IV SA/Wa 788/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2012 r. sprawy ze skargi E. E. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. na rzecz skarżącej E. E. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., po rozpatrzeniu odwołania Gminy D. oraz odwołania B. K., uchylił decyzję Starosty O. z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie niedrożności urządzeń melioracji wodnych na działkach nr [...] i [...] obręb B. gmina D. i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisano dotychczasowy tok postępowania i stwierdzono, że sprawę rozpoczęło zgłoszenie R. E. do Burmistrza Miasta D. informujące, że na jego działce nr [...] woda wybija ze znajdującej się tam studzienki tworząc rozlewisko i spływając na sąsiednią działkę nr [...]. W wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Miasta uznano, że przyczyną tego stanu jest brak konserwacji urządzeń melioracji wodnych i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. sprawa została przekazana według właściwości do Starosty O. Współwłaścicielami działek nr [...]; nr [...] oraz nr [...] są A. K., B. K., B. K., D. K. i E. K. Natomiast właścicielem działki nr [...] T. U. R. E. nie figuruje jako właściciel lub współwłaściciel działek, których dotyczy sprawa co oznacza, że sprawa została wszczęta na wniosek osoby nie będącej stroną i brak było podstaw do jej prowadzenia na podstawie tego zgłoszenia. Wydaną decyzję organu pierwszej instancji należało zatem uchylić, a postępowanie prowadzone z wniosku osoby nie będącej stroną należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Dodatkowym argumentem przemawiającym za umorzeniem postępowania jest stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, że niedrożny rurociąg nie służy do regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia warunków upraw rolnych, a główną funkcją rurociągu jest odprowadzenie nadmiaru wód ze zbiornika znajdującego się na działce nr 117 co oznacza, że brak było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 77 ust. 2 ustawy Prawa wodnego. Przepis ten daje staroście prawo nałożenia obowiązków utrzymania wyłącznie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Starosta O. nie posiadał jednak wiedzy, czy urządzenia te figurują, w prowadzonej przez marszałka województwa, ewidencji urządzeń melioracji wodnych, lub czy z uwagi na dekapitalizację lub zmianę funkcji (odwodnienie terenów zabudowanych) nie zostały one z tej ewidencji wykreślone. Kolejnym argumentem przemawiającym za uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania było niewyjaśnienie przyczyn niedrożności rurociągu, a w szczególności w jakim stopniu na brak odpływu wody wpłynęła zabudowa rowu odkrytego na rurociąg, kto i kiedy na odpływie ze studzienki założył dren o tak małej średnicy oraz czy właściciele nieruchomości uzyskali zgodę na włączenie kanalizacji deszczowej do przedmiotowej sieci odwadniającej. Po wyjaśnieniu czy rozpatrywany układ rowów, stawów i drenaży spełnia rolę urządzeń melioracji wodnych i czy obowiązek ich utrzymywania może być nałożony na podstawie art. 77 ust. 2 ustawy Prawo wodne, Starosta będzie mógł z urzędu wszcząć postępowanie i nałożyć obowiązek utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści, na wszystkich zainteresowanych właścicieli gruntów (nie tylko na tych na których gruntach znajduje się niedrożny rurociąg). Starosta powinien również rozpatrzyć, czy przyczyną niedrożności rurociągu nie jest zbyt mała jego średnica, kiedy dokonano przebudowy rowu odkrytego na rurociąg, i czy przebudowa ta nie wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Jeżeli okaże się, że zabudowę rowu przeprowadzono bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, Starosta będzie mógł podjąć z urzędu postępowanie na podstawie art. 64a ustawy Prawo wodne w sprawie likwidacji zabudowy rowu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. E. z d. K. zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, - art. 107 §3 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej umorzenia postępowania oraz poprzez brak uzasadnienia swojego stanowiska w tej kwestii, - art. 10 §1 kpa poprzez brak zapewnienia skarżącym możliwości aktywnego udziału w postępowaniu, tj możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, - art. 138 §1 pkt 2 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oparcie swojego rozstrzygnięcia o ten przepis, - art. 105 kpa poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że sprawa stała się bezprzedmiotowa. W uzasadnieniu skargi stwierdzono m.in., że wprawdzie R. E. nie jest właścicielem ani współwłaścicielem żadnych z działek objętych postępowaniem to jednak nie czyni tegoż postępowania bezprzedmiotowym. Przedmiot pozostaje bez względu na osobę wszczynającą tzn. nadal mamy do czynienia z niedrożnością rurociągu na wskazanych działkach. O fakcie, czy brak jest podstaw merytorycznych rozpatrzenia sprawy organ II instancji zadecydował na podstawie, jak sam przyznał, niekompletnego materiału dowodowego. Przedmiot sprawy istnieje. Ani organ I instancji, ani organ II instancji nie wskazali właściwego przepisu prawa materialnego, w obrębie którego postępowanie się toczy. Zatem nie został dość wyjaśniony i przede wszystkim zebrany materiał dowodowy w sprawie. Organ prowadził postępowanie na tyle nieudolnie, że nawet nie zorientował się, że zostało ono wszczęte przez osobę nieuprawnioną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie wskazano, iż decyzję te wydano po rozpatrzeniu wniosku Gminy D. Również w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. Starosta O. zawiadomił m.in. na podstawie art. 61 §4 kpa wskazane w tym piśmie osoby oraz Gminę D. o wszczęciu postępowania na wniosek Gminy D. w sprawie wydania decyzji na utrzymanie urządzeń melioracji wodnych znajdujących się na działkach [...],[...],[...] obręb B. gmina D. Okoliczności tej Gmina D. nie zakwestionowała w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Znajduje to natomiast potwierdzenie w piśmie Burmistrza Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którym wniósł o dokonanie zmian w ustaleniach przesłanych tym pismem. Także w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. Burmistrz Miasta D. wskazał m.in. cyt.: "Ponownie wnoszę o ustalenie w drodze decyzji w myśl art. 77 ust. 2 ustawy prawo wodne (...) obowiązku wynikającego z art. 77 ust. 1 ww. ustawy. (...) W związku z powyższym oczekuję, w trybie pilnym, rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji. W przypadku nie wydania decyzji będę składał skargę na bezczynność organu". Powołane pisma Burmistrza Miasta D. potwierdzają zatem, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została na wyraźne żądanie tego Burmistrza, dlatego błędnie organ odwoławczy uznał wydanie decyzji organu pierwszej instancji z wniosku R. E., jako osoby nie będącej stroną w sprawie, skoro decyzja ta została wydana z wniosku Gminy D. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania przed tym organem z tej przyczyny narusza zatem art. 138 §1 pkt 2 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro zaś organ odwoławczy wskazał dodatkowo na konieczność poczynienia przez organ pierwszej instancji stosownych ustaleń dla dopuszczalności wszczęcia stosownego postępowania z urzędu w przedmiocie objętym uchyloną decyzją, to ustalenia te powinny być dokonane w toku wszczętego postępowania administracyjnego. To postępowanie administracyjne służy bowiem podejmowaniu przez organ orzekający stosownych czynności dowodowych w formie procesowej przewidzianej obowiązującym prawem, ponieważ tylko z tak przeprowadzonych czynności dowodowych można wyprowadzać jakiekolwiek skutki prawne wobec stron tego postępowania. Ustalenia poczynione przez organ administracji poza postępowaniem administracyjnym nie mogły by bowiem stanowić źródła ewentualnych rozstrzygnięć, jak również bez wszczętego postępowania administracyjnego organ orzekający nie mógłby stosować środków dowodowych przewidzianych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, w które został uprawniony jedynie w toku postępowania administracyjnego. Również więc z pozostałych przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie mógł umorzyć postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji, dlatego i w tym zakresie stanowi to naruszenie art. 138 §1 pkt 2 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy oceni potrzebę i zakres przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego uwzględniając jego wszczęcie z wniosku Gminy D.