IV SA/Wa 793/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Danuta Gorzelak - Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Adwokata A. W. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. [...] kwotę 240,- /dwieście czterdzieści/ zł. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu J.G.. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. – działając w oparciu o treść art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 105 kpa Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] stycznia 2004 r. umarzającą postępowanie w sprawie odmowy udzielenia D.G. informacji dotyczących osób zameldowanych w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że D. G. dnia 3 września 2003 r. zwrócił się do organu I instancji z prośbą o podanie informacji ile osób i kto jest zameldowany w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B.. Działając w oparciu o art. 44i pkt 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ I instancji dnia [...].10.2003 r. wydał decyzję odmawiającą udostępnienia danych osobowych podnosząc, że w tej kwestii wystąpiono do zainteresowanych osób, lecz nie uzyskano ich zgody. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].12.2003r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji wskazując, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego. Wskazał przy tym m.in., że brak było podstaw do wydania decyzji w przedmiocie udostępnienia danych osobowych. Złożone przez D. G. podanie nie odpowiada warunkom formalnym wniosku o udostępnienie danych osobowych czy też potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikającego z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestru lub stanu prawnego wynikającego z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W celu rozwiania tych wątpliwości po otrzymaniu podania organ I instancji winien był wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania wniesionego żądania rozważając przy tym ewentualne wydanie zaświadczenia w interesującym go przedmiocie. ( art. 217 kpa w zw. art. 218 kpa). Zaświadczenie można natomiast zdefiniować jako urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego wydane przez właściwy organ na żądanie osoby ubiegającej się o nie. Przesłanki wydania zaświadczenia określa art. 217 §2 kpa i jako jedną z nich przewiduje w pkt 1 nakazanie wydania go przez przepis prawa a w pkt 2 wykazanie przez osobę ubiegającą się o nie interesu prawnego w jego wydaniu. Spełnienie tego wymogu obliguje organ do wydania zaświadczenia wówczas gdy żądanie dotyczy potwierdzenia faktów lub stanu prawnego wynikającego z prowadzonej przez niego ewidencji. Nie wyklucza to jednak możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Omówione zaś przepisy wskazują, iż odmowa wydania zaświadczenia może nastąpić wówczas gdy osoba ubiegająca się o nie nie wskaże przepisu prawa lub nie wykaże interesu prawnego albo gdy jej żądanie nie znajduje oparcia w dokumentach, o których mowa w art. 218 §1 kpa. Przeprowadzone ponownie przez organ I instancji postępowanie wykazało, że D.G. jako osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia nie wykazał interesu prawnego w jego wydaniu. Dołączone przez niego pełnomocnictwo dotyczyło wyłącznie kwestii wymeldowania brata i nie rozciągało się na inne kwestie. Stosownie do art. 105 §1 kpa umorzenie postępowania następuje wtedy gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania wyraża się natomiast w tym, że brak jest któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Wobec tego, że w badanej sprawie zaistniała taka sytuacja – postępowanie należało umorzyć. D.G. złożył skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. zarzucając, że decyzja ta została podjęta z naruszeniem przepisów prawa albowiem organ I instancji orzekając ponownie po uprzednim uchyleniu decyzji przez Wojewodę [...], nie zastosował się do wskazówek danych przez ten organ. Wskazał także, że umarzając postępowanie w sprawie organ rażąco naruszył prawo. Dodatkowo na rozprawie podniósł, że jeżeli organ uznał, że D. G. nie posiada interesu prawnego w żądaniu wydania zaświadczenia winien był rozpoznać sprawę merytorycznie a nie uznać, że postępowanie jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ – Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. ( art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153 poz. 1270ze zm.). Kierując się powyższym unormowaniem Sąd ocenił, że skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji lecz nie tylko z przyczyn w niej wskazanych. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną wydania decyzji przez organy obu instancji był art. 105§1 kpa, który stanowi, że organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania jeżeli postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Uzasadniając swoje stanowisko organ przyjął, że wnioskodawca żąda potwierdzenia faktów lub stanu prawnego wynikającego z prowadzonej przez organ ewidencji danych znajdujących się w jego posiadaniu w formie zaświadczenia w rozumieniu art. 217 w zw. z art. 218 kpa . Ponieważ D. G. nie wykazał interesu prawnego w żądaniu wydania zaświadczenia a złożone przez niego pełnomocnictwo nie obejmuje niniejszego postępowania, postępowanie stało się bezprzedmiotowe a w konsekwencji należno je umorzyć. Wymaga podkreślenia, że zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i w doktrynie reprezentowany jest jednolity pogląd, że bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105§1 kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Orzecznictwo NSA wskazuje na konieczność odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony ( tak m.in. NSA z dnia 6.05.1988 r. IVSA 251/88 OSNA z 1989 nr 1 poz. 8). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że organ błędnie przyjął, że brak interesu prawnego D.G. do żądania wydania zaświadczenia określonej treści winno skutkować umorzeniem postępowania. Trafnie bowiem podnosi skarżący, że w takim przypadku obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek byłoby wydanie decyzji merytorycznej np. odmawiającej wydania zaświadczenia określonej treści na podstawie art. 219 kpa. Brak natomiast przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 kpa. A zatem decyzja umarzająca postępowanie w sprawie została wydania z naruszeniem przepisu art. 105 §1kpa. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że przede wszystkim została ona wydana z naruszeniem art. 7, 77§1 i 107§3 kpa. Jedną z naczelnych zasad prawa, którą winny kierować się organy administracji jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa. Zgodnie z treścią tego art. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu organy rozstrzygające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły należycie okoliczności sprawy. W każdej sprawie wszczynanej na wniosek zainteresowanego podmiotu organ administracji ma obowiązek zbadać zakres żądania oraz legitymację podmiotu do składania takiego wniosku. W niniejszej sprawie organy administracji nie poczyniły niezbędnych ustaleń mających na celu zarówno określenia zakresu żądania jak też podmiotu składającego wniosek. Jak wynika z pisma wszczynającego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie- wniosek o "podanie informacji na temat: ile osób i kto jest zameldowany w lokalu przy ul. [...]" został złożony przez D. G., który wskazał, że działa jako pełnomocnik swojego brata J. G.. Wprawdzie do wniosku tego nie zostało dołączone pełnomocnictwo jednakże organ miał obowiązek należycie wyjaśnić kwestię umocowania. Jak bowiem wynika z treści korespondencji kierowanych do Burmistrza Miasta i Gminy B. przez D. G. żądanie udzielenia informacji jw. składał w związku z toczącą się sprawą o wymeldowanie J.G.. W sprawie tej zostało natomiast złożone pełnomocnictwo dla D. G.. Jeśli – w ocenie organów administracji –złożone pełnomocnictwo nie obejmowało swym zakresem żądania udzielenia informacji w przedmiocie zameldowania – obowiązkiem organu było wezwanie do złożenia właściwego umocowania. Z korespondencji między organem a D.G. nie wynika natomiast ażeby organ żądał przedłożenia takiego pełnomocnictwa. Nie może także ujść uwadze, że zgodnie z treścią art. 33§4 kpa w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest członek najbliżej rodziny lub domownik strony a nie ma wątpliwości, co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. Organ winien był zatem rozważyć czy pomimo niezłożenia pełnomocnictwa w formie przewidzianej w §2 art. 33 kpa – istnieją wątpliwości co do zakresu umocowania D. G. składającego wniosek o udzielenie informacji. Przyjęcie natomiast przez organy, że postępowanie zostało wszczęte wnioskiem D. G., który działał w imieniu własnym i na swoją rzecz jest ustaleniem dowolnym, nieznajdującym uzasadnienia w aktach postępowania administracyjnego. W konsekwencji zatem wadliwe jest stanowisko organu wskazujące na konieczność wykazania przez D. G. własnego interesu prawnego w żądaniu wydania zaświadczenia określonej treści. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że sprawa nie została należycie wyjaśniona w konsekwencji czego zaskarżona decyzja jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa. Powyższe skutkuje koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestie zakresu wniosku złożonego przez D. G. w imieniu J. G.. Treść bowiem wniosku nie nasuwa – w ocenie Sądu wątpliwości – że podmiotem występującym z żądaniem jest ten ostatni tj. J. G.. Organ winien także rozważyć potrzebę uzupełnienia wniosku poprzez złożenie stosownego pełnomocnictwa. Rozważy przy tym możliwość zastosowania środków prawnych określonych w art. 64§2 kpa. Dopiero prawidłowe ustalenie zakresu wniosku pozwoli na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze- na mocy art. 145 §1 pkt. 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz, 1270 ze zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.