IV SA/Wa 796/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006 roku [...] Decyzją z dnia [...].01.2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 157 § 3 kpa i 28 kpa po rozpatrzeniu wniosku J. L. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].01.1981 r. nr [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi S., S.i R. w gminie B., w części działek nr [...] i [...]-odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż wnioskodawca J. L. wraz z małżonką I. jest właścicielem działki nr [...]. Nieruchomość tę nabył aktem notarialnym w dniu [...].04.2004 r. od J. D., który był jej właścicielem od 1995 r. J. L. zatem nie był stroną postępowania scaleniowego zakończonego w 1981 r. Skoro nie ma przymiotu strony, wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie nadzorczym stanowiłoby rażące naruszenie zasady stabilności decyzji administracyjnej. Nadto roszczenia wnioskodawcy nie są udokumentowane żadnymi dowodami pomiarowymi, a wypisy z rejestru gruntów nie potwierdzają zgłaszanych zastrzeżeń. Wskutek wniosku J. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].03.2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawarto tożsame wywody jak w poprzedniej decyzji. W skardze do sądu administracyjnego J. L. kwestionuje rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Twierdzi, iż zakupił działkę o powierzchni 0,30 ha, płaci jako obecny właściciel podatek od takiej powierzchni, natomiast użytkuje jedynie 0,25 ha. Pozostałe 0,05 ha jest w posiadaniu P. K.. W konsekwencji skarżący wnosi o "administracyjne wydanie" jego własności. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zarzuty bowiem zawarte w skardze nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd administracyjny jednakże nie jest związany zarzutami skargi, co oznacza, iż ma obowiązek zbadania zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Argumentacja przedstawiona w skardze winna być w pierwszej kolejności rozważona przez sąd administracyjny, jednakże zakres skargi nie zwalnia sądu z obowiązku wszechstronnej oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Uznając zatem, iż żądania skargi nie mogą być rozpatrzone na gruncie prawa administracyjnego, sąd z urzędu dopatrzył się naruszenia norm prawa procesowego uzasadniającego uchyleniem zaskarżonych decyzji. Otóż organ uznał, iż obecny właściciel działki gruntu, któremu nie przysługiwało takie prawo w okresie prowadzenia postępowania scaleniowego, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym orzeczenia wydanego w takim postępowaniu scaleniowym. Stosownie zaś do art. 157 § 2 kpa postępowanie nieważnościowe w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony. Jeżeli wnioskujący o wszczęcie takiego postępowania nie może wykazać się przymiotem strony, organ zgodnie z normą art. 157 § 3 kpa obowiązany jest wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania. Stanowisko powyższe, o ocenie sądu, narusza w tej konkretnej sprawie zarówno dyspozycję art. 157 § 2 i 3 kpa, jak również art. 28 kpa. Bezspornym jest, iż małżonkowie L. nie brali udziału w postępowaniu scaleniowym. Działkę natomiast wydzieloną w wyniku takiego postępowania nabyli w drodze umowy kupna w 2004 r. Oczywistym jest zatem, iż nie mogli być stroną postępowania scaleniowego. W okresie bowiem prowadzenia takiego postępowania nie mogli wykazać się interesem prawnym. Zgodnie natomiast z ustawą z dnia 24 stycznia 1968 r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.), a zatem aktem prawnym regulującym tę kwestię w dacie wydawania kontrolowanej decyzji, uczestnikiem postępowania scaleniowego był właściciel lub samoistny posiadacz gruntów. Niewątpliwie stroną postępowania zwykłego winien być ówczesny właściciel lub posiadacz samoistny działki stanowiącej obecnie własność skarżącego. Ponieważ jednak przedmiot prawa własności podlega obrotowi prawnemu, co oznacza, iż może się zmienić podmiot tego prawa, interes prawny w kwestionowaniu decyzji scaleniowej musi mieć następca prawny poprzedniego właściciela. Mowa jest tutaj o właścicielu, bowiem wnioskodawca takim prawem się wykazał, a nadto obecnie obowiązująca ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 80 ze zm.) co do zasady uprawnienia strony nadaje tylko właścicielom, nie zaś posiadaczom gruntów. NSA w bogatym orzecznictwie wskazuje, iż obecny właściciel ma interes prawny w kwestionowaniu bądź też podtrzymaniu stanowiska organu zajętego w postępowaniu, w którym brał udział poprzednik prawny tego właściciela, czyli poprzedni właściciel. Orzeczenia takie zostały wydane zarówno na gruncie przepisów ustawy o scaleniu i wymianie gruntów ( vide wyrok NSA z 12.01.1994 r., II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32 ), jak również przy wykładni pojęcia strony przy stosowaniu innych aktów normatywnych ( vide wyrok NSA z 13.10.2003 r., OSA 4/03, ONSA 2004/1/3 oraz wyrok NSA z 10.11.2004 r., OSK 802/04). W ocenie Sądu nieuprawnione było uznanie przez organ, iż obecny właściciel, skoro nie brał udziału w postępowaniu scaleniowym, nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji scaleniowej oczywiście w części, która dotyczy jego uprawnień jako właściciela konkretnej działki. Odrębną natomiast kwestią jest zasadność żądania J. L. Istnienie jednakże podstaw nieważnościowych możliwe jest do zbadania dopiero po wszczęciu postępowania nieważnościowego. Tym samym stwierdzenie organu, iż roszczenia wnioskodawcy nie zostały udokumentowane należy uznać za przedwczesne. Taka ocena mogłaby zostać przedstawiona dopiero po wszczęciu postępowania nieważnościowego, przy badaniu podstaw nieważnościowych. A podstawy te zostały ściśle określone w art. 156 § 1 kpa i niedopuszczalna jest zbyt szeroka ich wykładnia. Nie mniej jednak w pierwszej kolejności zadaniem organu było zbadanie czy podmiot wnioskujący o stwierdzenie nieważności jest uprawniony do składania takiego żądania. Organ wadliwie przyjął, iż J. L. nie ma przymiotu strony i odmówił wszczęcia postępowania. Takie uchybienie wskazanym na wstępie przepisom mogło skutkować wyłącznie uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak również rozstrzygnięcia poprzedzającego. Argumenty zawarte natomiast w skardze nie miały, jak podniesiono, żadnego znaczenia. W istocie żądanie skarżącego dotyczy roszczeń o charakterze windykacyjnym tj. wydania części gruntu stanowiącego jego własność. Roszczenia takie zaś winny być rozpoznane na drodze postępowania przed sądem powszechnym, nie zaś w trybie administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art.. 145 § 1 pkt 1 c) i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak na wstępie. O kosztach nie orzeczono ze względu na brak stosownego wniosku uprawnionego podmiotu.