IV SA/Wa 820/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.),, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi W. K., M. K., E., M. K., A. K., A. B., E. L, K. K., A. K., J. K., W. L., T. S., A. K., C. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwa nad przedsiębiorstwem 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2004 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących W. K., M. K., E. K., M. K., A. K., A. B., E. L., K. K., A. K., J. K., W. L., T. S., A. K., C. K. kwotę w wysokości 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu, jak wskazał, odwołania M. K. pełnomocnika spadkobierców W. K. - utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2004r., którą odmówił uznania za nieważne zarządzenia nr [...] z dnia [...] maja 1956 r. Ministra Skupu w przedmiocie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "M.". W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, odmówił stwierdzenia nieważności zarządzenia z dnia [...] maja 1956 r. b. Ministra Skupu w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "M.". O ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się pełnomocnik spadkobierców byłej właścicielki młyna zarzucając, iż przytoczone w decyzji fakty nie wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ, rozpatrując wniosek wskazał, że zgodnie z przepisami dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Praw nr 21, poz. 67 ze zm.), zarząd ten był ustanawiany nad przedsiębiorstwami młyńskimi, których utrzymanie w ruchu lub puszczenie w ruch leżało w interesie Państwa. Następnie organ wskazał, że z komisyjnego protokołu z czynności związanych z wprowadzeniem zarządu państwowego nad młynem z dnia [...] czerwca 1956 r. wynika, że młyn był w tym dniu nieczynny z powodu braku siły napędowej (niski stan wody). Ponadto, Minister wskazał, iż obiekt był wyposażony w większości i w przeważającym stopniu zużyte (ponad 60 % zużycia) podstawowe maszyny i urządzenia produkcyjne. W ocenie Ministra istniały poważne zagrożenia w funkcjonowaniu młyna oraz obawa, że młyn zostanie unieruchomiony, co pozbawiłoby okoliczną ludność zaopatrywania się w produkty przemiałowe. Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę wniósł radca prawny M. K., określając jednocześnie, iż działa w imieniu spadkobierców po J. i W. K. W uzasadnieniu skargi wskazano, że powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fakty, nie wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przede wszystkim, stopień zużycia urządzeń o zasadniczym znaczeniu dla ruchu młyna wodnego (turbina, zapora wodna, dynamo - prądnica), oceniono na 40 %. Podniesiono także, iż najpierw wydano i doręczono właścicielce młyna zarządzenie o ustanowieniu zarządu przymusowego, a dopiero później przystąpiono do spisania protokołu, w którym oceniono stan techniczny maszyn. A zatem w chwili wydania zarządzenia, ani komisji, ani Ministrowi Skupu, nieznany był stan maszyn, stąd nie mogło być mowy o zbadaniu, czy zaistniała przesłanka "zagrożenia bezruchem". Wobec tego, iż radca prawny M. K., mianem skarżących określił "spadkobierców po J. i W. K.", Sąd wezwał go do usunięcia braków skargi, poprzez wskazanie aktualnej listy i adresów spadkobierców po J. i W. K. oraz przedłożenia odpowiednich pełnomocnictw. Pełnomocnik wykonał wezwanie, wskazując, iż występuje w imieniu: Z. K., T. K., A. K., A. B., E. L, K. K., A. K., J. K., W. L., T. S., A. K. oraz C. K. Dołączono również pełnomocnictwa udzielone przez wyżej wymienionych radcy prawnemu M. K. Następnie, postanowieniem z dnia 2 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1605/05), Sąd zawiesił postępowanie w sprawie, z uwagi na śmierć dwojga ze skarżących - T. K. oraz Z. K. W związku zaś z ustaleniem następców prawnych osób zmarłych, w dniu 26 kwietnia 2006 r., postępowanie zostało podjęte. I tak, do sprawy w charakterze stron przystąpili: E. K., M. K., W. K. oraz M. K. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając niniejszą skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów, Sąd doszedł do wniosku, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów, niż w niej wskazano. Należy mieć przede wszystkim na uwadze, że dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, podstawowe znaczenie ma precyzyjne ustalenie kręgu stron postępowania. W szczególności ma to znaczenie w postępowaniu dotyczącym np. przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa. Stronami takiego postępowania będą m. in. byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni. Ustalenia te powinny mieć odzwierciedlenie w decyzji, która - stosownie do treści art. 107 § 1 kpa -powinna zawierać m. in. oznaczenie strony lub stron. A zatem powinna wskazywać podmioty, które z decyzji nabyły prawa lub, dla których ona tych praw nie tworzy. W rozpatrywanej sprawie, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały wbrew ww. wymogom. Z sentencji decyzji wynika jedynie, że organ rozstrzygnął o żądaniu "spadkobierców W. K.", nie wskazano jednak, kto należy do kręgu tych osób. Nie wynika to również z uzasadnienia kwestionowanych decyzji. Co prawda, w aktach postępowania administracyjnego w kilku pismach (z dnia 16 października 1990 r., 26 marca 2003 r. oraz 12 marca 2004 r.), M. K. wskazywał krąg spadkobierców jednak, jak już wcześniej wspomniano, nie znalazło to odzwierciedlenia w treści decyzji. Ponadto, należy wskazać, iż w aktach administracyjnych przekazanych Sądowi, brak jest pełnomocnictw udzielonych radcy prawnemu M. K. przez spadkobierców W. K. do reprezentowania ich w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie bowiem z procedurą administracyjną, pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 2 i § 3 kpa). Co prawda art. 33 § 4 kpa, pozwala organowi administracji publicznej nie żądać pełnomocnictwa, ale tylko w przypadku, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. A zatem, chodzi o tzw. pełnomocnictwo domniemane, które ma charakter wyjątkowy i organ stosując ten przepis ma obowiązek zachowania szczególnej ostrożności co do ewentualnego stwierdzenia, że zachodzą przesłanki w nim wskazane. A zatem przede wszystkim powinien ocenić, czy rozpatrywana sprawa ma rzeczywiście charakter "mniejszej wagi", kogo należy zaliczyć do "najbliższej rodziny", oraz ustalić, czy istotnie "nie ma wątpliwości" odnośnie reprezentowania i jego zakresu, czyli należy mieć przekonanie, iż interesy strony są zgodne z interesami osób ją reprezentujących (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 268). W przedmiotowej sprawie Sąd dopatrzył się także wadliwości w zakresie ustalenia - a w zasadzie braku ustalenia - precyzyjnego przedmiotu wniosku będącego przedmiotem zaskarżonych decyzji. Należy bowiem wskazać, iż w pierwszym wniosku (z dnia 12 stycznia 1982 r.) A. K., zwrócił się do Naczelnika Gminy w K. o wyjaśnienie, czy "jako wnuczek byłej właścicielki młyna (...), mogę przejąć ten młyn w posiadanie". W następnym piśmie - z dnia 7 listopada 1989 r. T. K. wskazał, iż w imieniu spadkobierców W. K. domaga się "uchylenia orzeczenia Przewodniczącego Drobnej Wytwórczości", stwierdzającego przejście na własność Państwa młyna we wsi C. Następnie, M. K., również stwierdzając, iż występuje w imieniu spadkobierców W. K., w kolejnym wniosku (16 października 1990 r.) określił, iż będzie ich reprezentował " w postępowaniu rewindykacyjnym", żądając zwrotu młyna i odszkodowania. W następnym piśmie (z dnia 16 czerwca 1993 r.) ponowił wniosek o "zwrot młyna", zaś w podaniu z dnia 23 lutego 1999 r. , zwrócił się o udzielenie informacji, w jakim terminie rozpatrzony zostanie wniosek "o wydanie decyzji w przedmiocie uznania za nieważne zarządzenia nr [...] z dnia [...] maja 1956 r.". Powyższe wskazuje, iż przedmiot wniosku nie został jednoznacznie sformułowany przez samych wnioskujących i na przestrzeni lat podlegał modyfikacjom. Natomiast obowiązkiem organu było jednoznaczne ustalenie przedmiotu żądania. Zatem wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] maja 1956 r., bez precyzyjnego ustalenia przedmiotu i zakresu wniosku, należy uznać za wadliwe. W tej sytuacji organ ponownie rozpoznając sprawę, powinien przede wszystkim jednoznacznie ustalić przedmiot wniosku, krąg stron postępowania, i czy osoba działająca w postępowaniu ma odpowiednie do tego umocowanie. Podsumowując, stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było z uchybieniem przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 107 § 1 w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt. 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy (pkt. 2 sentencji).