IV SA/Wa 817/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. oddala skargę; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat M. D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją nr [...], z dnia [...] marca 2012 r., po rozpatrzeniu wniosku L. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta B. nr [...] z dnia [...] października 1978 r. z mocy której na rzecz Skarbu Państwa została przejęta nieruchomość rolna, oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 0,2790 ha, położona w W., stanowiąca pierwotnie własność L. W. Przedmiotowa decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. L. W. wnioskiem z dnia 11 stycznia 2000 r. zwróciła się do Wojewody [...] o zwrot nieruchomości, oznaczonej jako działka numer [...], o powierzchni 0,2790 ha położonej w W. stanowiącej pierwotnie jej własność, która decyzją Prezydenta B. Nr [...] z dnia [...] października 1978 r. została przejęta na własność Skarbu Państwa za spłatę pieniężną. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2000 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta B. nr [...] z dnia [...] października 1978 r. W decyzji Wojewoda [...] wskazał, że przejęcie nieruchomości nastąpiło w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa, za odszkodowaniem wyliczonym według obowiązujących cen dla sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, na wniosek strony, która tego działania w stosownym czasie nie zaskarżyła. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 5170/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2003 r. i utrzymaną w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że decyzje obu instancji podlegają uchyleniu, gdyż organy I i II instancji nie wyjaśniły czy były właściwe do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta B. z dnia [...] października 1978 r. Po uprawomocnieniu się wyroku Sądu z dnia 18 lutego 2005 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta B. z dnia [...] października 1978 roku, uznając się jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku L. W. z dnia 11 stycznia 2000 r. Po rozpoznaniu odwołania L. W. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 roku i umorzył postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji. Organ wskazał siebie jako właściwy organ do wszczęcia w pierwszej instancji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta B. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1809/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że trafnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał się jako organ właściwy, a umorzenie postępowania skutkuje tym, że wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji będzie rozpoznawany ponownie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i dopiero w tym postępowaniu Minister oceni czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta B. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu wniosku L. W. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przejęcie powyższej nieruchomości nastąpiło w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa, tj. art. 53 i 54 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Przejęcie nieruchomości rolnej nastąpiło na zasadzie oświadczenia woli skarżącej – złożenia odpowiedniego wniosku, co zostało uznane za jednoczesne wyrażenie zgody na przejęcie należącej do skarżącej nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło za spłatę, wyliczoną według obowiązujących cen dla sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał również, że w aktach sprawy nie ma informacji by kiedykolwiek L. W. złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta B. z dnia [...] października 1978 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła L. W.. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja jest sprzeczna z zebranym materiałem dowodowym. Skarżąca podniosła, że nie składała wniosku o przejęcie wyżej wymienionej nieruchomości a podpis na wniosku nie jest jej podpisem oraz, że nie uwzględnione zostało złożone przez nią odwołanie od decyzji Prezydenta B. z dnia [...] października 1978 r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Prezydenta B. Nr [...] z dnia [...] października 1978 r. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ewentualne zaistnienie wad ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydawania decyzji, kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu, prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. wystąpienia przesłanek, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNCP 1996/18/258). Obowiązkiem organu orzekającego w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest przeprowadzenie analizy przepisów, stanowiących podstawę wydania zakwestionowanej decyzji pod kątem ich naruszenia. Takie postępowanie traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się na podstawie art. 157 k.p.a. W świetle tego przepisu zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji jedynie pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, określonej w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że interpretacja przepisów, dotyczących możliwości podważenia decyzji ostatecznych, musi być ścisła i nie może rozszerzać zakresu unormowania. Usuwanie orzeczeń ostatecznych narusza bowiem ład systemu prawnego, stanowi odstępstwo od zasady stabilności decyzji ostatecznych oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Zatem tylko wyraźnie określone w ustawie przyczyny, obejmujące najdalej idące wadliwości orzeczenia lub poprzedzającego go postępowania, mogą prowadzić do jego wzruszenia. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, należy uznać, że organ, orzekając w niniejszej sprawie zasadnie uznał, że decyzja Prezydenta B. Nr [...] z dnia [...] października 1978 r., nie jest dotknięta żadną wadą, o której mowa w art. 156 k.p.a. Decyzją Prezydenta B. z dnia [...] października 1978 r. zostało przejęte na własność Państwa gospodarstwo rolne stanowiące własność L. W., składające się z działki nr [...] o powierzchni 0,2790 ha, bez zabudowań, za spłatę w wysokości 4.623,50 zł. Podstawą prawną ww. decyzji jest art. 53 i 54 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32, poz. 140). Zgodnie z art. 53 ust. 1 ww. ustawy jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo. Organ prawidłowo ustalił, że warunkiem przejęcia określonej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 53 ust. 1 cyt. ustawy było spełnienie dwóch przesłanek: niespełnianie przez właściciela gospodarstwa rolnego warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie tej ustawy oraz złożenie przez właściciela wniosku o przejecie gospodarstwa rolnego. Organ ustalił, że skarżąca w dniu wydania decyzji miała 43 lata, zatem nie spełniała warunków do uzyskania emerytury, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Nie spełniała również warunków do uzyskania renty inwalidzkiej, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy. Natomiast skarżąca w dniu 16 października 1978 r. złożyła wniosek do Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu przy Urzędzie Miejskim w B. o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa za spłaty pieniężne działki nr [...] położonej w W. Pod wnioskiem widnieje podpis L. W. W dniu 22 marca 2000 r. skarżąca będąc w [...] Urzędzie Wojewódzkim w K. potwierdziła podpisanie wniosku o przejęcie gospodarstwa i pobranie pieniędzy orzeczonych decyzją Prezydenta B. z dnia [...] października 1978 r. Na okoliczność tę została sporządzona notatka, pod którą skarżąca złożyła podpis. Powyższe w ocenie Sądu przeczy zarzutowi skarżącej, że nie podpisywała wniosku o przejęcie działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa za spłaty. Skarżąca podniosła również, że składała odwołanie od decyzji Prezydenta B. z dnia [...] października 1978 r., które jednak nie przyniosło efektu. W aktach administracyjnych, mimo przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, brak jest dowodu potwierdzającego, chociażby w sposób pośredni, złożenie takiego odwołania. Jak wynika z notatki sporządzonej w dniu 22 marca 2000 r., pod którą skarżąca się podpisała, również sama skarżąca nie posiada żadnego dokumentu potwierdzającego ten fakt. W tych okolicznościach, organ miał podstawę uznać, że takie odwołanie nie było składane. Potwierdza to również okoliczność, że skarżąca przyjęła ustaloną decyzją Prezydenta B. z dnia [...] października 1978 r. spłatę za przejętą nieruchomość wysokości 4.623,50 zł. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy.