IV SA/Wa 81/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych postanawia utrzymać postanowienie Referendarza sądowego w mocy Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r. r., w sprawie ze skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ustawowym terminie skarżący wniósł od niego sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że oczekuje jego uczciwego rozpatrzenia w oparciu o zgromadzone dowody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 - dalej Ppsa) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 Ppsa, przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa). Referendarz uznał, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości, dlatego w piśmie z dnia 5 stycznia 2017 r. wezwano go do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych potwierdzających sytuację finansową, to jest: 1. zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazującego, czy M. S. przysługuje emerytura lub renta z tytułu niezdolności do pracy; 2. dokumentu potwierdzającego, że skarżący otrzymuje dodatek mieszkaniowy; 3. oświadczenia osoby (lub osób), która (wedle oświadczenia zawartego w rubryce nr 11 formularza wniosku) dopłaca brakującą część czynszu za mieszkanie, potwierdzającego, że osoba ta (lub te osoby) udziela skarżącemu takiej pomocy (płaci za niego część czynszu); 4. zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy wydawanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej. Przy piśmie z dnia 11 lutego 2017 r., w odpowiedzi na opisane wezwanie, skarżący złożył do akt sprawy: 1. kopię zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ([...] Odział w [...]) z dnia [...] stycznia 2017 r., w którym stwierdzono, że M. S. nie pobiera świadczenia emerytalno-rentowego na dzień wydania zaświadczenia; 2. kopię decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] o przyznaniu M. S. dodatku mieszkaniowego na okres od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. w wysokości 141,14 zł miesięcznie; 3. kopię zaświadczenia Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. informującego, że M. S. nie jest objęty pomocą udzielaną przez wskazany ośrodek. W piśmie z dnia 11 lutego 2017 r. M. S. stwierdził, że nie ma kontaktu z osobą, która dopłaca brakującą część opłaty za mieszkanie. Na podstawie danych przedstawionych przez Skarżącego Referendarz sądowy wskazał, że informacje zawarte we wniosku z dnia 22 grudnia 2016 r. są niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych. Poza wskazaniem kwoty dodatku mieszkaniowego, wnioskodawca nie podał bowiem jakichkolwiek jednoznacznych i precyzyjnych informacji o źródłach swojego utrzymania i ich wysokości. W rubrykach nr 10 i nr 11 formularza wniosku podał jedynie lakoniczną informację, że utrzymuje się z prac dorywczych, a brakującą kwotę czynszu dopłacają osoby trzecie. Ponadto wskazano, że informacje przedstawione we wniosku z dnia 22 grudnia 2016 r. budzą też wątpliwości w kontekście informacji znanych referendarzowi sądowemu z urzędu. Referendarz podał, że w aktach sprawy IV SAB/Wa 244/14 (w aktach postępowania administracyjnego) znajduje się pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [..] Oddziału w [...] (dalej ZUS) z dnia [...] stycznia 2013 r. ([...]), skierowane do Sądu Okręgowego w [...], w którym zawarto informację, że M. S. jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy, a od 15 czerwca 2012 r. do emerytury. W rzeczonym piśmie poinformowano także, że skarżący odmawia pobierania przysługującego mu świadczenia. W piśmie ZUS z dnia [...] lipca 2014 r. ([...]) wskazano natomiast, że wysokość renty M. S. z tytułu niezdolności do pracy wynosi 844,45 zł brutto miesięcznie. Z kolei z pisma ZUS z dnia [...] czerwca 2014 r. ([...]) wynika, że M. S. nabył uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 października 1998 r. (trwale). W rzeczonym piśmie wskazano także, że od przyznania renty świadczenie jest zawieszone. Łączna kwota przysługującego świadczenia za okres od 1 października 1998 r. do 30 czerwca 2014 r. wynosiła 115.903,35 zł. Wobec wątpliwości, jakie budzi oświadczenie skarżącego z dnia 22 grudnia 2016 r., w którym (poza kwotą dodatku mieszkaniowego) brak było zdaniem referendarza jakichkolwiek precyzyjnych informacji o źródłach utrzymania wnioskodawcy i ich wysokości. W ocenie Sądu powyższy pogląd w świetle nadesłanych materiałów dotyczących sytuacji majątkowej Skarżącego oraz na podstawie informacji posiadanych przez Sąd z urzędu należy podzielić. Nie można bowiem przerzucać na Skarb Państwa ciężarów ponoszenia kosztów sądowych za stronę w sytuacji, gdy ma ona zapewnione źródło stałego dochodu, jednak z sobie tylko znanych przyczyń świadczenia takiego nie pobiera. Sądowi z urzędu wiadomo, że M. S. przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy. W aktach sprawy o sygnaturze IV SAB/WA 244/14 dotyczącej skargi M. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji, znajduje się obszerna korespondencja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z której wynika, że skarżącemu przysługuje renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia od 1 października 1998 r. do 31 lipca 2014 r. wyniosłaby 94 335,55 zł netto. Ponadto w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 399/16 (postanowienie z 22 września 2016 r.,) wskazano, że na dzień [...] marca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych skarżący był uprawniony do renty, a aktualna kwota miesięczna niepobieranego świadczenia wynosi 757,21 zł netto (pismo ZUS z dnia [...] czerwca 2015 r.). Skarżący, dodatkowo, osiągnął wiek emerytalny, nie złożył jednak wniosku o emeryturę. Ponadto sprawy dotyczące sytuacji majątkowej Skarżącego były przedmiotem również oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w postanowieniu NSA z 24 maja 2016 r., sygn. I OZ 515/16 podano, że wskazana przez wnioskodawcę w oświadczeniu informacja o nieposiadaniu środków na utrzymanie nie znajduje uzasadnienia. Dobrowolne niepobieranie przez skarżącego, tak jak i przez każdy inny podmiot, świadczenia rentowego jest świadomym wyborem, który bezpośrednio rzutuje jednak na sytuację finansową osoby zwracającej się o przyznanie prawa pomocy. Uniemożliwia przyjęcie, że strona zwracająca się o przyznanie prawa pomocy znajduje się w sytuacji ekonomicznej, która jest równoważna warunkom przyznania tego prawa wskazanym w art. 246 § 1 Ppsa. Przyznanie prawa pomocy nie może wystąpić w sytuacji, gdy sam wnioskujący o to prawo własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa. Pogląd ten Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, dlatego zaskarżone postanowienie Referendarza jest prawidłowe. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 260 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji