IV SA/Wa 82/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi N. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. N. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 5 lutego 2015 r. skarżący wskazał, że w procedurze uchodźczej jedynym źródłem jego utrzymania jest pomoc otrzymywana z Urzędu do Spraw Cudzoziemców w wysokości 25 zł dziennie. Środki te pozwalają na wynajęcie mieszkania i bardzo skromne życie. W rubryce nr 10 (Dochody) formularza wniosku skarżący podał wysokość świadczenia socjalnego. W rubrykach dotyczących stanu rodzinnego (nr 6) i majątku (nr 7) skarżący wstawił "-" Ponieważ oświadczenie N. M. było niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a ponadto budziło wątpliwości w kontekście okoliczności wynikających z akt administracyjnych, pismem z dnia 11 lutego 2015 r. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 21 dni dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych potwierdzających jego sytuację majątkową, to jest: a) do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (wskazano przy tym, że wystarczające będą wydruki komputerowe zawierające zestawienie wszelkich operacji dokonanych na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldo rachunków); b) do nadesłania zaświadczenia z Urzędu do Spraw Cudzoziemców potwierdzającego, że otrzymuje on lub otrzymywał pomoc dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy oraz wskazującego wysokość otrzymywanej pomocy; a) do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość kosztów ponoszonych przez niego na mieszkanie w Polsce (np. kopii umowy najmu mieszkania), a także kosztów związanych z eksploatacją mieszkania (rachunki, dowody wpłat – ze wskazaniem, czy obejmują one rozliczenie miesięczne, czy dwumiesięczne). Ponieważ przesyłka pocztowa zawierająca opisane wezwanie została wysłana na nieprawidłowy adres, wezwanie o identycznej treści ponowiono w piśmie z dnia 17 marca 2015 r. Doręczono je w dniu 23 marca 2015 r. na podany przez stronę adres do doręczeń. Odbiór przesyłki pokwitował osobiście skarżący (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 38 akt sprawy). W dniu 16 marca 2015 r. do akt sprawy wpłynęło zaświadczenie Naczelnika Wydziału Udzielania Świadczeń Departamentu Pomocy Socjalnej Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2015 r., potwierdzające, że skarżący otrzymuje świadczenie w wysokości 25 zł dziennie na pokrycie we własnym zakresie kosztów utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wezwanie do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących kosztów mieszkania i opłat eksploatacyjnych, pozostaje bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. N. M. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobligowany jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem podkreślić, że z treści powołanych przepisów ppsa jednoznacznie wynika, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności służyło wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych wystosowane do skarżącego w trybie art. 255 ppsa. Obejmowało ono dokumenty pozwalające zweryfikować wiarygodność oświadczenia wnioskującego w zakresie dochodów, ustalić, czy dysponuje on wolnymi zasobami pieniężnymi (lit. a i li. b wezwania), a także określić relację jego dochodu do kwoty wydatków ponoszonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb (lit. c wezwania). Jak już wskazano, rubryki formularza wniosku dotyczące majątku (w tym oszczędności i innych zasobów pieniężnych) oraz stanu rodzinnego, zostały niewypełnione (wstawiono w nich myślniki). Co więcej, oświadczenie strony z dnia 5 lutego 2015 r. budzi wątpliwości w kontekście okoliczności wnikających z akt postępowania administracyjnego. W czasie przesłuchania przeprowadzonego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji (protokół na kartach 44-55 akt administracyjnych) skarżący podał m.in., że: posiada wyższe wykształcenie w zakresie bankowości; w kraju pochodzenia pracował jako dyrektor finansowy w prywatnych firmach zajmujących się wydobyciem kamienia i jego sprzedażą; wyjeżdżał z kraju pochodzenia w sprawach biznesowych; na przełomie kwietnia i maja 2012 roku przybył do Polski, a następnie samolotem z [...] przez [...] do [...] w [...], gdzie złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Granicę skarżący przekroczył na podstawie wizy Schengen wydanej na okres od [...] kwietnia do [...] lipca 2012 r. w celu prowadzenia działalności gospodarczej (karta nr 10 akt administracyjnych). W notatce sporządzonej [...] czerwca 2012 r. funkcjonariusz [...] Oddziału Straży Granicznej stwierdził, że skarżący posługiwał się wizą uzyskaną na podstawie sfałszowanych dokumentów uzupełniających firmy [...] w [...] (karta nr 2 akt administracyjnych). Przywołane powyżej okoliczności, po pierwsze mogą świadczyć o tym, że skarżący dysponuje zasobami pieniężnymi zgromadzonymi w czasie, kiedy pracował lub prowadził działalność gospodarczą, a po drugie, podają w wątpliwość wiarygodność składanych przez niego oświadczeń, także tych dotyczących sytuacji majątkowej. Dysponując wskazanymi informacjami, a także niepełnym – złożonym na formularzu PPF - oświadczeniem strony o dochodach, stanie majątkowym i rodzinnym, referendarz sadowy zobligowany był do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego poprzez pozyskanie od niego dokumentów źródłowych, uzupełniających niepełne dane, a także pozwalających zweryfikować wiarygodność złożonego przez niego oświadczenia. Należy zaznaczyć, że kierując wezwanie w trybie art. 255 ppsa wzięto pod uwagę, że opuszczając kraj pochodzenia i przebywając obecnie w Polsce, skarżący znalazł się w sytuacji, która może znacznie utrudniać pełne udokumentowanie sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy miał na uwadze możliwe trudności w pozyskaniu wyciągów z rachunków bankowych w kraju pochodzenia, a także barierę językową, która może utrudnić wykonanie wezwania. Dlatego wskazano skarżącemu, że wystarczające będzie nadesłanie wydruków komputerowych obejmujących zestawienie operacji na rachunkach bankowych, a na wykonanie wezwania wyznaczono termin 21 dni. Skarżący tylko częściowo wykonał nałożone na niego zobowiązanie do udokumentowania możliwości płatniczych, nadsyłając wyłącznie zaświadczenie potwierdzające, że otrzymuje świadczenia w ramach pomocy socjalnej dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy. Wobec tego, że przywołane wyżej okoliczności rodzą wątpliwości, co do tego, czy skarżący rzetelnie wykazał swoją rzeczywistą sytuację majątkową, wzmiankowane zaświadczenie nie jest wystarczające do pozytywnego rozstrzygnięcia o jego wniosku. Należy zaznaczyć, że pomoc socjalna dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy nie jest przyznawana w oparciu o kryterium dochodowe (art. 70 i następne ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.). Okoliczność jej otrzymywania nie musi więc oznaczać, że cudzoziemiec nie dysponuje oszczędnościami lub innymi zasobami pieniężnymi. Prawidłowe i pełne wykonanie opisanego wyżej wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych było więc konieczne do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych N. M. Brak jakiejkolwiek reakcji ze strony skarżącego na wezwanie w zakresie określonym w lit. a (wyciągi z rachunków bankowych) i lit. c (dokumenty potwierdzające wysokość kosztów mieszkania i opłat eksploatacyjnych) uniemożliwia zatem uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podsumowując, należy przypomnieć, że z treści powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. W sytuacji, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do ustalenia jej sytuacji materialnej dokumentów lub oświadczeń, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania mającego na celu ustalenie jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 ppsa (por. np. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05. Niepublikowane). Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym – tylko częściowym - wykonaniem wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, które spowodowało, iż nie da się ustalić, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.