opisane w ewidencji jako leśne do czasu zmiany tej kwalifikacji, ale dopiero w rezultacie odrębnie przeprowadzonych postępowań. Jak zatem wynika z powyższych rozważań, nie ma sprzeczności między cytowanym przez organy stanowiskiem judykatury a szeroko rozumianą procedurą sporządzania planu uproszczonego, niemniej jednak jest między tymi kwestiami ścisły związek. Choć bowiem samo wyłączenie z planu działek na skutek przeprowadzonej inwentaryzacji gruntów lub uznania zgłoszonych zastrzeżeń, wynikające z utraty przez te grunty cech lasu, nie wywołuje automatycznie zmian w zapisach ewidencji budynków i gruntów, to jednak okoliczność ta może stanowić podstawę do wystąpienia przez właściciela wyłączonej z planu działki z wnioskiem o zmianę danych ewidencyjnych. W pierwszej kolejności wynika to wprost z art. 20 ustawy o lasach, który przewiduje, że w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasów, w tym lasów ochronnych (ust. 1), jak również, że w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu (ust. 2). Po wtóre, zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące m.in. gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Jednocześnie ust. 3a ww. przepisu wskazuje, iż ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach, a § 68 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków wskazuje ponadto, że grunty leśne dzielą się na: 1) lasy, oznaczone symbolem - Ls; 2) grunty zadrzewione i zakrzewione, oznaczone symbolem – Lz, przy czym zgodnie załącznikiem nr 6 do ww. rozporządzenia do lasów zalicza się grunty określone jako "las" w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Oznacza to, że kwalifikacja działki jako las, w świetle przepisów ustawy o lasach, jest determinantem późniejszych zapisów ewidencyjnych, a nie odwrotnie. W całokształcie potwierdza to więc konstatację, że uznanie na etapie sporządzania uproszczonego planu urządzenia lasu, iż dany grunt zapisany ewidencyjnie jako leśny utracił leśny charakter, może stanowić asumpt dla właściciela gruntu do wystąpienia z wnioskiem o korektę zapisów ewidencyjnych.
Przenosząc poczynione rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy więc stwierdzić, iż organy nie mogły, rozpatrując zastrzeżenia skarżącej do projektu planu uproszczonego, zasłaniać się wyłącznie zapisami ewidencyjnymi, lecz zobligowane były jednoznacznie wykazać, że sporne grunty nie utraciły leśnego charakter, a więc nie przestały odpowiadać definicji lasu określonej w art. 3 ustawy o lasach. Zdaniem Sądu, w kontrolowanym przypadku, temu obowiązkowi nie sprostały.
Przypomnieć należy, że w ocenie orzekających w sprawie organów administracji, sporna działka skarżącej została zakwalifikowana jako halizna, a więc teren przejściowo pozbawiony zadrzewienia, co w rezultacie skutkowało uznaniem, że teren ten nadal jest lasem w rozumieniu przepisów ustawy o lasach, w szczególności zaś art. 3 pkt 1, stanowiącego o tym, że lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony (...), z czym stanowczo nie zgodziła się skarżąca. Zważyć należy, że powołanie się na powyższy przepis wymaga od organów jednoznacznego wykazania, iż w sytuacji, gdy dany grunt nie jest wprawdzie aktualnie pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi), to stan ten ma wyłącznie charakter przejściowy, a więc czy nie nastąpiło trwałe pozbawienie danego terenu charakteru leśnego. Wypada zauważyć, że art. 13 ust. 1 ustawy o lasach określa liczne obowiązki właścicieli lasów, w tym w pkt. 2 wskazuje na konieczność ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu, przy czym zgodnie z art. 24 pkt 1 ustawy, jeżeli właściciel lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa nie wykonuje obowiązków określonych w art. 13 albo nie wykonuje zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3, w szczególności w zakresie ponownego wprowadzenia roślinności leśnej (upraw leśnych), starosta nakazuje wykonanie tych obowiązków i zadań w drodze decyzji. Odnosząc te ustalenia faktyczne i prawne do niniejszej sprawy, trzeba wyraźnie zaznaczyć, że z jej akt nie wynika, by organy dokonywały jakichkolwiek ustaleń co do tego, czy w odniesieniu do spornego gruntu należącego do skarżącej, kwalifikowanego przez organy jako halizna, rzeczywiście można mówić wyłącznie o przejściowym pozbawieniu go roślinności leśnej. Jest to niewątpliwie zagadnienie bardzo istotne, bowiem wokół niego w istocie koncentruje się sedno całego sporu. Wobec tego, że skarżąca w sposób wyraźny i jednoznaczny podkreślała w składanych pismach procesowych, że teren działki [...] obręb [...] od wielu lat pozbawiony jest wszelkich cech lasu, w tym roślinności leśnej, zadaniem organu było dokonanie analizy historycznej mającej na celu wyjaśnienie, czy rzeczywiście opisywany przez skarżąca stan działki jest zgodny z prawdą i przy tym ma charakter stanu utrwalonego, czy też brak roślinności jest jedynie przejściowy, co pozwoliłoby dalej kwalifikować tę działkę jako las. Analiza akt sprawy pozwala zauważyć, że twierdzenia skarżącej co do trwałego braku zalesienia mogą nie być pozbawione racji. W przedłożonej w sprawie dokumentacji znajduje się bowiem odpowiedź p. R. S. "[...]", sporządzona po zgłoszeniu przez skarżącą zastrzeżeń do projektu planu uproszczonego, w której napisano: "Niewykonanie zadań gospodarczych z poprzedniego UPUL (na lata 2009-2018) skutkuje dalszym pozbawianiem terenu upraw leśnych. W związku z tym ponownie nakłada się na właściciela obowiązek zalesienia terenu". Zacytowana odpowiedź świadczy niewątpliwie o tym, że stan braku zalesienia spornej działki został stwierdzony już na etapie poprzednio obowiązującego uproszczonego planu urządzenia lasu i trwa nadal, jest to więc okres co najmniej 10-letni, a nie można wykluczyć, iż sięga on dalej w czasie, jednak z akt sprawy nie sposób to wywnioskować. Z akt sprawy nie można też wywnioskować, czy wobec skarżącej dochodzono wcześniej zrealizowania obowiązków wynikających z art. 13 ustawy, w tym w zakresie zalesiania, czy też organy zupełnie zaniechały swoich czynności w tym zakresie, doprowadzając potencjalnie do sytuacji, kiedy przejściowy brak zalesienia działki stał się stanem permanentnym.
Reasumując, organy w powyższym zakresie naruszyły ciążący na nich, wynikający z art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowy, zwłaszcza w kontekście niewyjaśnienia kwestii trwałego lub przejściowego pozbawienia roślinności (upraw leśnych) na należącej do skarżącej działce nr [...] obręb [...], co mogło mieć istotne znaczenie dla załatwienia sprawy. Ponadto organ II instancji naruszył art. 15 k.p.a. statuujący zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, z której wynika nakaz ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, bowiem nie podjął żadnych kroków w celu wyjaśnienia i doprecyzowania podniesionej wyżej kwestii, ograniczając w głównej mierze swoje rozważania do powołania orzeczeń sądowych oraz powielenia argumentacji zawartej w decyzji organu niższego stopnia.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni powyższe ustalenia sądu i będzie zobligowany do zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, z którego w sposób bezsporny będzie można wyprowadzić wnioski co do charakteru (przejściowego lub trwałego ) braku zalesienia działki skarżącej, a w konsekwencji do ustalenia charakteru samej działki jako lasu lub też uznania, że nie posiada ona aktualnie ustawowych cech lasu. Dopiero uwzględniając wynikające z tego wnioski, organ odniesie się do zgłoszonych przez skarżącą zastrzeżeń względem projektu uproszczonego planu urządzenia lasu i wyda decyzję zgodną z ustalonym stanem faktycznym i prawnym.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło