IV SA/Wa 799/15

WyrokWSA w Warszawie2015-11-23

Skład orzekający: Alina Balicka, Anna Falkiewicz-Kluj, Anna Sękowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uzgodnieniu zakresu, sposobu i terminu rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego, wydana na rzecz jednostki organizacyjnej osoby prawnej (zakładu), która nie jest władającym powierzchnią ziemi, może zostać uznana za nieważną z powodu skierowania jej do podmiotu niebędącego stroną postępowania?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana na rzecz jednostki organizacyjnej osoby prawnej, która nie jest władającym powierzchnią ziemi i nie posiada legitymacji strony w postępowaniu rekultacyjnym, jest dotknięta wadą kwalifikowaną niezgodności z prawem. Skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Stan faktyczny
Spółka P. S.A. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty T. z 2007 r. uzgadniającej zakres, sposób i termin rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził nieważność tej decyzji, uznając, że została ona wydana na podmiot niebędący stroną postępowania (jednostkę organizacyjną P. S.A. Zakład Taboru w K.) oraz że nie skierowano jej do właściwego władającego powierzchnią ziemi. Spółka P. S.A. wniosła skargę do WSA, kwestionując stanowisko organu co do następstwa prawnego i kręgu stron postępowania. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją nr [...], z dnia [...] stycznia 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 i art. 157 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...] w części dotyczącej działek ewid. Nr [...], [...], [...] i [...] położonych w T. przy ul. [...], obręb [...] S.. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy: Starosta T., działając na podstawie art. 106 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, decyzją z [...] marca 2007 r., znak: [...] uzgodnił przedsiębiorstwu P. S.A. Zakład Taboru w K. zakres, sposób i termin rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego zanieczyszczonego substancjami ropopochodnymi, na terenie stacji paliw P. S.A. w T. przy ul. [...], o pow. 7 000 m². Przedmiotowy teren stanowią działki o numerach [...], [...], [...], [...] i [...]. P. S.A. pismem z 17 grudnia 2013 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty T. z dnia [...] marca 2007 r. Do wniosku dołączono pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] skierowane do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K., Delegatura w C. Pismo wystosowane zostało w związku ze zgłoszeniem przez P. S.A. z siedzibą w W. wystąpienia szkody w środowisku na terenie przedmiotowych działek (zanieczyszczenie powierzchni ziemi benzyną i olejem napędowym) z prośbą o przekazanie przez inspekcję wszelkich informacji i dokumentacji pozwalających jednoznacznie ustalić datę powstania szkody. W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 21 listopada 2013 r., znak: [...] przekazano Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w K. Raport z badań nr [...] z dnia [...] maja 1997 r. wraz z "Oceną gleby pobranej na terenie [...] Ośrodka Badań i Kontroli Środowiska". Na podstawie badań gleby przeprowadzonych dla trzech próbek pobranych w dniu 29 kwietnia 1997 r. z terenu [...], a zaprezentowanych w Raporcie, stwierdzono występowanie w próbkach zawartości ropopochodnych w ilościach: 29 000, 48 500 i 47 700 mg/kg. Natomiast w "Ocenie gleby (..,)" dołączonej do Raportu podsumowano, że gleba jest silnie zanieczyszczona substancjami ropopochodnymi. W ocenie WIOŚ zanieczyszczenie to nie powinno przekraczać 3000 mg/kg gleby. W związku z tym stwierdzono, że uzyskane wyniki przekraczają wartość dopuszczalną od 10cio - do 16tokrotnie. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że działka nr [...] stanowi teren zamknięty w rozumieniu ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2010.193.1287 j.t. ze zm.). Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska pismem z 29 maja 2014 r. poinformował stronę, że możliwości wydania decyzji Starosty T. z [...] marca 2007 r. w części dotyczącej terenu zamkniętego z naruszeniem przepisów o właściwości. Jeśli chodzi o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej przez niewłaściwy organ (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), to organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał tę decyzję, czyli Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., do którego należy złożyć oddzielny wniosek w tym zakresie. W oparciu o znajdujący się w aktach wypis z rejestru gruntów, aktualny na dzień wydania kwestionowanej decyzji tj. [...] marca 2007 r., organ ustalił, że działki będące przedmiotem tej decyzji stanowią własność Skarbu Państwa, a pozostają w wieczystym użytkowaniu P. S.A. z siedzibą w W. przy ul. [...]. W toku postępowania administracyjnego P. S.A. w piśmie z dnia 19 listopada 2014 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Spółka wskazała, że na podstawie ustawy z dnia [...] (Dz.U. z [...] r. poz. [...]), dalej zwanej: "ustawą o komercjalizacji", spółki powołane przez P. S.A., w tym P. S.A. są następcami prawnymi dawnego Przedsiębiorstwa Państwowego P. P. S.A. z mocy tej ustawy została zobowiązana do wyposażenia tworzonych spółek w majątek niezbędny do prowadzenia działalności w zakresie wykonywanego przez daną spółkę rodzaju przewozów. Art. 14 ust. 2 ustawy wskazuje, że nowopowstałe spółki z dniem wpisu do rejestru wstąpiły w prawa i obowiązki P. S.A. w zakresie wykonywanego przez nie rodzaju przewozów. Ponieważ P. S.A. powstała z przekształcenia byłego przedsiębiorstwa P. oznacza to, że na P. S.A. przeszły za pośrednictwem P. S.A. prawa i obowiązki dawnego przedsiębiorstwa P. w zakresie przewozów towarowych. W piśmie zaznaczono, że w większości przypadków spółki wykorzystywały przedmiotowe nieruchomości na podstawie umów zobowiązaniowych (w tym umów dzierżawy). P. S.A. prowadzi działalność w zakresie przewozów towarowych. Równocześnie spółka władała stacjami paliwowymi na podstawie umowy dzierżawy. Stacje te przed komercjalizacją były we władaniu odpowiedniej jednostki organizacyjnej P. W okresie od 1 października 2001 r. do 31 października 2010 r. stację paliw położoną na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...] dzierżawiło i eksploatowało P. S.A. W trakcie działalności prowadzonej przez jednostkę organizacyjną, na bazie której powołano P. S.A., jak i w okresie dzierżawy terenu przez ww. spółkę, na terenie stacji paliw doszło do skażenia środowiska wodno-gruntowego. Rekultywacja do dnia dzisiejszego nie została przeprowadzona. W ocenie P. S.A., jedynym podmiotem gospodarczym ponoszącym odpowiedzialność za powstałe zanieczyszczenie środowiska wodno-gruntowego na terenie byłej stacji paliw w T. jest P. S.A. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] marca 2007 r. w części dotyczącej działek ewid. nr [...], [...], [...] i [...] położonych w T. przy ul. [...], obręb [...], S. Przesłanką stwierdzenia nieważności był fakt, iż decyzja Starosty T. wydana została na podmiot, który nie może być stroną postępowania, bowiem przedmiotowa decyzja została skierowana do P. S.A. Zakład Taboru w K., który to zakład jest jednostką organizacyjną osoby prawnej jaką jest P. S.A. w W. - spółki zarejestrowanej w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: [...]. Skierowanie decyzji do jednostki organizacyjnej osoby prawnej jest równoznaczne w skutkach ze skierowaniem decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto decyzja, której nieważność stwierdzono, wbrew przepisowi art. 106 POŚ w związku z art. 102 ust. 1 POŚ, nie została skierowana do władającego powierzchnią ziemi. P. nie było bowiem władającym powierzchnią ziemi w rozumieniu przepisów POŚ, a jednocześnie nie zaszły przesłanki wskazane w art. 102 ust. 2 POŚ, które zwalniałyby władającego powierzchnią ziemi z obowiązku wykonania rekultywacji na rzecz innego podmiotu. Na skutek wniosku P. S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy swoja decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że decyzja Starosty T. wydana została na podstawie art. 106 POŚ, zgodnie z którym obowiązany do rekultywacji powinien uzgodnić jej warunki z organem ochrony środowiska. Natomiast obowiązek rekultywacji wynikał wprost z art. 102 cyt. ustawy. Zgodnie z jego ust. 1 władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2 - 5, do przeprowadzenia ich rekultywacji. Z obowiązku tego władający powierzchnią ziemi mógł zostać zwolniony przy spełnieniu warunków określonych w art. 102 ust. 2 POŚ. Przepis ten mówił, że jeżeli władający powierzchnią ziemi wykaże, iż zanieczyszczenie to dokonane zostało po dniu objęcia przez niego władania, a spowodowane zostało przez inny wskazany podmiot, to obowiązek rekultywacji spoczywa na tym podmiocie. Przy czym przez władającego powierzchnią ziemi rozumie się - odpowiednio do art. 3 pkt 44 ustawy POŚ - właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Jak wynika z tej definicji władanie to w rozumieniu ustawy Poś nie obejmuje umów dzierżawy. Na podstawie wypisu z rejestru gruntów prowadzonego przez Starostę T. według stanu na dzień wydania kwestionowanej decyzji, tj. dzień [...] marca 2007 r. - dotyczącego działek będących przedmiotem tej decyzji, wynika że działki te stanowią własność Skarbu Państwa, a pozostają w wieczystym użytkowaniu P. S.A. z siedzibą w W. przy ul. [...], dalej: P. S.A. A zatem władającym powierzchnią ziemi nie jest P. S.A., a jest nim P. S.A. Nie jest jednocześnie możliwe wykazanie dokonania zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez inny podmiot i wskazanie jako tego podmiotu P. S.A. Stwierdzenie wystąpienia zanieczyszczenia powierzchni ziemi ropopochodnymi substancjami nastąpiło w 1997 r. na skutek kontroli i badań przeprowadzonych przez Ośrodek Badań i Kontroli Środowiska. Natomiast P. S.A. zostało utworzone dopiero na podstawie art. 14 ustawy z dnia [...] o komercjalizacji, restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]". Tym samym spółka ta nie mogła dokonać w 1997 r. lub przed 1997 r. zanieczyszczenia powierzchni ziemi, a działkę do użytkowania przejęła już zanieczyszczoną. Nie była więc podmiotem, o którym mowa w art. 102 ust. 2 POŚ. Podmiotem, do którego należało kierować decyzję w sprawie rekultywacji powierzchni ziemi był władający tą powierzchnią, a tego nie uczyniono. Jednocześnie organ podtrzymał swoje stanowisko odnośnie następstwa prawnego, które dotyczy przewozów kolejowych, a nie rekultywacji powierzchni ziemi, który to obowiązek związany jest z władaniem tą powierzchnią w rozumieniu przepisów ustawy POŚ. Następstwo prawne nie dotyczy zatem rekultywacji, o której mowa w ustawie POŚ. Wydanie decyzji uzgadniającej warunki rekultywacji podmiotowi do tego nieuprawnionemu stanowi takie naruszenie prawa, które nakazuje wyeliminowanie takiej decyzji z obiegu prawnego odpowiednio do art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże, jak wskazał organ, okolicznością rozstrzygającą co do konieczności stwierdzenia nieważności decyzji Starosty T. jest fakt, że adresatem kwestionowanej decyzji był Zakład Taboru w K. jako jednostka organizacyjna P. S.A. Skierowanie decyzji do jednostki organizacyjnej osoby prawnej jest równoznaczne w skutkach ze skierowaniem decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania, co również stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednocześnie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska skorygował swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. w zakresie przesłanek z art. 156 § 2 k.p.a., gdzie błędnie przywołano decyzje z dnia [...] października 2012 r., znak: [...] oraz z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...] niewydane w przedmiotowym postępowaniu. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w § 2 art. 156 k.p.a. uprawniające do odstąpienia od stwierdzenia nieważności decyzji, skoro decyzja Starosty T. wydana została w dniu [...] marca 2007 r., więc od daty jej wydania nie upłynęło 10 lat tym samym nie zaszła przesłanka upływu 10 lat od dnia jej doręczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. wniosła P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., działając w imieniu P. S.A. Centrala ul. [...] w W. Skarżąca podniosła, że do zanieczyszczenia środowiska wodno-gruntowego na terenie Stacji Paliw w T. zlokalizowanych min. na działkach [...], [...], [...] i [...] doszło w trakcie i w skutek prowadzonej działalności przez jednostkę organizacyjną, na bazie której powołano spółkę P. S.A. jak i w okresie dzierżawy terenu przez ww. Spółkę. W okresie od 01.10.2001 do 3L10.2010r. przedmiotową Stację Paliw w T., dzierżawiło i eksploatowało P. S.A., na postawie Umowy dzierżawy [...] zawartej pomiędzy ww. Spółką a P. S.A. Do dnia 31.10.2010 r. na przedmiotowych terenie działalność mogącą prowadzić do skażenia środowiska /związaną min, z eksploatacją stacji paliw/ prowadził wyłącznie jeden podmiot gospodarczy tj. Spółka P. S.A. a przed restrukturyzacją Przedsiębiorstwa Państwowego P. jednostka organizacyjna, na bazie której powołano ww. Spółkę. Skarżąca nie zgadza się z przyjętą przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska argumentacją w zakresie następstwa prawnego, iż powstałe spółki przewozowe wstąpiły w prawa i obowiązki P. S.A. jako przewoźnika kolejowego wyłącznie w zakresie wykonywanego przez nie rodzaju przewozów, zaś następstwo prawne w zakresie rekultywacji, o której mowa w ustawie Prawo Ochrony Środowiska, nie mieści się w ww. prawach i obowiązkach. Skarżąca nie zgadza się również ze stwierdzeniem, że decyzja Starosty T. została wydana na podmiot, który nie mógł być stroną postępowania bowiem decyzja została skierowana do P. S.A., z określeniem jednostki organizacyjnej Spółki jaką był Zakład Taboru w K., wpisaną do krs. W konsekwencji powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Starosty T. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ewentualne zaistnienie wad ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydawania decyzji, kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu, prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. wystąpienia przesłanek, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNCP 1996/18/258). Obowiązkiem organu orzekającego w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest przeprowadzenie analizy przepisów, stanowiących podstawę wydania zakwestionowanej decyzji pod kątem ich naruszenia. Takie postępowanie traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się na podstawie art. 157 k.p.a. W świetle tego przepisu zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji jedynie pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, określonej w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że interpretacja przepisów, dotyczących możliwości podważenia decyzji ostatecznych, musi być ścisła i nie może rozszerzać zakresu unormowania. Usuwanie orzeczeń ostatecznych narusza bowiem ład systemu prawnego, stanowi odstępstwo od zasady stabilności decyzji ostatecznych oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Zatem tylko wyraźnie określone w ustawie przyczyny, obejmujące najdalej idące wadliwości orzeczenia lub poprzedzającego go postępowania, mogą prowadzić do jego wzruszenia. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, należy uznać, że prawidłowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska orzekający w sprawie niniejszej uznał, że decyzja Starosty T. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że Starosta T. decyzją z dnia [...] września 2004 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 237, art. 362 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r., nr 62, poz. 627 z póżn. zm.), dalej również jako "POŚ", zobowiązał P. S.A. Zakład Taboru w K. ul. [...] do: - przywrócenia środowiska do stanu właściwego tj. dochowania parametrów jakości gleby i ziemi – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. nr 165, poz. 1359); - zakończenia prac oraz wykonania i przekazania do tut. Starostwa wyników badań standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi do dnia 31 grudnia 2007 r. Następnie Starosta [...] decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 106 w zw. z art. 378 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w związku z wnioskiem P. S.A. Zakład Taboru w K. ul. [...] w sprawie rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego zanieczyszczonego substancjami ropopochodnymi na terenie stacji paliw P. w T. przy ul. [...] w punkcie I uzgodnił zakres, sposób i termin rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego zanieczyszczonego substancjami ropopochodnymi na terenie stacji paliw P. w T. przy ul. [...], o pow. ok. 7000 m². Jednocześnie termin zakończenia prac rekultywacji ustalono na dzień 31 maja 2011 r., zmieniając w tym zakresie decyzję Starosty T. z dnia [...] września 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2004 r. Z decyzji Starosty T. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] wynika, że wnioskodawcą i podmiotem na rzecz którego uzgodniono zakres, sposób i termin rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego zanieczyszczonego substancjami ropopochodnymi na terenie stacji paliw P. w T. przy ul. [...] jest P. S.A. Zakład Taboru w K. ul. [...]. Stosownie do art. 106 ust. 1 i 2 POŚ, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ocenianej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, tj. w dniu 6 marca 2007 r., obowiązany do rekultywacji powinien, z zastrzeżeniem art. 108, uzgodnić jej warunki z organem ochrony środowiska. Uzgodnienie następuje w drodze decyzji określającej zakres, sposób i termin zakończenia rekultywacji. Jednocześnie przepis art. 102 POŚ, w brzmieniu obowiązującym w dniu 6 marca 2007 r., określał podmiot na którym spoczywał obowiązek rekultywacji gruntów. Zgodnie z ust. 1 art. 102 POŚ władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji. Natomiast według postanowień art. 102 ust. 2 tej ustawy, władający powierzchnią ziemi może zwolnić się z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji, jeżeli wykaże, że zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot, wówczas obowiązek rekultywacji spoczywa na tym podmiocie. W art. 3 pkt 44 POŚ zdefiniowane zostało pojęcie władającego powierzchnią ziemi. Jest nim właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Organ ustalił na podstawie wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 6 marca 2007 r., że właścicielem działek ew. oznaczonych nr [...], [...], [...] i [...] położonych w T., obręb [...] S. jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Jednocześnie organ ustalił, że zanieczyszczenie powierzchni ziemi ropopochodnymi substancjami nastąpiło w 1997 r., co potwierdza kontrola i badania przeprowadzone przez Ośrodek Badań i Kontroli Środowiska. W oparciu o powyższe ustalenia organ prawidłowo przyjął, że władającym powierzchnią ziemi w dacie wydania ocenianej decyzji było P. S.A. a nie P. S.A. P. S.A. nie mogła też dokonać w 1997 r. lub wcześniej zanieczyszczenia powierzchni ziemi, gdyż działki przejęła do użytkowania na podstawie umowy dzierżawy dopiero od dnia 1 października 2001 r. Nie była więc podmiotem, o którym mowa w art. 102 ust. 2 POŚ. W dniu 26 października 2000 r. weszła w życie ustawa z [...], dalej zwanej "ustawą o komercjalizacji". Ustawa ta reguluje zasady i tryb komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego "P. ", przy czym komercjalizacja, restrukturyzacja i prywatyzacja ta polega na przekształceniu przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną działającą pod firmą "P. Spółka Akcyjna", z siedzibą w W., zwanej dalej "P. SA". Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o komercjalizacji P. SA wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było przedsiębiorstwa państwowego "P. ", bez względu na charakter prawny tych stosunków, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji P. SA została zobowiązana do utworzenia spółek przewozowych do prowadzenia działalności w zakresie kolejowych przewozów pasażerskich oraz kolejowych przewozów towarowych. Spółki przewozowe, z dniem wpisu do rejestru handlowego, w zakresie wykonywanego przez nie rodzaju przewozów, wstępują w prawa i obowiązki P. SA jako przewoźnika kolejowego, w rozumieniu: 1) ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601), 2) ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i z 1999 r. Nr 84, poz. 934). Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy P. SA zobowiązana została do wniesienia do spółek przewozowych, o których mowa w art. 14, wkłady niepieniężne w postaci zespołu składników materialnych i niematerialnych wyodrębnionych z jej przedsiębiorstwa, niezbędnych do prowadzenia działalności w zakresie określonym w art. 14 ust. 1 oraz wkłady pieniężne. Z ustawy o komercjalizacji wynika, że P. SA jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego "P. ". Natomiast utworzona na podstawie art. 14 ust. 1 ww. ustawy spółka P. SA do prowadzenia działalności w zakresie kolejowych przewozów towarowych, z dniem wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 14 ust. 2 wstąpiła w prawa i obowiązki P. SA jako przewoźnika kolejowego. Sąd podziela stanowisko organu, że wstąpienie przez P. SA w prawa i obowiązki P. SA jako przewoźnika kolejowego, nie obejmuje następstwa prawnego w zakresie obowiązku przeprowadzenia rekultywacji, o której mowa w art. 106 POŚ. W konsekwencji decyzja Starosty T. z dnia [...] marca 2007 r. została skierowana do podmiotu nieuprawnionego, bowiem postępowanie nie dotyczyło jego interesu prawnego lub obowiązku, co powoduje konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podziela również stanowisko organu, że decyzja Starosty T. z dnia [...] marca 2007 r. została skierowana do jednostki organizacyjnej P. SA, dla której to jednostki z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki. Zatem w świetle art. 28 k.p.a. P. SA Zakład Taboru w K. nie ma przymiotu strony i nie było legitymowane do żądania uzgodnienia zakresu, sposobu i terminu rekultywacji. Wobec powyższego, Sąd nie podzielił zarzutów skargi i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło