IV SA/Wa 786/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu nieprawomocnego wyroku. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2012 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2004 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. stanowiącego, że nieruchomość ziemska pn. [...], położona w [...], gm. D., stanowiąca b. własność A. i E. P. podlegała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że Urząd Wojewódzki w [...] orzeczeniem z dnia [...] września 1948 r. stwierdził, że nieruchomość ziemska pn. [...] o powierzchni 67,41 ha położona w gm. D. powiatu g., stanowiąca własność E.P., podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13), dalej zwanego dekretem. Po rozpoznaniu odwołania Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, orzeczeniem z dnia [...] listopada 1948 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość posiada ponad 50 ha użytków rolnych. Po rozpatrzeniu wniosku B.W., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. Wnioskodawczyni wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę, organ wskazał, że kwestionowane orzeczenia wydane zostały na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51). W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi organy wydające orzeczenia z 1948 r. dokonały prawidłowych ustaleń, na podstawie których określiły wielkość majątku E.P., przyjmując, że obszar ogólny nieruchomości wynosi 67,41 ha, w tym użytków rolnych ponad 50 ha. Wprawdzie protokół z dnia [...] maja 1948 r. określał obszar ogólny nieruchomości 66,38 ha, jednakże te drobne różnice w powierzchni przedmiotowej nieruchomości, jak również brak wskazania dokładnego areału zajmowanego przez użytki rolne, nie miały wpływu na prawidłowość orzeczeń. Z ustaleń zawartych w dokumentacji geodezyjno-prawnej bezsprzeczne jest, że powierzchnia nieruchomości przekraczała 50 ha. Odnosząc się do opinii geodety J.N. z dnia [...] lipca 2004 r. przedłożoną przez wnioskodawczynię B.W. przy piśmie z dnia z dnia [...] sierpnia 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że opinie ta nie uwzględnia nabycia przez E.P. działki gruntu o powierzchni 32 mórg 175 prętów (18,27 ha) od B.P., która to czynność znajduje potwierdzenie w odpisach treści zaprojektowanych do działu II księgi hipotecznej [...] oraz w zezwoleniu władz ziemskich na przeniesienie tytułu własności. Organ zaznaczył, że w postępowaniu nadzorczym oceniał kontrolowane orzeczenia również pod kątem występowania kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. innych, niż rażące naruszenie prawa. Wskazał, że nie stwierdzono jednak, aby w niniejszej sprawie zachodziła którakolwiek z przesłanek określonych w powyższym przepisie, brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanych orzeczeń. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B.W. zakwestionowała ustalenia organów dotyczące powierzchni przejętej nieruchomości ziemskiej. Zdaniem skarżącej powierzchnia ta wynosiła 47,9 ha, w tym 3,77 ha gruntów niezaliczonych do użytków rolnych. Podniosła, że organy nie uwzględniły raportu z dnia [...] maja 1945 r. sporządzonego przez geodetę. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując się na ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją opracowano dokumentację geodezyjno-prawną, która uwzględnia wszystkie transakcje sprzed 1939 r., dotyczące nieruchomości [...] i pozwala bezsprzecznie stwierdzić, że organy wydające w 1948 r. kwestionowane orzeczenie nie naruszyły prawa stwierdzając, że nieruchomości E.P. podlegają działaniu przepisów dekretu z powodu spełniania norm obszarowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami min.: art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,. poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Cytowany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. wskutek rozpatrzenia wniosku B.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2004 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. w przedmiocie podlegania nieruchomości ziemskiej pn. [...], położonej w [...], gm. D, stanowiącej b. własność A. i E. P. pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011r. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, biorąc pod uwagę uchybienia, które stwierdził z urzędu, nie będąc związany granicami skargi. Jak wynika z przedłożonych sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych, organ uznał za wniosek o przywrócenie terminu i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pismo skarżącej B.W. z dnia [...] kwietnia 2005r. zatytułowane "odwołanie od decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...]05. 2004r." Organ odwoławczy, wezwany przez Sąd zarządzeniem z dnia [...] listopada 2012 r. (vide - zarządzenie k. 71 akt sądowych) do uzupełnienia akt administracyjnych poprzez załączenie oryginału odwołania z podpisem, wyjaśnił, że nie posiada podpisanego oryginału wniosku B.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z [...] lipca 2004r (vide- k. 77 akt sądowych). Podkreślenia wymaga, iż ustawodawca w art. 63 k.p.a. zawarł minimalne wymogi co do formy, treści i trybu wniesienia podania do właściwego organu administracji publicznej. W § 1 powyższego przepisu zdefiniował pojęcie podania, przez które należy rozumieć żądanie, wyjaśnienie, odwołanie bądź zażalenie. Choć powyższe wyliczenie zdaje się mieć charakter enumeratywny, to w doktrynie szeroko tłumaczy się terminy: "żądanie" i "wyjaśnienie" (vide M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III, G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II), które umożliwia pomieszczenie w nich grupy różnorodnych przejawów czynności procesowych i pozaprocesowych podmiotów postępowania administracyjnego, skutkiem czego należy przyjąć, iż podaniem są wszelkiego rodzaju oświadczenia stron i uczestników postępowania. Pojęcie podania obejmuje także termin "odwołanie" - rozumiany jako odwołanie - art. 127 § 1 k.p.a., a jednocześnie jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - art. 127 § 3 k.p.a. oraz termin "zażalenie" - art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 63 k.p.a. odwołanie winno zawierać: 1. wskazanie osoby, od której pochodzi, 2. adres osoby wnoszącej odwołanie, 3. zawarcie żądania, 4. a jeżeli zostało wniesione pisemnie, powinno być podpisane przez wnoszącego. Dwa pierwsze wymagania oraz ostatnie wytyczają aspekt podmiotowy jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, zaś żądanie - aspekt przedmiotowy. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ostatni wymóg - podpis wnoszącego podanie. Wskazać należy, iż złożenie podpisu pozwala domniemywać, że podanie pochodzi od osoby, określonej jako wnosząca podanie. Regulacja powyższa nie dopuszcza sytuacji braku podpisu na podaniu. Powyższy brak wymaga usunięcia, w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom (tj. innym niż brak adresu, o którym mowa § 1 tego przepisu) ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Skoro zatem w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to uznanie za wymienione wnioski pisma nie podpisanego osobiście przez skarżącą spowodowało, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi bez podstawy prawnej wystąpił rozpatrzył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku wydając w tym zakresie postanowienie z dnia [...] marca 2011r. wskutek którego ponownie rozpatrzył sprawę utrzymując w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2004., która nie została skutecznie zaskarżona. Organ nie wezwał wnoszącej, pod rygorem z art. 64 § 2 k. p. a. ( pozostawienie bez rozpatrzenia) do usunięcia braku i wnioski zawarte w niepodpisanym piśmie rozpoznał mimo, że nie wywołało ono skutków prawnych. W tej sytuacji stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja, jak również w/w postanowienie są dotknięte wadą nieważności wskazaną w treści przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt SA/Gd 2365/93, POP 1997, z. 3, poz. 62), co z kolei stanowiło podstawę do stwierdzenia ich nieważności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 i art. 152 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien uzupełnić braki formalne odwołania - pisma B.W. z dnia [...]kwietnia 2012 r. - kierując się treścią art. 63 i art. 64 k.p.a.