IV SA/Wa 790/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2010 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23 kwietnia 2010 r. przez R. G. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], znak: [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Aktem Własności Ziemi z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 1 ust. 1 i 2, art. 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. 27, poz. 250) Naczelnik Powiatu w P. stwierdził, że A. G. wraz z żoną H. G. stali się z mocy prawa współwłaścicielami nieruchomości (działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) o łącznej powierzchni 7,79 ha, położonych w P., gm. O. R. G. wnioskiem z dnia 12 listopada 2009 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako: "k.p.a."), że decyzja Naczelnika Powiatu w P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., została wydana z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 1 i 2, art. 5 oraz art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych poprzez nieuwzględnienie postanowień umowy darowizny - aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1958 r., Rep. Nr [...], który jednoznacznie określa prawa własności dotyczące tej nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż wymieniona w Akcie Własności Ziemi nieruchomość była własnością jego ojca – J. G., który w ww. akcie notarialnym z dnia [...] stycznia 1958 r., podzielił tę nieruchomość w drodze darowizny pomiędzy swoje dzieci tj. A. G., M. G., D. G., R.G. i T. Ł. Wypisy z rejestru gruntów Sygn. akt IV SA/Wa 790/10 sporządzone według stanu z 1974 r. potwierdzają jednoznacznie, ze działki wchodzące w skład tej nieruchomości były zarejestrowane zgodnie z ww. aktem notarialnym. Z powyższych dokumentów, zdaniem wnioskodawcy, wynika, że nadanie własności ziemi małżonkom A. i H. G. ww. decyzją Naczelnika Powiatu P. nastąpiło bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Do wniosku załączono kopię protokołu z przesłuchania A. G. i H. G. z dnia [...] kwietnia 1975 r. przez pracownika WBG i UR w P. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przekazało ww. wniosek - według właściwości -Wojewodzie [...], który decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie "w sprawie z wniosku Pana R. G. z dnia 12 listopada 2009 r. o stwierdzenie, że Akt Własności Ziemi z dnia [...] kwietnia 1975 r, nr [...], został wydany przez Naczelnika Powiatu w P.". W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.), zgodnie z którym do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a wszczęte w tych sprawach postępowanie administracyjne podlega umorzeniu. Stwierdził, iż powołane regulacje jednoznacznie wskazują, iż - z woli ustawodawcy - wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia ostatecznych decyzji nie stosuje się, chociażby decyzje te były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie, skutkowałyby stosowanie tych trybów. Oznacza to, że umorzenie postępowania, którego przedmiotem jest wznowienie postępowania w sprawie aktu własności ziemi jest obowiązkowe bez względu na to czy wniosek jest uzasadniony, czy nie, a także bez względu na to, czy akt własności ziemi wydano prawidłowo czy Sygn. akt IV SA/Wa 790/10 też z naruszeniem prawa. W konsekwencji powyższego, zdaniem organu, niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad prawnych będą funkcjonowały w obrocie prawnym. Od decyzji Wojewody [...] R. G. wniósł odwołanie wskazując, iż wniosek z dnia 29 listopada 2009 r. nie dotyczył kwestionowania faktu wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 1975 r. przez Naczelnika Powiatu P., lecz tego, że decyzja ta była nieważna. Jednocześnie podtrzymał w całości argumentację zawartą we wniosku z dnia 29 listopada 2009r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tj. od dnia 1 stycznia 1992 r. - nie ma prawnej możliwości skutecznego wzruszenia w postępowaniach nadzwyczajnych (w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego) aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250), które jako decyzje administracyjne uzyskały przymiot ostateczności. Art. 63 ust. 3 ww. ustawy nakazuje organom administracji umorzyć postępowanie w sprawach wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia aktów własności ziemi. Oznacza to, że skuteczne zakwestionowanie przedmiotowego aktu własności ziemi mogło nastąpić tylko do dnia 31 grudnia 1991 r. W obowiązującym stanie prawnym nie jest to możliwe. Następnie Minister zauważył, iż przedmiot rozstrzygnięcia Wojewody [...] nie odpowiada zakresowi żądania strony, zawartemu we wniosku z dnia 12 listopada 2009 r., w którym wniesiono o uznanie za nieważną, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzji - Aktu Własności Ziemi z dnia [...] kwietnia 1975 r. Jednakże z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewody [...], jak też z całości zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż postępowanie organu pierwszej instancji toczyło się w związku z ww. żądaniem Sygn. akt IV SA/Wa 790/10 wnioskodawcy. Sformułowanie sentencji przez organ pierwszej instancji nie mogło mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Końcowo Minister zaznaczył, iż Wojewoda [...] zgodnie z przepisami prawa umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż w obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości badania legalności rozstrzygnięć podjętych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W skardze na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi R. G. zarzucił brak uwzględnienia okoliczności, że wniosek z dnia 12 listopada 2009 r. nie dotyczył kwestionowania samego faktu wydania decyzji (Aktu Własności Ziemi z dnia [...] kwietnia 1975 r.), lecz tego, że decyzja ta była nieważna. W uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację analogiczną do zawartej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, iż ww. Akt Własności Ziemi rażąco narusza prawo, w szczególności art. 1 ust. 1 i 2, art. 5 oraz art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250) poprzez nieuwzględnienie postanowień umowy darowizny - aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1958 r., który jednoznacznie określa prawa własności dotyczące przedmiotowej nieruchomości o pow. 7,79 ha położonej w P., gm. O. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Sąd, uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt administracyjny w Sygn. akt IV SA/Wa 790/10 całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nie naruszają przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że merytoryczne rozpoznanie sprawy z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności Aktu Własności Ziemi z dnia [...] kwietnia 1975 r. nie jest możliwe, gdyż przepisy art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm.) stanowią, że od dnia 1 stycznia 1992 r. (data wejścia w życie ustawy) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. Podkreślić należy, że przytoczone powyżej wyłączenie prawne - w zakresie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - odnosi się do wszystkich decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, w tym również do kwestionowanej przez skarżącego decyzji ostatecznej - Aktu Własności Ziemi z dnia [...] kwietnia 1975 r., wydanej przez Naczelnika Powiatu P. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, na gruncie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, zgodnie z którym: z woli ustawodawcy trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszania ostatecznych decyzji (aktów Sygn. akt IV SA/Wa 790/10 własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie, skutkowałyby stosowaniem tych trybów (v. wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r, sygn. akt II SA 627/98, LEX nr 41779). Zgodzić należy się również z poglądem tego sądu wyrażonym w powyższym wyroku, że art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw zawiera zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach uprzednio unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydane były rozstrzygnięcia zwane aktami własności ziemi. Powyższe oznacza, że niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji (aktu własności ziemi) w trybach nadzwyczajnych uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności oraz uchylenia lub zmiany decyzji. Z tych względów nieuzasadnione jest stanowisko skarżącego, że w rozpatrywanej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organy orzekające w sprawie były zobligowane, bez oceny kwestii prawidłowości wydanej decyzji (aktu własności ziemi), umorzyć postępowanie w tej sprawie na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. Końcowo Sąd zauważa, iż rację ma skarżący twierdząc, iż przedmiot rozstrzygnięcia Wojewody [...] nie w pełni odpowiada zakresowi żądania zawartego we wniosku z dnia 12 listopada 2009 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. umorzył bowiem postępowanie "w sprawie z wniosku R. G. z dnia 12 listopada 2009 r. o stwierdzenie, że Akt Własności Ziemi z dnia [...] kwietnia 1975 r. nr [...] został wydany przez Naczelnika Powiatu w P.", podczas gdy wniosek skarżącego dotyczył stwierdzenia nieważności ww. aktu własności ziemi jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Należy jednak podkreślić, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie 6 Sygn. akt IV SA/Wa 790/10 wynika, że postępowanie zakończone ww. decyzją toczyło się w związku z żądaniem skarżącego zawartym we wniosku z dnia 12 listopada 2009 r. Wydając decyzję Wojewoda powołał właściwą podstawę prawną, prawidłowo też rozstrzygnął sprawę umarzając postępowanie administracyjne. Z tego względu, nieprecyzyjne sformułowanie sentencji decyzji - jakkolwiek stanowiące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. - nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.