IV SA/Wa 797/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej zobowiązującej do oddania odpadu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2013 nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] września 2010 r., znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki: BMW, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, przez A. S. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] maja 2013 r. A. S. , wystąpił do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...], z dnia [...] września 2010 r., nakładającą na ww. osobę, obowiązek przekazania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki BMW do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punktu zbierania pojazdów. Jako podstawę do wznowienia postępowania Strona wskazała, iż ww. decyzja wydana została w oparciu o błędne dane, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Według Strony w przedmiotowej decyzji nie wzięto pod uwagę stanu faktycznego pojazdu, popartego załączoną do ww. wniosku o wznowienie postępowania, ekspertyzą biegłego rzeczoznawcy samochodowego z dnia [...] listopada 2008 r. Postanowieniem znak: [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie na wniosek Pana A. S., które stanowiło podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...], z dnia [...] września 2010 r., nakładającej obowiązek przekazania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki BMW. Jako powód odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, iż przedstawiony przez Stronę dowód w postaci opinii technicznej nie stanowi podstawy do jej uchylenia. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że pojazd nie mógł być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem już na terenie USA. W związku z powyższym, (mimo braku zapisów na dokumencie sprzedaży "Bili of Sale") trafne jest stwierdzenie organu, iż przedmiotowy pojazd wobec braku możliwości użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, został przekazany do demontażu (do zakładu złomującego [...] INC), a tym samym uzyskał status pojazdu wycofanego z eksploatacji. Wobec powyższego zarzut Strony, iż brak zapisów na dokumencie sprzedaży "Bill of Sale" nie pozwala organowi na stwierdzenie, iż przedmiotowy pojazd został przekazany do demontażu oraz uzyskał status pojazdu wycofanego z eksploatacji, uznano za bezzasadny. Brak dokumentu, "Ceritifcate of Title" powoduje, że pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania nie może być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem również na terytorium Polski. Zdaniem organu Słusznie zatem zakwalifikowano przedmiotowy pojazd od kategorii Q2 - "produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym", według załącznika Nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2011 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243). W związku również z tym, iż poprzedni posiadacze przedmiotowego pojazdu, zarówno podmiot [...] INC., jak i [...] Inc. nie dokonały jego naprawy w celu ponownego wprowadzenia przedmiotowego pojazdu do ruchu drogowego, lecz pozbyły się go, a pozbyciu pojazdu nie towarzyszyło przekazanie dokumentu stanowiącego odpowiednik dowodu rejestracyjnego, zdaniem GIOŚ, organ w zaskarżonej decyzji trafnie wskazał, iż w przypadku przedmiotowego pojazdu została spełniona przesłanka pozbycia się w myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r, o odpadach, zgodnie z którą "odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku Nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany " obowiązującej w dacie wydania decyzji ostatecznej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...], z dnia [...] września 2010 r. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odniósł się również do zarzutu Strony, iż wydając decyzję ostateczną znak: [...], z dnia [...] września 2010 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie wziął pod uwagę stanu faktycznego pojazdu, popartego załączoną do ww. wniosku o wznowienie postępowania, ekspertyzą biegłego rzeczoznawcy samochodowego z dnia [...] listopada 2008 r. Organ, podkreślił, iż wydając ww. decyzję, dokonał analizy w w. opinii technicznej, jednak wobec braku dokumentu stanowiącego odpowiednik dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu, a co za tym idzie braku możliwości użytkowania tego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, stan faktyczny (stopień uszkodzeń) przedmiotowego pojazdu pozostaje bez wpływu na zakwalifikowanie go jako odpadu zgodnie z przepisami o odpadach, obowiązującymi zarówno w dacie wydania ww. decyzji ostatecznej, jak i obecnie. Organ wskazał, iż w jego ocenie ww. opinia nie stanowi istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, gdyż w dniu wydania ww. decyzji ostatecznej dysponował ww. opinią techniczną (w aktach sprawy od momentu wszczęcia postępowania w tej sprawie), jak również posiadał wiedzę, iż istnieją techniczne możliwości dokonania naprawy większości uszkodzonych pojazdów lecz fakt istnienia takiej możliwości nie jest okolicznością przesądzającą o tym, czy pojazd jest odpadem, czy też nie. W kwestii twierdzenia Strony, iż w związku z faktem iż przedmiotowy pojazd został wyprodukowany w 1985 r., tym samym wysoce prawdopodobne jest, iż wkrótce może zostać on uznany za pojazd zabytkowy, a w takim przypadku nie musi być rejestrowany organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 pkt. 39 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym "pojazd zabytkowy" to pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami. Przedmiotowy pojazd nie został wpisany do ww. rejestrów, wobec czego nie może być uznany za pojazd zabytkowy. Z kolei według art. 3 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2013 r. poz. 1162 ze zm.) za pojazd historyczny uważa się pojazd mający co najmniej 25 lat, którego model nie jest produkowany od 15 lat, uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji. Biorąc pod uwagę, iż przedmiotowy pojazd nie spełnia wszystkich z ww. kryteriów, tym samym nie może on być również uznany za pojazd historyczny w myśl przepisów ww. ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zdaniem organu sposób dalszego wykorzystania przedmiotowego pojazdu, jako eksponat czy zabytek motoryzacji, jest niemożliwy. Jednocześnie brak możliwości wykorzystania przedmiotowego pojazdu zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem (brak możliwości jego rejestracji) powoduje, iż w obecnym stanie przedmiotowy pojazd może stanowić jedynie źródło części zamiennych lub złom. W związku z tym przedmiotowy pojazd jest odpadem, który musi zostać poddany procesom odzysku (demontażowi). Organ wskazał, że jak wynika z załączonej do materiału dowodowego kopii dokumentu sprzedaży "Bill of Sale" z dnia [...] września 2008 r., odbiorcą przedmiotowego odpadu jest A. S.. Zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska powyższe jednoznacznie wskazuje, że ww. osoba jest odpowiedzialna za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu, wobec czego organ I instancji oparł zaskarżone postanowienie na przepisach art 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zdaniem GIOŚ organ I instancji słusznie zobowiązał Stronę do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tych odpadów odzyskowi lub unieszkodliwieniu w sposób racjonalny ekologicznie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. S., zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie i uznanie, że pojazd marki BMW stanowi odpad w rozumieniu tego przepisu i ustawy, 2. błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, iż w świetle okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie pojazd marki BMW stanowi odpad. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podał, że zakupiony przeze mnie samochód marki BMW model: [...] jest produkcji z 1985 r. Tym samym wysoce prawdopodobne jest, iż wkrótce może zostać on uznany za pojazd zabytkowy. Zgodnie z dyspozycją art. 72 ust 2b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o Ruchu Drogowym (Dz. U. z 1997 r, Nr 98 poz. 602 z późn. zm.) w przypadku pojazdu zabytkowego, zamiast dowodu rejestracyjnego wystarcza oświadczenie właściciela pojazdu (złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania), iż nie posiada on dowodu rejestracyjnego. A więc brak dokumentu umożliwiającego rejestrację nie stanowi żadnej przeszkody. Również kwestia ewentualnego użytkowania pojazdu nie może być "odgórnie" narzucana przez organ administracji publicznej, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Otóż nie można wykluczyć sytuacji, w której samochód nie będzie użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (tzn. nie będzie jeździł po drogach), a będzie wyłącznie stanowił 'eksponat cieszący oko'. Natomiast kwestia jego ewentualnego przeznaczenia (a więc czy będzie jeździł czy też stał w ogrodzie, a być może zostanie sprzedany np. do muzeum techniki), zależy tylko i wyłącznie od właściciela pojazdu. Jak wynika z tłumaczenia dokumentu sprzedaży "Bill of Sale", podmiot sprzedający, , jednoznacznie oświadczył, że jest prawnym właścicielem pojazdu oraz jest uprawnionym do jego sprzedaży (pkt 2 i 3). Ponadto znajduje się adnotacja amerykańskiej służby celnej i ochrony granic z pieczęcią 'zaakceptowano do eksportu'. Nie można więc w świetle tych zapisów domniemywać, iż pojazd ten został przekazany do demontażu i został wycofany z eksploatacji. Brak jest bowiem jakichkolwiek zapisów wskazujących na słuszność tego twierdzenia. Tym bardziej, iż samochód został po prostu sprzedany przez dom aukcyjny Zarzucił również, że organ nie może w sposób dowolny, nie znajdujący odzwierciedlenia w dokumentacji, przyjmować arbitralnie, iż zaistniał taki stan faktyczny, a nie inny, bez wnikliwego zbadania woli osoby wyzbywającej się pojazdu i w dodatku na niekorzyść skarżącego. Zdaniem skarżącego należy wskazać, iż nie może być mowy o stwierdzeniu zaistnienia przesłanek z art. 3 ust. 1 ustawy. Organ wydał bowiem decyzję jedynie opierając się na jednym dokumencie sprzedaży, w którym znalazło się sformułowanie "zakład złomujący", przy czym Organ nie ustalił, w jaki sposób pojazd znalazł się w posiadaniu [...] INC i dlaczego samochód został sprzedany kolejnemu dealerowi do dalszej odsprzedaży a nie zezłomowany, czy też zdemontowany. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesionych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowo administracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania. Podstawy wznowienia postępowania znajdują się w art. 145 § 1, art. 145a § 1, 145b k.p.a. są to: ustalenie, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; wydanie decyzji w wyniku przestępstwa; wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.; niebranie przez stronę udziału w postępowaniu bez własnej winy; wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję; wydanie decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; gdy zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji; gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione; w przypadku orzeczenia Trybunału o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja; gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. nr 254, poz. 1700), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten liczy się odrębnie w przypadkach uregulowanych w art. 145a i art. 145b k.p.a., które jednakże nie mają zastosowania w sprawie niniejszej. Wobec tego postępowanie w sprawie wznowienia postępowania przebiega w dwóch etapach. Pierwszy z nich rozpoczyna złożenie wniosku o wznowienie postępowania i w jego ramach organ dokonuje wstępnej oceny wniosku badając, czy jest on oparty na przesłankach wznowienia postępowania, wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 146a § 1 k.p.a., jak również czy został wniesiony z zachowaniem terminów, o których mowa w art. 148, 145a § 2, 146a § 2 k.p.a. Przepis art. 148 k.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). W sytuacji, gdy po dokonaniu wstępnej kontroli wniosku organ stwierdzi, że został on złożony z uchybieniem terminów, o których mowa w art. 148 k.p.a., na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Jak wynika z akt sprawy w piśmie z dnia [...] maja 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] maja 2013 r., A. S. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2010 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. wznowił postępowanie administracyjne i następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] września 2010 r. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. utrzymał w moc decyzję własną z dnia [...] stycznia 2014 r. W ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu organ orzekający w sprawie naruszył powołany wyżej art. 148 k.p.a. Jako przesłankę wznowienia postępowania A. S. powołał okoliczność, że kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o błędne dane, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Zarzucił, że w decyzji nie wzięto pod uwagę stanu faktycznego pojazdu popartego ekspertyzą biegłego rzeczoznawcy. Do wniosku dołączył kserokopię ekspertyzy rzeczoznawcy samochodowego z dnia [...] listopada 2008 r. Wobec tego w pierwszej kolejności organ rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego winien ustalić, czy podanie zostało złożone w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a., oraz to, czy wnioskodawca powołał się na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 (145a, 145b) k.p.a. Jak wynika z akt sprawy organ w ogóle pominął pierwszą z podniesionych kwestii. Zatem zignorował całkowicie przepis art. 148 § 1 k.p.a. Dlatego też Sąd uznał za konieczne uchylenie zarówno zaskarżonych decyzji jak również postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r. o wznowieniu postępowania - jako wydanego w granicach sprawy. Jednocześnie też należy zaznaczyć, że stanowisko Sądu zawarte w niniejszym postępowaniu nie narusza zasady orzekania na niekorzyść strony, bowiem w przypadku bardzo istotnych wad zaskarżonych aktów lub czynności stanowi gwarancję, że w obrocie prawnym nie pozostaną zaskarżone akty lub czynności, które nie powinny wywierać skutków prawnych z uwagi na ich oczywistą sprzeczność z prawem. Ponadto z uwagi na charakter dostrzeżonych naruszeń Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak pkt 1 i 2 sentencji, zaś w pkt 3 na podstawie art. 200 i 205 § 1 powołanej ustawy. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku organ zastosuje się do wytycznych w nim zawartych, w szczególność ustali, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a.