IV SA/Wa 803/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wójcik, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Utrzymaną w mocy decyzją Wojewoda umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] maja 1973 r. - aktu własności ziemi dotyczącego działki nr [...] położonej w W. Decyzja - akt własności ziemi - została wydana na podstawie ustawy z dnia 26 października 1970 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. 27 poz. 250 ze zm.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra wskazano, iż do decyzji wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów K.p.a. dotyczących m.in. stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 K.p.a.). Wynika to z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2004 r. Nr 208 poz. 2128 ze zm.). W skardze na powyższą decyzję J. S. wskazał okoliczności faktyczne, które w ocenie Skarżącego przemawiają za wadliwością decyzji - aktu własności ziemi z 1973 r. oraz uzasadniają jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który mógłby uzasadnić jej uchylenie. Jak trafnie wskazały to w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć organy obu instancji, w związku z brzmieniem art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, organy administracji państwowej nie są uprawnione do stwierdzania nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych - aktów własności ziemi - wydawanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1970 r. Obecnie właściwymi do orzekania w sprawach spornych związanych z ewentualnie wadliwie wydanymi decyzjami - aktami własności ziemi - są wyłącznie sądy powszechne. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z treści wniosku z dnia 2 listopada 2004 r., Skarżący żądał stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego właśnie w trybie ustawy z 1970 r. W tej sytuacji orzekanie w tym przedmiocie przez organy administracji było niedopuszczalne a więc decyzja, na mocy której umorzono postępowanie w tym przedmiocie, wywołała ostatecznie właściwe skutki prawne - postępowanie w tym przedmiocie pomimo złożenia odnośnego wniosku przez Skarżącego nie jest prowadzone przed organami administracji publicznej. Stąd decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w mocy jest trafna. Powyższej oceny nie może mienić fakt, iż decyzja organu I. instancji została wydana z uchybieniem przepisom prawa procesowego. Art. 66 § 3 K.p.a. stanowi zasadę zwracania wnioskodawcy podań w sprawach, w których właściwe są sądy powszechne, w drodze postanowienia. Jednak w świetle art. 157 § 3 K.p.a., stanowiącego jeden z wyjątków od tej zasady, organ administracji, do którego skierowano wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, gdy prowadzenie postępowanie w tym przedmiocie jest niedopuszczalne. W przypadku bezzasadnego faktycznego wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności, gdy jego prowadzenie nie jest dopuszczalne, zasadne byłoby wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w tej sprawie. Jednak z akt sprawy nie wynika aby postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi zostało wszczęte i było prowadzone przez organ I. instancji (brak potwierdzenia dokonania jakichkolwiek czynności i działań w ramach postępowania administracyjnego). W aktach zawarta jest wyłącznie, wydana w związku z rozpatrzeniem wniosku Skarżącego, decyzja o umorzeniu postępowania. Samodzielnej procesowej podstawy do umorzenia postępowania nie mógł stanowić także art. 63 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, gdyż dotyczył on wyłącznie umorzenia postępowań prowadzonych w dniu wejścia w życie tej ustawy (w 1991 toku). W ocenie Sądu, pomimo wskazanej wadliwości decyzji organu I. instancji, organ odwoławczy trafnie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, skoro jej wyeliminowanie z obrotu nie było niezbędne dla osiągnięcia stanu formalnoprawnego zgodnego z prawem. Bowiem w wyniku wydania decyzji organu I. instancji postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie było prowadzone a stan taki, jak wskazano, jest zgodny z prawem. Sąd stwierdził natomiast, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z uchybieniem treści art. 9 zd. 2 K.p.a. nakazującego udzielanie stronie postępowania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek aby nie poniosła ona negatywnych konsekwencji nieznajomości prawa. Uchybiając temu wymaganiu, ani w decyzji organu I. instancji ani w decyzji organu odwoławczego nie wskazano Skarżącemu, iż właściwymi do rozstrzygania ewentualnych sporów związanych z kwestionowaną obecnie decyzją - aktem własności ziemi - są sądy powszechne. Ponieważ jednak wskazane uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, stwierdzenie naruszenia prawa procesowego we wskazanym zakresie nie mogło prowadzić do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji, wobec brzmienia art. 145 §. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie odniósł się do podnoszonych w skardze zagadnień związanych z legalnością kwestionowanego przez Skarżącego aktu własności ziemi. Kwestie te nie mogły być analizowane przez organy administracji rozstrzygające w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, z uwagi na wskazany brak ich właściwości do orzekania w tym przedmiocie. W tej sytuacji, kwestie te nie mogły być także rozważane przez Sąd Administracyjny, jako pozostające bez znaczenia dla ocenianej, w ramach przysługujących mu kompetencji, legalności działania organów administracji orzekających w przedmiocie nieważności. Jak wskazano wcześniej kompetencje do orzekania w zakresie ewentualnej wadliwości aktu własności ziemi mają wyłącznie sądy powszechne. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.