IV SA/Wa 813/17
WyrokWSA w Warszawie2017-07-06
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, potwierdzone dowodami, uzasadnia wymeldowanie, nawet jeśli osoba posiada klucze do poprzedniego lokalu i przechowuje tam rzeczy osobiste?Ratio decidendi
Dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, potwierdzone obiektywnymi dowodami, stanowi podstawę do wymeldowania, nawet jeśli osoba nadal posiada klucze do poprzedniego lokalu i przechowuje tam rzeczy osobiste. Samo posiadanie kluczy i okazjonalne przebywanie nie świadczy o stałym zamieszkiwaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania L. R. z pobytu stałego. Wójt Gminy orzekł o wymeldowaniu, wskazując na dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, uznając zebrany materiał dowodowy za wystarczający. L. R. wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie braku woli utrzymania związku z miejscem stałego pobytu oraz brak przeprowadzenia dowodu z oględzin. Skarżący argumentował, że przechowuje rzeczy osobiste w lokalu i ma do niego swobodny dostęp, a zameldowanie na pobyt czasowy świadczy o braku zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, poz. 868, poz. 1579, poz, 996, poz. 2138), dalej "K.p.a." w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722, poz. 352), po rozpatrzeniu odwołania L. R. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu L. R. z pobytu stałego w budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...], Wojewoda [...] utrzymał tę decyzję w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Wójt Gminy [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymeldowania L. R. z pobytu stałego w budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego pod wyżej wskazanym adresem. W uzasadnieniu Wójt Gminy [...] wskazał, że został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, określony w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności gdyż L. R., dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Odwołanie od tej decyzji wniósł L. R.
Rozpatrując sprawę na podstawie wniesionego odwołania oraz materiału dowodowego zebranego w sprawie, Wojewoda [...] uznał, że nie zaszły żadne ustawowe przesłanki uzasadniające uchylenie bądź zmianę zaskarżonej decyzji.
Wojewoda [...] wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, dalej "ustawa". Zgodnie z art. 35 tej ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Miejscem stałego pobytu danej osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy organ II instancji uznał za wyczerpujący i dający podstawę do przyjęcia, że skarżący zamieszkuje w innym miejscu. Wynika to z zeznań świadków H. K., T. H., R. R., H. D., A. A., B. L., oświadczenia J. K. złożonego podczas oględzin budynku nr [...] przy ulicy [...] w [...] jak i wyjaśnień samego skarżącego.
Organ II instancji stwierdził co prawda, że dowód z zeznań B. L. odbył się z naruszeniem art. 79 k.p.a. (tj. odbył się w innym terminie niż wskazano w wezwaniu), to Wojewoda [...] postanowił uwzględnić ten dowód jako materiał pośredni, gdyż zeznania te są zgodne z pozostałym materiałem dowodowym i stanowią jego uzupełnienie. Z kolei materiał dowodowy w postaci nagrań z monitoringu wizyjnego z terenu budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...] nie został uwzględniony przez Wojewodę [...], gdyż selektywne wybranie nagrań z trzech dni, przedstawiających otoczenie przedmiotowego budynku, nie może świadczyć o zamieszkiwaniu lub niezamieszkiwaniu L. R. w miejscu stałego zameldowania.
Wojewoda [...], analizując cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, że L. R. dobrowolnie opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały. Wymieniony wskazał, że zrobił to po zadymieniu i zaczadzeniu klatki schodowej i kotłowni oraz po zamarznięciu kłódki zamykającej bramę na teren posesji. Na podjęcie decyzji o wyprowadzeniu się miało również wpływ zaniżone ogrzewanie. Zamieszkał w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Świadkowie zamieszkujący w pobliżu budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...]: R. R., T. H. i H. K. zgodnie zeznali, że odwołujący od około 2-óch lat nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, natomiast H. D. zeznał, że czasami widuje wymienionego. Z kolei świadkowie zamieszkujący w sąsiedztwie budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]: B. L. i A. A. zeznały, że L. R. od około 2-óch lat mieszka w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Potwierdziła to również teściowa wymienionego J. K., która wskazała, że wymieniony zamieszkuje w nowo wybudowanej części przedmiotowego budynku od około 2-óch lat, wraz z żoną i córką. Pokrywa też koszty związane ze zużyciem mediów, na które założone są oddzielne liczniki w nowej części budynku.
Fakt, że L. R. posiada swobodny dostęp do budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...], jak wskazali świadkowie H. D. i S. W., był widywany w miejscu stałego zameldowania, nie świadczy, zdaniem organu II instancji, o jego stałym zamieszkiwaniu. Stałe zamieszkiwanie w lokalu powinno polegać bowiem na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Zatem okazjonalne przychodzenie i przebywanie w tym budynku nie może dawać podstawy do uznania, że wymieniony koncentruje w nim centrum swojej aktywności życiowej (zob. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 117/13).
Również kwestia przechowywania w przedmiotowym budynku rzeczy stanowiących własność odwołującego, nie świadczy przeciwko opuszczeniu przez niego miejsca zameldowania, ponieważ opuszczenie lokalu nie musi być połączone z opróżnieniem zajmowanego mieszkania, na co wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 1993 r., sygn. akt S.A. Wr 1278/92; wyrok NSA z dnia 15 marca 1985 r., sygn. akt III S.A. 47/85).
Odnosząc się do oświadczenia L. R., że zamieszkuje w budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...], organ wyjaśnił, że deklaracja stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi być połączona z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Rozstrzygając wątpliwości co do faktu pobytu organy administracji publicznej nie mogą ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia danej osoby. O kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść werbalna oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne, wykazane w toku postępowania administracyjnego. Natomiast, jak wykazano w niniejszym postępowaniu, L. R. nie mieszka budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Od około 2 lat zamieszkuje wraz z żoną i dzieckiem w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] gdzie jest zameldowany na pobyt czasowy od 6 lipca 2016 r. Doświadczenie życiowe przemawia za tym, że przedmiotowy budynek jest miejscem; w którym L. R. mieszka na stałe i koncentruje swoje życiowe sprawy. Natomiast w miejscu stałego zameldowania odwołujący jedynie odwiedza matkę H. R., która jest najemczynią tego lokalu (służbowego). Opłaty za czynsz za zajmowane pomieszczenia w budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...] dokonywane są także przez najemczynię H. R. Wymieniona osobiście reguluje należności za zużytą wodę u inkasenta podczas odczytu wodomierza. Inkasent nigdy nie zastał L. R. w przedmiotowym budynku.
W dniu 7 lipca 2016 r. organ I instancji przeprowadził oględziny budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. W przedmiotowym budynku zastano J. K., która oświadczyła, że wraz z mężem jest właścicielką nieruchomości. Oświadczyła, ze L. R. wraz z żoną J. R. (jej córką) w 2012 r. rozpoczęli rozbudowę przedmiotowego budynku. Od około 2-óch lat wymieniony wraz z żoną i córką zamieszkują w nowo wybudowanej części. Zainstalowane są tam oddzielne instalacje grzewcze, elektryczne, wodno-kanalizacyjne, za które zięć i córka sami pokrywają rachunki. L. R. z budynku nr [...] przy ul, [...] w [...] codziennie dojeżdża do pracy samochodem, wyjeżdża około godziny 7 i wraca około godziny 16-18. Często w drodze powrotnej odwiedza matkę H. R. J. K. nie widzi przeciwwskazań, by wymieniony zameldował się w przedmiotowym domu.
Wojewoda [...], analizując cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził ostatecznie, że L. R. dobrowolnie opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały.
Wojewoda [...] nie podzielił zarzutów L. R. o braku przeprowadzenia przez organ I instancji rozprawy administracyjnej z udziałem świadków oraz oględzin budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...]jako istotnych uchybień. Skarżący był zawiadamiany o miejscu i terminie przeprowadzania dowodów z zeznań świadków. Miał możliwość uczestnictwa w nich i zadawania świadkom pytań, jednak nie skorzystał z tego prawa. Ponadto organ I instancji podejmował próby przeprowadzenia oględzin przedmiotowego budynku, jednak H. R. odmawiała udostępnienia pomieszczeń mieszkalnych oraz nie wskazała dogodnego terminu do przeprowadzenia tego dowodu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, zatem uzupełnianie materiału dowodowego przez organ odwoławczy o rozprawę administracyjną i oględziny prowadziłoby do niepotrzebnego przedłużania postępowania administracyjnego.
Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że L. R. dokonał w dniu 6 lipca 2016 r. zameldowania na pobyt czasowy w budynku położonym przy ul. [...] w [...] na okres 5 lat. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, by osoba, w stosunku, do której wszczęte zostało postępowanie w sprawie wymeldowania jej z pobytu stałego niweczyła to postępowanie poprzez czasowe meldowanie się i zmuszała w ten sposób organy administracji do wydawania decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego, Okoliczność ta stanowi jedynie jeden z elementów materiału dowodowego sprawy podlegający rozpatrzeniu przez organ wydający decyzję. O charakterze pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem całokształt okoliczności faktycznych sprawy wskazujących na to jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. W przypadku dobrowolnego opuszczenia przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego i skoncentrowania następnie w innym lokalu swych interesów życiowych, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie, późniejsza czynność w postaci zameldowania na pobyt czasowy nie stanowi przeszkody w orzeczeniu o wymeldowaniu z pobytu stałego (wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1762/10). W niniejszej sprawie L. R. dokonał zameldowania na pobyt czasowy dopiero w dniu 6 lipca 2016 r., a więc już w trakcie trwania niniejszego postępowania. Wcześniej natomiast, tj. od około 2-óch lat nie przejawiał takiej woli.
Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2012 r, sygn. akt II OSK 376/11 stwierdził, że zestawienie faktu zameldowania na pobyt czasowy jako okoliczności przesądzającej o zamiarze trwałego przebywania w miejscu stałego zamieszkiwania jest uproszczeniem, które nie może być przesądzające dla wyników oceny stanu faktycznego, odnośnie do zamiaru trwałego opuszczenia lokalu.
Ewidencja ludności dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie przesądza o prawie, w ujęciu cywilistycznym, do danego lokalu. Z faktu zameldowania, podobnie jak wymeldowania, nie można zatem wywodzić istnienia bądź utraty jakichkolwiek praw majątkowych do lokalu, w którym osoba posiada lub posiadała zameldowanie. Takie rozumienie charakteru obowiązku meldunkowego dodatkowo wzmocnił Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 561/05). Decyzja o wymeldowaniu, zdaniem Wojewody [...], nie wywołuje zatem trudnych do odwrócenia skutków prawnych. Nie można jej również zaliczyć do decyzji, które w efekcie wykonania mogłyby prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody. Utrzymywanie zameldowania L. R. w przedmiotowym budynku byłoby wyłącznie fikcją meldunkową, tj. stanem niezgodnym z faktycznym miejscem pobytu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący, zaskarżając decyzję w całości.
Decyzji zarzucił:
a) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na błędnym ustaleniu braku woli utrzymania związku z miejscem stałego pobytu przez skarżącego, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż:
- skarżący posiada swobodny dostęp do lokalu mieszkalnego usytuowanego w
budynku Szkoły Podstawowej w [...],
- przebywanie skarżącego w miejscu pobytu potwierdzone jest zeznaniami świadków H. D. i S. W.,
- skarżący przechowuje w przedmiotowym budynku swoje rzeczy osobiste;
2) art. 85 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowego lokalu który to dowód w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania powinien być przeprowadzony obligatoryjnie;
b) naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na wydaniu wobec skarżącego decyzji o wymeldowaniu pomimo nieopuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego.
Mając na względzie wskazane zarzuty wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. (znak: [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2016 r. (znak: [...]);
2) zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że:
-przechowuje swoje rzeczy osobiste zarówno u swoich teściów, w budynku przy ul. [...] w [...], jak i w miejscu stałego zameldowania - lokalu w budynku Szkoły Podstawowej w [...].
-świadkowie: R. R., T. H. i H. K. wskazali, iż skarżący nie mieszka w miejscu swojego stałego zameldowania, jednakże ze zgodnych zeznań świadków H. D. i S. W. wynika, iż skarżący często przebywa w mieszkaniu w budynku szkoły w [...];
-organ wadliwie ustalił datą zameldowania skarżącego na pobyt czasowy.
-to, iż skarżący chwilowo nie przebywa w lokalu w Szkole Podstawowej w [...] nie może być utożsamiane z trwałym opuszczeniem tego lokalu. L. R. nie jest właścicielem lokalu przy ul. [...] w [...], dom ten należy do jego teściów, przebywa tam jedynie grzecznościowo. Powyższe znalazło wyraz w zameldowaniu na pobyt czasowy w budynku przy ul. [...] w [...]. Skarżący nigdy nie miał zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. Wbrew twierdzeniom organu, samo przebywanie poza lokalem nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.
-z zeznań świadków nie wynika, iż skarżący trwale opuścił przedmiotowy lokal. R. R., T. H. i H. K. zamieszkują w oddaleniu od budynku szkoły i nie dysponują widokiem na wejście do zajmowanego przez skarżącego lokalu, świadek R. R. od kilkunastu lat przejawia wobec skarżącego osobistą niechęć, czego powodem jest przegrany konkurs na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w [...], który wygrała H. R.— matka skarżącego. Z uwagi na powyższe zeznania R. R. nie zasługują na wiarę;
- organ II instancji nie uzasadnił prawidłowo ( w rozumieniu art. 107 par. 3 kpa), dlaczego w jego ocenie zeznania H. D. oraz S. W., z których jednoznacznie wynika, iż skarżący często przebywa na terenie szkoły, nie świadczą o jego zamieszkaniu tam.
-organ nie przeprowadził najistotniejszego dowodu tj. dowodu z oględzin przedmiotowego mieszkania, co ma istotny wpływ poczynione przez organ ustalenia faktyczne; okoliczności związane z trudnościami w przeprowadzeniu tego dowodu nie zwalnia jednak organu z obowiązku jego przeprowadzenia albowiem organ jest obowiązany dopuścić ten dowód, jeśli przedmiotem oględzin jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
-zamiast oględzin w miejscu stałego pobytu skarżącego, organ przeprowadził oględziny w budynku przy ul. [...] w [...], podczas gdy w rzeczywistości jest to jedynie miejsce pobytu czasowego w rozumieniu art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Opuszczając czasowo lokal ([...]) skarżący nigdy nie miał zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, o czym świadczy treść zeznań złożonych w sprawie;
-Wojewoda [...] nie wyjaśnił w sposób prawidłowy charakteru opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy. Czasowy pobyt skarżącego u teściów przy ul. [...] w [...] nie oznacza trwałej rezygnacji z mieszkania w budynku szkoły w [...]. Jak podkreśla się w orzecznictwie, sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 35 ustawy z 2010 r. o ewidencji ludności;
-poza naruszeniem art. 85 § 1 k.p.a. (nieprzeprowadzenie dowodów z oględzin) organ naruszył również inne przepisy dotyczące postępowania - art. 7, 77 § 1 i art. 80 § 1 k:p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., - co polegało na błędnym ustaleniu braku woli skarżącego do utrzymania związków z miejscem stałego pobytu, wbrew wnioskom wynikającym z przeprowadzonych dowodów, w szczególności faktów, iż skarżący posiada swobodny dostęp do mieszkania, w lokalu znajdują się jego rzeczy osobiste, a regularny pobyt L. R. w mieszkaniu w budynku Szkoły w [...] został potwierdzony zeznaniami świadków, którym organ nie odmówił wiarygodności.
Pismem z dnia 1 lipca 2017 r. uczestniczka postępowania H. R., występująca w postępowaniu administracyjnym jako pełnomocnik skarżącego, wniosła o przeprowadzenie dowodów z załączonych do pisma kopii dokumentów na okoliczność nie spełnienia przesłanek do wymeldowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Uchylenie decyzji jest możliwe m. inn. gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa procesowego gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270), dalej "P.p.s.a."
Inaczej mówiąc uchylenie rozstrzygnięcia z przyczyn proceduralnych jest możliwe gdy naruszenie to mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia a więc gdy sąd ustaliłby, że mogłaby zapaść decyzja o innej treści.
Podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.D.U. 2016,poz.722). Zgodnie z jego treścią organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 wydać decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód w dalszym zamieszkiwaniu, o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. m. in. wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Inaczej mówiąc, bierność w dochodzeniu swych praw związanych z powrotem do miejscem dotychczasowego pobytu, jest równoznaczna z uznaniem, że dana osoba podjęła dobrowolną decyzję o wyborze innego miejsca zamieszkania.
Za miejsce stałego pobytu uznaje się takie w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy osobiste niezbędne do codziennego funkcjonowania, wykonuje inne czynności związane z codziennym życiem takie jak pranie, prasowanie czy sprzątanie i płacenie opłat za mieszkanie, przyjmowanie gości, odbieranie korespondencji tj. czynności które są w sposób oczywisty związane z zamiarem przebywania i korzystania z danego lokalu. Oceny zamiaru opuszczenia lokalu należy dokonywać na podstawie obiektywnych i możliwych do stwierdzenia kryteriów. Nie wystarczy zatem jedynie samo oświadczenie danej osoby ale konieczne jest zbadania czy okoliczności które istnieją w sprawie potwierdzają zamiar opuszczenia lokalu na stałe.
W świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest zatem łączne spełnienie przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjęło, że wymeldowanie uzasadnia co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe.
W niniejszej sprawie organy administracji w sposób niewadliwy ustaliły, że skarżący od 2 lat nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu a jego sprawy życiowe zostały skoncentrowane w budynku nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Świadczą o tym przede wszystkim zeznania jego teściowej J. K. oraz zeznania świadków R. R., T. H. i H. K. oraz oględziny budynku przy [...] w [...]. Dowody te są ze sobą spójne i zasługują na uwzględnienie.
Wbrew wywodom skargi zeznania H. D. (k 46 akt adm.) nie potwierdzają, że skarżący na stałe mieszka w przedmiotowym budynku gdyż świadek ten zeznał, że co prawda widzi skarżącego czasami gdy otwiera bramą jednakże nie wie czy mieszka w budynku. Nie widuje go także na placu szkolnym czy w sytuacji w której wykonywał jakieś prace. Z kolei z zeznań S. W. (k 60 akt adm.), wynika, że widywała jak skarżący wjeżdża bramą na plac szkolny po 18-tej ., że bywała w tym mieszkaniu na imieninach i widziały męskie rzeczy, które jej zdaniem z pewnością należą do skarżącego. Zdaniem Sądu, w świetle twierdzeń samego skarżącego, jego matki jak i pozostałych świadków, którym organ dał wiarę i te zeznania nie świadczą o tym, że skarżący nadal mieszka w lokalu w którym był zameldowany na pobyt stały. Nie powinno dziwić, że skarżący odwiedza matkę, choćby w imieniny czy podczas innych uroczystości tym bardziej, że ma nadal klucze do budynku i bramy.
Skarżący te okoliczności częściowo potwierdził wywodząc jednak, że nie świadczy to o spełnieniu przez niego przesłanki trwałości, gdyż nadal dysponuje kluczami do lokalu w którym był na stałe zameldowany, ma tam swoje rzeczy osobiste, przyjeżdża do tego lokalu, co potwierdza jego matka oraz świadkowie H. D. i S. W.
Stwierdzić należy, że o tym, że skarżący wyprowadził się z przedmiotowego budynku na stałe świadczą nie tylko zeznania jego samego ale i jego teściowej oraz wskazywane przez nich okoliczności faktyczne – fakt wybudowania domu, fakt zamieszkiwania w nowym domu jego żony i córki przy jednoczesnym braku dowodów na okoliczność aby nie był związany ze swą rodziną.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ w sposób prawidłowy zebrał a następnie ocenił materiał dowodowy i doszedł do logicznych wniosków uzasadniających tezę o istnieniu podstaw do wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. Czyni to niezasadnymi zarzuty naruszenia art. 7,77 § 1 i 80 K.p.a.
Wbrew wywodom skargi organ nie naruszył w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie decyzji wskazuje, że organ ustalił stan faktyczny na podstawie zeznań stron i świadków oraz oględzin jak również informacji uzyskanych od organów administracji publicznej i właściciela nieruchomości. Organ ocenił wszystkie dowody, wyjaśnił dlaczego niektórym nie dał wiary i uzasadnił rozstrzygnięcie poprzez podanie podstawy prawnej i faktycznej. Ocena ta nie budzi zastrzeżeń Sądu. Skarżący ustaleń dokonanych przez organ skutecznie nie podważył.
Zwrócić należy uwagę, że bez znaczenia dla spełnienia przesłanek do wymeldowania ma to czy skarżący ma tytuł prawny do zajmowania budynku przy ulicy [...] w [...]. Istotne są wyłącznie ustalenia faktyczne dotyczące przebywania w danym miejscu a nie tytuł prawny do lokalu. Z zebranych przez organy dowodów wynika, że skarżący opuścił dobrowolnie dotychczas zajmowany lokal i skoncentrował wraz z rodziną swe życie w innym miejscu. Wbrew wywodom skargi wybudowanie domu i zamieszkanie z nim z rodziną świadczy o zerwaniu więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Wynika to dobitnie z zeznań J. K., która zeznała, że zięć mieszka w nowo wybudowanym domu z żoną i dzieckiem, ponosi opłaty związane z utrzymaniem domu i nie widzi przeszkód do jego zameldowania.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 85 K.p.a. Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Organ kilkakrotnie tj. w dniach 9, 12, 20 maja 2016 r, 1 czerwca 2016 r, 7 lipca 2016 r., próbował ten dowód przeprowadzić jednakże matka skarżącego, która jest najemczynią tego lokalu nie udostępniła lokalu do oględzin.
W ocenie Sądu skoro sam skarżący twierdził, że ma swobodny dostęp do lokalu powinien sam lokal udostępnić a skoro tego nie uczynił należy przyjąć, że nie udowodnione zostało że skarżący ma w tym lokalu swoje rzeczy osobiste i koncentruje tam swoje życie. Dowód z oględzin, o który zresztą wnioskował skarżący miał służyć udowodnieniu tych okoliczności. Uporczywe uniemożliwienie jego przeprowadzenia nie może świadczyć na korzyść skarżącego.
W ocenie Sądu w postępowaniu o wymeldowanie organ nie miał obowiązku ustalenia gdzie obecnie zamieszkuje skarżący (choć to ustalił) ale wyłącznie czy opuścił miejsce stałego pobytu nie dopełniając obowiązku administracyjnego (art. 35 ustawy o ewidencji ludności). Zebrany w sprawie materiał dowodowy był kompletny jak chodzi o okoliczności istotne z punktu widzenia wskazanej postawy prawnej w związku z tym i w tym aspekcie niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, K.p.a. i 35 ustawy o ewidencji ludności.
Sąd oddalił wnioski dowodowe złożone przez H. R. gdyż złożone kopie dokumentów nie miały istotnego znaczenia w spawie. Dotyczyły konfliktu pomiędzy nią a właścicielem nieruchomości m.in. w związku z korzystaniem z lokalu (brak ogrzewania) i nie dają dowodu na okoliczności istotne w świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło