IV SA/Wa 812/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej - skargę oddala - Decyzją z dnia (...) grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. przyznał J. A. na rok 2004 płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), w łącznej kwocie (...) zł. Z dniem (...) lutego 2005r, w którym beneficjent otrzymał płatności, rozpoczął się bieg pięcioletniego okresu, zobowiązującego go do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze gruntów o pow. (...) ha o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zadeklarowanych we wniosku. W dniu 15 maja 2005 r. J.A. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na kolejny 2005 rok, deklarując do płatności ONW tę samą powierzchnię (...) ha działek rolnych. Jednakże w dniu (...) września 2005r, wycofał z wniosku działki A i C o pow. (...) ha, a następnie w dniu (...) września 2005 r. wycofał pozostałą działkę B o pow. (...), co daje łącznie całą powierzchnię (...) ha deklarowaną we wniosku. W tej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. - decyzją z dnia (...) czerwca 2006r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania wyżej wymienionych płatności na 2005 rok. W następstwie powyższych okoliczności organ pierwszej instancji stwierdził niedotrzymanie przez beneficjenta zobowiązania podjętego w 2004 roku do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW i wezwał J. A. do złożenia wyjaśnień w sprawie. Organ uznał, że przedłożone przez J. A. dowody nie potwierdzają, że przyczyną niedotrzymania zobowiązania było działanie siły wyższej, ponieważ złożone dokumenty nie świadczą o długotrwałej niezdolności do pracy, bark jest bowiem orzeczenia w sprawie niezdolności do pracy, zwolnień lekarskich, zaświadczenia o długotrwałym pobycie w szpitalu. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w dniu (...) października 2006 r. wydał decyzję o ustaleniu J. A. kwoty nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości (...) zł, podlegającej zwrotowi wraz z odsetkami. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania J. A., decyzją z dnia (...) stycznia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż nie ma racji skarżący, że organy złamały zasadę wynikającą z art. 9 kpa, gdyż jak wynika z akt sprawy, w toku postępowań prowadzonych przez organy administracyjne niższej instancji mógł przedkładać dowody, jak również składać wyjaśnienia co do wykazania długotrwałej niezdolności do pracy z powodu choroby. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący okoliczność wystąpienia siły wyższej w postaci niezdolności do pracy zgłosił dopiero w dniu (...) marca 2006 r., przy czym nie przedstawił żadnego dokumentu, potwierdzającego jego trwałą niezdolność do pracy. Wobec powyższego organ wezwał J. A. do nadesłania zwolnienia lekarskiego oraz wszelkich innych dokumentów potwierdzających chorobę. Zdaniem organu, żaden z przedstawionych dokumentów ( zaświadczenia lekarskie i inna dokumentacja medyczna) nie potwierdził trwałej niezdolności do pracy. Przede wszystkim brak jest orzeczenia o niezdolności do pracy, w związku z czym nie można było zakwalifikować przedstawionej przez skarżącego okoliczności jako siły wyższej. Organ zaznaczył, iż skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwości składania wyjaśnień i dowodów w sprawie i z tej możliwości skorzystał, zapoznał się z materiałem dowodowym w dniu 24 października 2006r., przy czym nie wniósł żadnych uwag co do zgromadzonego materiału i jego interpretacji. Wobec tego, za niezasadny uznał Minister zarzut skarżącego o naruszeniu art. 77 przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji. Organ naczelny podkreślił, iż zgodnie z art. 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) i art. 39 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/199 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) ( Dz. U. UE.L.04.153.30 ze zm.) producent rolny powinien powiadomić właściwy organ o zaistniałej sytuacji w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym jest w stanie dokonać tej czynności wraz z odpowiednimi dowodami zadawalającymi organ. Skarżący fakt niezdolności do pracy w gospodarstwie zgłosił w marcu 2006 r. podczas, tymczasem, zgodnie z jego oświadczeniem niezdolność do pracy wystąpiła już w czerwcu 2005 r., a to oznacza, że uchybił terminowi do powiadomienia organu o tym fakcie. Nadto organ podał, iż według posiadanej przez organy dokumentacji wynika, że długotrwała niezdolność do pracy J. A. miała dotyczyć tylko zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na nie zmniejszonej powierzchni w okresie 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności, skoro składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 i na rok 2006, jak również wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, złożył deklarację, że prowadzi działalność rolniczą lub będzie ją prowadził, pomimo faktu zgłoszenia długotrwałej niezdolności do pracy. Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. A. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia zaistnienia w sprawie stanu wyższej konieczności. W uzasadnieniu skargi podał, iż od dnia (...) czerwca 2005 r. do końca maja 2006 r. był niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym z powodu choroby. Skarżący stwierdził, że niezdolność do pracy była "długookresowa" a nie trwała, jak określił ją Minister w zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż nie wiedział o obowiązku gromadzenia zwolnień i orzeczeń lekarskich w celu potwierdzenia niezdolności do pracy. Podał również, że w czasie choroby zmniejszył gospodarstwo rolne z (...) ha do (...) ha. Podniósł, że dane dotyczące choroby są dla niego danymi wrażliwymi, a obawiając się, że Agencja nie zachowa ich w tajemnicy nie informował organu o swych schorzeniach i przebiegu choroby. Zapewnił, iż wszystkie informacje co do jego stanu zdrowia są do sprawdzenia. W ocenie skarżącego każda zdiagnozowana u niego jednostka chorobowa jest wystarczająca do stwierdzenia okresowej niezdolności do pracy. Skarżący zwrócił się także do Sądu o wyjaśnienie: dlaczego Kierownik Powiatowego Oddziału Agencji zataił przez skarżącym decyzję z sprawie niezdolności skarżącego do pracy w rolnictwie, oraz dlaczego Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji wydał decyzję w imieniu Prezesa Agencji. Podniósł również, że wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. postanowienia w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego płatności ONW upewniło go w przekonaniu, że sprawa płatności została zakończona. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podkreślił, że zgodnie z art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i stosując się do tej normy zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy przy wydawaniu decyzji opierał się na całości zebranego materiału dowodowego, wzywał stronę do przestawienia dokumentów potwierdzających fakt długotrwałej niezdolności do pracy i na tej podstawie a także na podstawie obowiązujących przepisów wydał stosowne rozstrzygnięcia. Organ wskazał, że Dyrektorzy Regionalnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydają decyzję administracyjne w imieniu Prezesa ARiMR na podstawie upoważnienia, zgodnie z art. 11 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 264). Na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. skarżący złożył do akt sprawy Kartę informacyjną leczenia szpitalnego potwierdzającą jego pobyt w (...) w dniu (...) września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowo-administracyjnym jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem. W ocenie legalności aktów i czynności z zakresu administracji publicznej Sąd stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przepis § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) stanowi, iż w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust.1 pkt 1 albo w § 7 ust.1 pkt 2 lit. a, producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobrania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło: a) na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW, b) części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar. Przepis ust.3 pkt 1 powołanego wyżej § 9 rozporządzenia zawiera zamknięty katalog przypadków, w których ONW nie podlega zwrotowi. Zgodnie z brzmieniem lit. a wymienionego przepisu beneficjent nie zwraca otrzymanych płatności ONW, jeżeli zaniechanie, o którym mowa w ust. 2, nastąpiło na skutek zaistnienia okoliczności polegającej na długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego, na którą -w niniejszej sprawie - powołuje się skarżący usprawiedliwiając zaprzestanie w 2005 roku gospodarowania na działkach rolnych o obszarze (...) ha. Normodawca w pkt 2 wymienionego wyżej § 9 ust. 3 określił jeszcze warunek zobowiązujący producenta rolnego do zawiadomienia kierownika bura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/204/WE z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/199 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) ( Dz. U. UE.L.153 z 30.04.2004), o zaistnieniu chociażby jednej z okoliczności wymienionych w pkt 1, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej. Wskazany przepis art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/We wyraźnie stanowi, iż termin do zawiadomienia właściwego organu i złożenia odpowiednich dowodów zadawalających organ wynosi 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Termin ten może być przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania. Należy podzielić stanowisko organu, iż przedstawione przez skarżącego dokumenty nie mogą świadczyć o długotrwałej niezdolności do pracy, gdyż z przedłożonych zaświadczeń nie wynika nie tylko z powodu jakiej choroby , ale również przez jak długi okres skarżący nie mógł uprawiać gruntów gospodarstwa rolnego. Z dokumentów przedłożonych organowi przy piśmie z dnia 19 kwietnia 2006r, na które składają się: zaświadczenie lekarskie z dnia (...) kwietnia 2007r. ,oświadczenia lekarza B. T. z dnia (...) kwietnia 2006r. wyniki USG serca z dnia (...) lipca 2005r., badań laboratoryjnych krwi i moczu z dnia (...) maja 2004r. oraz z dnia (..) lipca 2005r., skierowanie do szpital z dnia (...) kwietnia 2006r.j jak również z przedłożonej na rozprawie Karty Informacyjnej ze (...) we W. z dnia (...) września 2005r., co najwyżej wynika, iż skarżący cierpi na różnego rodzaju dolegliwości. Niemniej nie dają one podstawy do przyjęcia, iż skarżący był długotrwale niezdolny do pracy od czerwca 2005r.,skoro jak słusznie stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący nie przedłożył zwolnień lekarskich poświadczających jego niezdolność do pracy, zaświadczenia o pobycie w szpitalu dłuższym niż jeden dzień, lub orzeczenia o niezdolności do pracy. Wprawdzie przepisy ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. jak też przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. Nr 229, poz. 229 ze zm.) na podstawie której zostało wydane to rozporządzenie, nie definiują pojęcia "długotrwałej niezdolności do pracy", to jednak podkreślić należy, iż pojęcie to zostało zdefiniowane w orzecznictwie na gruncie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym, w którym przyjęto, iż " za długotrwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, jeżeli ze względu na pogorszenie się stanu zdrowia istnieją przeciwwskazania do osobistego wykonywania niezbędnych prac w danym gospodarstwie rolnym w okresie dłuższym niż 6 miesięcy" ( por. wyrok SN z dnia 7 października 1998r, II UKN 250/98, OSNP/1999/20/667). Wymaga podkreślenia, iż zgodnie z art. 46 ust.1 powołanej ustawy o trwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym orzekają lekarze -rzeczoznawcy KRUS i z tej drogi skarżący nie skorzystał, chociaż twierdzi, iż ze względu na stan zdrowia nie mógł przez dłuższy okres czasu pracować w gospodarstwie rolnym . W świetle powyższych wywodów należało uznać, iż brak było podstaw do przyjęcia, iż przypadku skarżącego zaistniała nadzwyczajna okoliczność ( siła wyższa) polegająca na " długotrwałej niezdolności do pracy ", o której mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia, z powodu której zaniechał gospodarowania na gruntach ONW. Za przyjęciem takiego wniosku przemawia również to, iż zły stan zdrowia - jak twierdzi skarżący - stanowił przyczynę wycofania się z ubiegania o płatności ONW w 2005 roku, to jednak nie stanowił on przeszkody do ubiegania się przez skarżącego o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych oraz o płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w 2005 roku i w następnym 2006 roku. Podzielić należy stanowisko organu, iż skarżący nie dopełnił warunku z art. 9 ust.3 pkt 2 ww. rozporządzenia powiadomienia właściwego organu, w tym przypadku Kierownika Biura Powiatowego Agencji w Z., o zaistniałej okoliczności, skoro dopiero na wezwanie tego organu z dnia 1 marca 2006r. złożył w dniu (...) marca 2006r. wyjaśnienia, w których jako przyczynę zaniechania gospodarowania wskazał przebycie w dniu (...) czerwca 2005r. ataku serca, jednak nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających tę okoliczność. Podkreślenia także wymaga, iż formularz wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania zawiera pkt X "Oświadczenia i zobowiązania", zobowiązujący wnioskodawcę do podpisania oświadczenia, iż m.in. znane są mu zasady przyznawania płatności jak również, że zobowiązuje się m. in. do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Oświadczenie tej treści złożył również skarżący, podpisując w dniu 29 czerwca 2004 roku wniosek o przyznanie płatności, złożony w dniu 30 czerwca 2004r. w organie pierwszej instancji. Trafnie zatem przyjęły organy obu instancji, iż skarżący wycofując się w 2005 roku z dalszego prowadzenia działalności rolniczej na działkach o pow. (...) ha , nie dotrzymał warunków gospodarowania przez okres 5 lat na gruntach, na które w dniu (...) lutego 2005r. została wypłacona płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznanej decyzją z dnia (...) grudnia 2004r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z., to tym samym należało uznać, iż wypłacona kwota płatności była nienależna i podlega zwrotowi przez skarżącego wraz z odsetkami. W odniesieniu do zarzutów skargi, wyjaśnić należy, iż Kierownik BP ARiMR prawidłowo postąpił, umarzając decyzją z dnia (...) czerwca 2006r. postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności ONW na 2005 rok, gdyż z powodu wycofania tego wniosku postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania dotyczyło wszczętego postępowania o przyznanie płatności ONW, a nie umorzenia postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności ONW, jak błędnie przyjął skarżący. Chybiony jest zarzut skargi naruszenia właściwości przez organ wydający decyzję w pierwszej instancji, gdyż jak trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę, Prezes Agencji w myśl art. 11 ust.6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 264) może upoważnić pracowników Agencji do wydawania decyzji w spawach dotyczących kwot nienależnych, o których jest mowa w ust. 4. Z tych wszystkich podanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.