IV SA/Wa 81/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o zmianę postanowienia z dnia 21 lutego 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych postanawia oddalić wniosek Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r., w sprawie ze skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ustawowym terminie skarżący wniósł od niego sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 maja 2017 r. utrzymał w mocy to postanowienie. Następnie z dniu 2 października 2017 r. Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podał, że nie przysługuje mu emerytura, renta ani jakikolwiek zasiłek, nie posiada żadnych oszczędności, zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 32 m2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek M. S. o przyznanie prawa pomocy został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 21 lutego 2017 r., r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata. Na marginesie należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie również postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2016 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 7 października 2016 r. także odmówiono przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Jednakże z uwagi na to, że w postanowieniu z dnia 21 lutego 2017 r, utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 4 maja 2017 r. ponownie badano sytuację majątkową Skarżącego i jego możliwości płatnicze Sąd uznał, że wniosek o prawo pomocy złożony w dniu 2 października 2017 r. należy potraktować jako wniosek o zmianę ostatnio wydanego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Przechodząc do oceny złożonego wniosku wskazać należy, że zgodnie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 dalej zwaną Ppsa), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wobec tego również postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, mogą być uchylane lub zmieniane w razie zmiany okoliczności sprawy. Należy przez to rozumieć zmianę okoliczności faktycznych jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Zgodnie z art. 245 Ppsa, przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa). Porównanie złożonych w sprawie wniosków o prawo pomocy wskazuje, że sytuacja majątkowa Skarżącego nie uległa zmianie. W obu wnioskach Skarżący wykazywał, że nie przysługuje mu emerytura, renta ani jakikolwiek zasiłek, nie posiada żadnych oszczędności, zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 32 m2. Z posiadanych przez Sąd wiadomości z urzędu wynika natomiast, że M.S. jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy, a od 15 czerwca 2012 r. do emerytury. W aktach postępowania administracyjnego sprawy IV SAB/Wa 244/14 znajdował się bowiem pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. w którym zawarto informację, że Skarżący odmawia pobierania przysługującego mu świadczenia. W piśmie ZUS z dnia 3 lipca 2014 r. ([...]) wskazano natomiast, że wysokość renty M. S. z tytułu niezdolności do pracy wynosi 844,45 zł brutto miesięcznie. Z kolei z pisma ZUS z dnia 23 czerwca 2014 r. wynikało, że M. S. nabył uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 października 1998 r. (trwale). Łączna kwota przysługującego świadczenia za okres od 1 października 1998 r. do 30 czerwca 2014 r. wynosiła 115 903,35 zł. Aktualne zatem pozostaje stwierdzenie, że nie można przerzucać na Skarb Państwa ciężarów ponoszenia kosztów sądowych za stronę w sytuacji, gdy ma ona zapewnione źródło stałego dochodu, jednak z sobie tylko znanych przyczyń świadczenia takiego nie pobiera. Ponadto sprawy dotyczące sytuacji majątkowej Skarżącego były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu NSA z 24 maja 2016 r., sygn. I OZ 515/16 NSA wskazał, że dobrowolne niepobieranie przez skarżącego, tak jak i przez każdy inny podmiot, świadczenia rentowego jest świadomym wyborem, który bezpośrednio rzutuje jednak na sytuację finansową osoby zwracającej się o przyznanie prawa pomocy. Uniemożliwia przyjęcie, że strona zwracająca się o przyznanie prawa pomocy znajduje się w sytuacji ekonomicznej, która jest równoważna warunkom przyznania tego prawa wskazanym w art. 246 § 1 Ppsa. Przyznanie prawa pomocy nie może wystąpić w sytuacji, gdy sam wnioskujący o to prawo własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa. Wobec tego stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany postanowienia z dnia 21 lutego 2017 r., o odmowie przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.