IV SA/Wa 806/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. C. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 806/17 w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia spełniania warunków do ubiegania się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z w powodów politycznych postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2017r. sygn. akt IV SA/Wa 806/17. S. C. (dalej jako: "skarżący") wniósł skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia spełniania warunków do ubiegania się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z w powodów politycznych Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 23 marca 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł. Wezwanie to zostało mu doręczone w dniu 18 kwietnia 2017 r. W dniu 21 kwietnia 2017 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Natomiast w dniu 24 kwietnia 2017 r. skarżący uiścił wpis sądowy w wysokości 100 zł. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2017 r. w punkcie 1 odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie 100 zł, już uiszczonych tytułem wpisu od skargi i w pozostałym zakresie zwolnił go od kosztów sądowych, zaś w punkcie 2 ustanowił dla skarżącego adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący wraz z żoną uzyskują dochody (z tytułu świadczeń emerytalnych) w wysokości 2913 zł (łącznie). Według oświadczenia skarżącego stosunkowo duże kwoty przeznaczane są na utrzymanie domu (ok. 1000 zł) oraz leczenie i lekarstwa (ok. 500 – 800 zł). Skarżący podniósł także, że jest osobą schorowaną, miałby trudności ze stawiennictwem na rozprawie przez WSA w Warszawie ze względu na zły stan zdrowia. Biorąc zatem pod uwagę wysokość dochodów skarżącego i jego żony, wskazane wydatki oraz uwzględniając aktualny poziom cen i opłat za dobra i usługi utrzymania koniecznego – referendarz sądowy uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Jednocześnie zwrócił uwagę, że skarżący uiścił wpis sądowy w wysokości 100 zł. Za uzasadnione zatem uznano zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych ponad uiszczoną kwotę wpisu sądowego, bowiem posiadał środki na dokonanie tej opłaty. Uzasadniając przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie adwokata, referendarz sądowych wskazał na okoliczności związane ze złym stanem zdrowia skarżącego oraz wskazał, że wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę nie pozwala na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. W piśmie z dnia 21 września 2017 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów w całości podnosząc, że w jego sytuacji materialnej i zdrowotnej liczy się każdy grosz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że pismo z dnia 21 września 2017 r. w związku ze złożeniem go w terminie do wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2017 r. oraz z uwagi na jego treść (skarżący domaga się zwolnienia od kosztów w całości), zostało zakwalifikowane jako sprzeciw. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje – w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt. 1 omawianego przepisu), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W ocenie Sądu, postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2017 r. jest prawidłowe, w a sprzeciwie nie przedstawiono okoliczności, uzasadniających jego zmianę. Referendarz prawidłowo ustalił – na podstawie informacji i dokumentów przedłożonych przez skarżącego, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący był w stanie opłacić wpis sądowych w wysokości 100 zł, natomiast poniesienie pozostałych kosztów postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu przekracza możliwości finansowe skarżącego. Referendarz sądowy wziął pod uwagę wysokość dochodów skarżącego i jego żony, wskazane przez niego wydatki oraz zły stan zdrowia a także fakt opłacenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł w dniu 24 kwietnia 2017 r. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma służyć, najogólniej rzecz ujmując osobom, które ze względu na złą sytuację majątkową, mają utrudniony dostęp do sądu lub tego dostępu są pozbawione. W rozpatrywanej sprawie, jak trafnie wskazał referendarz sądowy, skarżący po opłaceniu wpisu od skargi, nie jest już zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych związanych z niniejszym postepowaniem, a ponadto będzie reprezentowany przez adwokata z urzędu. Brak jest w tej sytuacji podstaw do twierdzenia, że odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł , pozbawia skarżącego prawa do sądu. Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.