IV SA/Wa 797/16

WyrokWSA w Warszawie2016-06-14

Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Anna Falkiewicz-Kluj, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchybienie 60-dniowego terminu na złożenie wniosku o pomoc w ramach indywidualnego programu integracyjnego dla cudzoziemców, wynikającego z art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, może zostać nieuwzględnione, jeśli opóźnienie było niewielkie i usprawiedliwione brakiem pouczenia cudzoziemca o jego prawach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Sąd stwierdził, że mimo bezspornego złożenia wniosku po upływie 60 dni od uzyskania ochrony uzupełniającej, wniosek ten należy traktować jako złożony w terminie, ponieważ opóźnienie było niewielkie, usprawiedliwione brakiem pouczenia cudzoziemca o jego prawach i obowiązkach, co wynikało z zaniechań organu administracji. W związku z tym, decyzje organów obu instancji zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.
Stan faktyczny
Skarżący, cudzoziemiec objęty ochroną uzupełniającą, złożył wniosek o pomoc w ramach indywidualnego programu integracyjnego dla cudzoziemców po upływie 60 dni od dnia uzyskania tej ochrony. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając termin za zawity i niepodlegający przywróceniu. Skarżący argumentował, że opóźnienie wynikało z braku pouczenia go o przysługujących mu prawach, co jest sprzeczne z art. 89d ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania, a wniosek należy traktować jako złożony w terminie ze względu na usprawiedliwione okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2016 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi O. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy w ramach indywidualnego programu integracyjnego dla cudzoziemców uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej także "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania O. D. (dalej także "skarżącego") od decyzji Prezydenta [...] (dalej także "Prezydenta") z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], odmawiającej udzielenia skarżącemu pomocy w ramach indywidualnego programu integracyjnego dla cudzoziemców, utrzymało decyzję Prezydenta w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] lutego 2016 r., przedstawia się w sposób następujący: 1. W dniu [...] listopada 2015 r. skarżący wniósł do Prezydenta o udzielenie pomocy w ramach indywidualnego programu integracyjnego dla cudzoziemców na zasadach określonych w 91 i nast. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 poz. 163 z późn. zm.), w związku z objęciem skarżącego ochroną uzupełniającą na mocy decyzji Rady do Spraw Uchodźców nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. 2. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Prezydent orzekł o odmowie udzielenia skarżącemu żądanej pomocy, powołując się na przekroczenie terminu do złożenia wniosku, wynikającego z art.91 ust.3 ustawy. 3. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżący wniósł do SKO odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia [...] stycznia 2016 r., kwestionując stanowisko organu, że przedmiotowy termin do nie podlega przywróceniu. III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. SKO rozpatrzyło odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał w szczególności, co następuje: 1. Zgodnie z treścią art. 91 ust. 3 ustawy, pomocy dla cudzoziemca udziela się na wniosek cudzoziemca złożony do starosty, za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie, w terminie 60 dni od dnia uzyskania przez niego w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie nie jest stan faktyczny, lecz sposób interpretacji przepisów ustawy, regulujących kwestię terminu do złożenia wniosku o pomoc. W niniejszej sprawie: (-) decyzja Rady do Spraw Uchodźców (dalej także "Rady") z dnia [...] sierpnia 2015 r., udzielająca skarżącemu ochrony uzupełniającej, została doręczona skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2015 r., (-) sześćdziesięciodniowy termin, o którym mowa w art. 91 ust. 3 ustawy, upłynął w tej sytuacji w dniu [...] października 2015 r., (-) skarżący dopiero w dniu [...] listopada 2015 r. złożył u Prezydenta wniosek o udzielenie żądanej pomocy. Tym samym skarżący uchybił ustawowemu terminowi. 2. Analiza treści art. 91 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, że przewidziany tam termin do złożenia wniosku o pomoc, jest terminem zawitym prawa materialnego. O ile terminy procesowe zasadniczo podlegają przywróceniu na zasadach określonych w art. 58 - 60 k.p.a., o tyle termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (patrz wyrok NSA z 19 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1252/97 - publik. LEX nr 43199). Chcąc skorzystać pomocy w ramach programu integracyjnego, skarżący był bezwzględnie zobowiązany, stosownie do treści art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, do złożenia stosownego wniosku do dnia [...] października 2015 r. Składając ten wniosek dopiero [...] listopada 2015 r., skarżący obowiązujący termin przekroczył, co obligatoryjnie musiało skutkować jego odmownym rozpatrzeniem. IV. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję SKO z dnia [...] lutego 2016 r., zarzucając tej decyzji: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 89d ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 z późn. zm.; dalej także: u.u.c.o.) w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że termin na złożenie wniosku o objęcie pomocą dla cudzoziemców liczony jest od dnia uzyskania statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, podczas gdy biegu terminu, o którym mowa, winien być liczony od dnia, w którym cudzoziemiec pouczony został o jego prawach i obowiązkach; ewentualnie, w razie niepodzielenia przez Sąd wykładni przedstawionej przez skarżącego 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotne wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - tzn. zasady prawdy materialnej i swobodnej oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym - w szczególności, poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy, w szczególności okoliczności związanych z przyczyną złożenia wniosku po upływie 60 dni od uzyskania ochrony uzupełniającej; b) art. 6 w zw. z art. 15 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., tzn. zasady praworządności, poprzez naruszenie aspektu materialnego zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przez nieodniesienie się do okoliczności podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w każdym zaś razie - niedanie tego rodzaju ocenie należytego wyrazu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co pozwala poddać w wątpliwość, czy organ II instancji rozpoznał sprawę co do istoty, tak jak wymagają tego przepisy postępowania administracyjnego; Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje: 1. Jak skarżący wyjaśnił w odwołaniu, niezłożenie przez niego wniosku o pomoc w ustawowym 60 - dniowym terminie było spowodowane nie zaniedbaniem, a wyłączni brakiem wiedzy na temat prawa ubiegania się o wsparcie integracyjne dla cudzoziemców. Uznać należy, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku pouczenia skarżącego o jego prawach i obowiązkach, co oznacza, że termin, o którym mowa w art. 91 ust. 3 u.o.p.s. nie zaczął skutecznie biec. Uchybienie, do którego doszło, było niewielkie i usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami. 2. Przy wykładaniu art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej organ winien mieć na uwadze inne normy składające się na obowiązujący w Polsce system prawa, w tym przede wszystkim normę wypływającą z art. 89d u.u.c.o. Zgodnie z powołaną regulacją prawną, Szef Urzędu informuje niezwłocznie na piśmie cudzoziemca, któremu nadano status uchodźcy lub udzielono ochrony uzupełniającej, w języku dla niego zrozumiałym, o jego prawach i obowiązkach. Pouczeniu cudzoziemca o jego prawach i obowiązkach ustawodawca nadał szczególne znaczenie, skoro - pomimo istnienia na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego obowiązku informacyjnego - powtórzył i doprecyzował ten obowiązek na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] marca 2016 r., organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2016 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 91 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które to naruszenie w istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy. Wadliwie ustaliły bowiem orzekające w sprawie organy, że złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy integracyjnej nie można traktować jako wniosku złożonego w wymaganym terminie. Tymczasem pomimo bezspornego złożenia wskazanego wyżej wniosku już po upływie okresu wskazanego w art.91 ust.3 ustawy, wniosek ten należy z przyczyn, o których mowa poniżej, traktować jako wniosek złożony w przepisanym terminie. Z tej racji obie wskazane wyżej decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego. VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2016 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekło zaskarżoną decyzją SKO, było rozstrzygnięcie czy skarżący, będący cudzoziemcem, któremu w stosownym trybie, uregulowanym w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielono ochrony uzupełniającej, spełnia ustawowe warunki do otrzymania pomocy w ramach indywidualnego programu integracyjnego dla cudzoziemców na zasadach określonych w 91 i nast. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organy obu instancji uznały, że automatyczną przeszkodą do przyznania skarżącemu żądanego przez niego świadczenia jest fakt złożenia przez niego wniosku o przyznanie pomocy już po upływie sześćdziesięciu dni od dnia otrzymania decyzji, udzielającej zainteresowanemu ochrony międzynarodowej, który to termin przewiduje art.91 ust.3 ustawy o pomocy społecznej. Tak rygorystycznej oceny zaistniałego w sprawie stanu faktycznego Sąd nie podziela, albowiem przy ocenie skutków niedotrzymania przez skarżącego wskazanego wyżej terminu należało wziąć pod uwagę: 1) przyczynę zaistniałego uchybienia, wynikającą z wykazanej przez skarżącego niewiedzy o prawie do ubiegania się o stosowaną pomoc, wynikającej z kolei z braku pouczenia skarżącego o takim prawie, 2) złożenie wymaganego wniosku niezwłocznie po uzyskaniu wiedzy o przysługującym uprawnieniu, 3) relatywnie niedługi czas opóźnienia. Powyższe upoważnia do przyjęcia, że wymagany przepisem prawa termin został w istocie zachowany. 2. Stosownie do przepisu art. 91 ust. 1 ustawy cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, udziela się pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji. Pomocy tej udziela starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca (ust.2). Zgodnie z art. 91 ust. 3 pomocy dla cudzoziemca udziela się na wniosek cudzoziemca złożony do starosty, za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie, w terminie 60 dni od dnia uzyskania przez niego w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. 3. Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości. Z prawidłowych ustaleń organów wynika zatem, że: (-) na mocy decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący uzyskał ochronę uzupełniającą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, (-) decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2015 r., (-) w dniu [...] listopada 2015 r. skarżący złożył u Prezydenta wniosek o udzielenie żądanej pomocy. W świetle przywołanego art.91 ust.3 ustawy bezspornym jest, że skarżący wniósł o przyznanie pomocy już po upływie 60 dni od doręczenia mu decyzji o przyznaniu ochrony uzupełniającej (doręczenie decyzji Rady – [...] sierpnia 2015 r., upływ sześćdziesięciu dni od tej daty – [...] października 2015 r., złożenie wniosku – 9 listopada 2015 r.). Opóźnienie we wniesieniu wniosku wyniosło zatem 10 dni. Na przestrzeni całego postępowania administracyjnego, tj. zarówno w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., złożonym organowi I instancji, jak też w odwołaniu od decyzji Prezydenta z dnia [...] stycznia 2016 r., skarżący konsekwentnie wyjaśniał, że: (-) przedmiotowy wniosek złożył niezwłocznie po uzyskaniu informacji o takim uprawnieniu od pracownika socjalnego Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który to fakt miał miejsce już po upływie sześćdziesięciu dni od dnia otrzymania decyzji Rady, udzielającej skarżącemu ochrony uzupełniającej, (-) wcześniej skarżący nie posiadał wiedzy na temat prawa do ubiegania się o świadczenie integracyjne, (-) zgodnie z art.89d ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, skarżący winien był być pouczony o takim prawie przez organ właściwy w sprawach o przyznanie ochrony międzynarodowej, (-) w świetle tych okoliczności niedochowanie terminu przewidzianego w art.91 ust.3 ustawy o pomocy społecznej nie zostało przez skarżącego zawinione, albowiem wynika wyłącznie z przyczyn leżących po stronie właściwego organu administracji; w tej sytuacji skarżący nie powinien ponosić negatywnych skutków takiego stanu rzeczy. 4. Co do zasady Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do stanowiska wyrażonego w przywołanym w skardze, prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 435/10, w myśl którego ocena, czy niedochowanie przez cudzoziemca terminu, o który mowa w art.91 ust.3 ustawy o pomocy społecznej, pozbawia go prawa do uzyskania przewidzianego tam świadczenia integracyjnego, nie może abstrahować od: (-) okoliczności danej sprawy, (-) wniosków wynikających z zawartej w ustawie ogólnej dyrektywy (art. 100 ust. 1 ustawy), nakazującej kierowanie się w postępowaniach w sprawie świadczeń z pomocy społecznej przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej. O ile powyższe nie może prowadzić do podważenia obowiązku respektowania przez cudzoziemców terminu wskazanego w art.91 ust.3 ustawy, o tyle niewykluczone jest wykazanie przez cudzoziemca, że niedochowanie przedmiotowego terminu było wynikiem okoliczności o charakterze obiektywnym, za które cudzoziemiec nie ponosi odpowiedzialności. W przywołanym wyroku WSA w Lublinie poczyniono szerokie wywody na temat charakteru prawnego terminów prawa materialnego i procesowego. Stosownie do powyższego: 1) W doktrynie prawa administracyjnego wyróżnia się terminy materialne oraz terminy procesowe. Jak wskazuje Barbara Adamiak w komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego (B.Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2009, s. 264 - 265) terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Różnica pomiędzy terminem materialnym a terminem procesowym sprowadza się do różnych płaszczyzn skutków prawnych ich uchybienia. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu. Uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu. Zakwalifikowanie określonego terminu do terminu materialnego lub terminu procesowego powinno być oparte na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin w ustawie materialnej czy ustawie procesowej. Podkreśla się jednak, że w polskim systemie prawnym ustawodawca z różnych względów nie przestrzega rozdziału regulacji materialnej i regulacji procesowej, zamieszczając w ustawach materialnych normy procesowe, bądź z kolei w ustawie procesowej normy materialne. Dlatego też założenie to nie może być uznane za wyłącznie miarodajne, a zatem w kwestiach wątpliwych powinien być oceniany skutek prawny uchybienia terminu. W takich przypadkach zatem przesądzać powinno to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co tylko pośrednio może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki. 2) W oparciu o powyższe kryteria przyjąć należy, że termin określony w art. 91 ust. 3 ustawy jest – co podnoszą organy obu instancji - terminem prawa materialnego. Termin ten określa bowiem czas, w jakim cudzoziemiec może dochodzić swoich uprawnień, wynikających z przepisów prawa materialnego. Po upływie tego terminu wyłączona jest możliwość nawiązania materialnego stosunku administracyjnoprawnego. Odnosząc się natomiast do kwestii sposobu obliczania terminu do złożenia wniosku, podnieść przede wszystkim należy, że ustawa o pomocy społecznej nie określa sposobu obliczania terminu wskazanego w art. 91 ust. 3. 3) W doktrynie prawa cywilnego oraz w orzecznictwie wyrażane są poglądy o możliwości nieuwzlędnienia skutków upływu terminów, powodujących wygaśnięcie roszczenia czy uprawnienia. Podkreśla się konieczność wprowadzenia mechanizmów łagodzących rygoryzm terminów zawitych. Jak zauważa B. Kordasiewicz w "Systemie prawa cywilnego. Tom 2. Prawo cywilne – część ogólna" pod red. Z. Radwańskiego, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2002, s. 642-650, zagadnienie dopuszczalności moderowania skutków upływu terminu zawitego od dziesiątków lat należy do wysoce spornych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przychylić się należy jednak do tych poglądów doktryny i orzecznictwa, które pozwalają na nieuwzględnienie skutków upływu terminu w sytuacji, gdy opóźnienie było niewielkie i usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami. Poglądy te przenieść można na grunt prawa administracyjnego. Nie ma bowiem żadnych racjonalnych powodów do bardziej rygorystycznego traktowania podmiotów wywodzących swe uprawnienia z materialnych norm prawa administracyjnego niż podmiotów wywodzących te uprawnienia z norm prawa cywilnego. Ponadto, jak przyjmuje się powszechnie, do terminów materialnych prawa administracyjnego nie można stosować instytucji przywrócenia terminu, uregulowanej w art. 58 – 60 k.p.a., która ma zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych i to terminów dokonania czynności procesowych. Tym bardziej więc uzasadniony jest pogląd o dopuszczalności nieuwzględniania skutków upływu terminów materialnych w określonych, usprawiedliwionych okolicznościach. 5. Odnosząc powyższe uwarunkowania do rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, co następuje: - instrumenty pomocowe przewidziane w art.91 i nast. ustawy o pomocy społecznej przewidziane są dla szczególnego rodzaju osób, tj. dla cudzoziemców, którzy uzyskali wskazane w art.91 ust.1 pkt 1 i 2 tej ustawy tytuły do legalnego przebywania w Polsce, w tym m.in. dla cudzoziemców objętych ochroną uzupełniającą; - nie ulega wątpliwości, że z oczywistych przyczyn cudzoziemiec korzystający z ochrony międzynarodowej znajduje się w dużo gorszej sytuacji w porównaniu do obywatela polskiego, jeżeli chodzi o możność szczegółowego zapoznania się z obowiązującym w Polsce ustawodawstwem, mogącym wpływać na jego sytuację prawną; uprawnionym jest przyjęcie, że cudzoziemiec ten zdany jest w tym zakresie w zasadzie wyłącznie na informacje i instrukcje przekazane przez organy administracji, prowadzące jego sprawę; - w tej sytuacji stanem w oczywisty sposób pożądanym jest, aby wraz z uzyskaniem ochrony międzynarodowej w Polsce cudzoziemiec był kompleksowo informowany na piśmie, w zrozumiałym dla niego języku, o przysługujących mu uprawnieniach związanych z uzyskaniem tej ochrony, w tym w szczególności o uprawnieniach do uzyskania świadczeń pomocowych; materializacją tej oczywistej potrzeby jest słusznie powoływany przez skarżącego art. 89 d ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, w myśl którego Szef Urzędu informuje niezwłocznie na piśmie cudzoziemca, któremu nadano status uchodźcy lub udzielono ochrony uzupełniającej, w języku dla niego zrozumiałym, o jego prawach i obowiązkach; wypełnienie tego obowiązku przez organ nabiera szczególnego znaczenia, a jego ewentualne zaniechanie winno być siłą rzeczy brane pod uwagę przy ocenie skutków prawnych różnego rodzaju zaniechań cudzoziemca, dających się przypisać jego brakowi wiedzy na temat dotyczących cudzoziemców regulacji prawnych, - materiał dowodowy sprawy daje podstawy do przyjęcia, że w stosowanym czasie skarżący nie został pouczony we wskazanym wyżej trybie o przysługujących mu prawach do świadczeń integracyjnych, a stosowną wiedzę uzyskał od pracownika socjalnego Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopiero po upływie ustawowego terminu. Wszystkie przedstawione okoliczności pozwalają na nieuwzględnienie w przypadku skarżącego skutków upływu terminu określonego w art. 91 ust. 3 ustawy. Wniosek złożony w dniu [...] listopada 2015 r. traktować należy zatem traktować tak, jakby złożony został w terminie. W konsekwencji przyjąć należy, że złożenie przez skarżącego wniosku w dniu [...] listopada 2015 r. nie dawało organom podstaw do odmowy przyznania pomocy z powodu upływu terminu. Decyzje organów obu instancji zapadły zatem z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego, co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Prezydent ponownie rozpatrzy wniosek o przyznanie pomocy integracyjnej z uwzględnieniem ocen wskazanych powyżej. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło