IV SA/Wa 820/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Tomasz Wykowski, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi A. T., A. M., D. B., A. B., C. B., S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) marca 2008 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - IV SA/Wa 820/08 UZASADNIENIE Burmistrz Miasta i Gminy B. decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. powołując się na art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz uchwałę Nr (...) Rady Miejskiej w B. z dnia (...) grudnia 2005 r. zmieniającą miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego w części obszaru wsi B. ustalił obowiązek uiszczenia przez D. G. zam. (...) opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej we wsi B. działki nr ew. (...) i (...) w wysokości 17 349 zł., stanowiącej 20 % wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części wsi B.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że opłatę naliczono dla działek sprzedanych aktem notarialnym przez D. B., A. M., A. T. A. B. oraz C. B. D. G., który w oświadczeniu z dnia (...) marca 2006 r., zobowiązał się uiścić za zbywców nieruchomości należną rentę planistyczną. Biorąc pod uwagę treść oświadczenia organ uznał, że zobowiązanie finansowe spoczywa na D. G.. Organ określił w decyzji, że opłatę należy uiścić w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji na konto gminy, a w przypadku nieuiszczenia w terminie opłata podlega ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. D. G. reprezentowany przez pełnomocnika, złożył wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji powołując się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. wraz z żądaniem wstrzymania wykonania tejże decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) grudnia 2007 r., powołując się na przepis art. 159 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a wstrzymało wykonanie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia (...) czerwca 2007 r. W uzasadnieniu podniosło, że istnieje prawdopodobieństwo, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania w sprawie ustalenia opłaty planistycznej. D. G., na którego organ nałożył obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, nie był zbywcą nieruchomości, ale nabywcą. W tej sytuacji, w ocenie organu, należało wstrzymać wykonanie decyzji. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem złożyła A. T.- działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik pozostałych zbywców nieruchomości. We wniosku powołała się na umowę przedwstępną zbycia nieruchomości z dnia (...) października 2005 r., w której D. G. zobowiązał się do poniesienie wszelkich kosztów związanych z zawarciem umowy przyrzeczonej oraz zapłaty renty planistycznej. Umowa sprzedaży nieruchomości zawarta (...) marca 2006 r. nie zawierała zobowiązania z umowy przedwstępnej dotyczącego zapłaty renty planistycznej w związku z tym, jako załącznik do umowy notariusz sporządził oświadczenie nabywcy nieruchomości, że zobowiązuje się do uiszczenia należnej od zbywców nieruchomości renty planistycznej. Złożone przez D. G. oświadczenie o przejęciu obowiązku zapłaty renty planistycznej za zbywców nieruchomości oznacza według odwołujących się, że jest on stroną postępowania w sprawie o ustalenie renty planistycznej i decyzja wydana przez organ zobowiązująca go do uiszczenia renty planistycznej została skierowana do właściwej osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) marca 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. umorzyło postępowanie dotyczące wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia SKO przytoczyło następujące argumenty: Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy może złożyć strona w rozumieniu art. 28 k.p.a. W pierwszej kolejności należy zatem ustalić czy wniosek pochodzi od strony. Stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Mieć interes prawny, znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. Jest to sytuacja, w której podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisem prawa, który stanowiłby podstawę żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ. O tym czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym decyduje norma prawa materialnego, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki. Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia (...) czerwca 2007 r. ustalająca obowiązek uiszczenia przez D. G. renty planistycznej nie wywierała żadnego skutku w sferze praw i obowiązków innych podmiotów. Również postanowienie SKO z dnia (...) grudnia 2007 r. wstrzymujące wykonanie w/w decyzji dotyczy wyłącznie praw i obowiązków D. G., nie wywierając bezpośredniego wpływu na sferę prawną osób wnioskujących o ponowne rozpoznanie sprawy. Wnioskodawcy są wprawdzie zainteresowani rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, niemniej jest to interes faktyczny, nie objęty dyspozycją art. 28 k.p.a. Uznanie przez organ danego podmiotu za stronę postępowania nie czyni go stroną, jeżeli nie spełnia on przesłanek z art. 28 k.p.a. (wyrok NSA z 13 marca 2001 r.,sygn. I SA 2312/99). Skoro wnioskodawcy nie posiadają legitymacji do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to w ocenie SKO rozstrzygnięciem może być tylko umorzenie postępowania. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A. T. działająca w imieniu własnym i pozostałych zbywców nieruchomości. W skardze zarzuca, że kwestionowane postanowienie zostało wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy i przytacza te same okoliczności co we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Podtrzymuje stanowisko, że D. G. w oświadczeniu złożonym przed notariuszem (oświadczenie to stanowi załącznik do umowy sprzedaży nieruchomości) zobowiązał się do uiszczenia za zbywców nieruchomości należnej renty planistycznej. Oświadczenie to, daje w jej ocenie podstawę do uznania go za stronę postępowania w sprawie naliczenia renty planistycznej. Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy B. zobowiązująca go do uiszczenia opłaty planistycznej została skierowana do właściwej osoby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania sądowego z powodu bezprzedmiotowości, ewentualnie o oddalenie skargi dodatkowo podnosząc, ze SKO decyzją z dnia (...) maja 2008 r. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia (...) czerwca 2007 r., której dotyczy kwestionowane przez skarżących postanowienie o wstrzymaniu jej wykonania. Podtrzymało też stanowisko, że wnioskujący o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mają legitymacji do złożenia takiego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. SKO uznało, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyły osoby nie mające przymiotu strony w postępowaniu wszczętym wnioskiem D. G. o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. w dniu (...) czerwca 2007 r., którą to decyzją organ nałożył na niego obowiązek uiszczenia renty planistycznej z tytułu zbycia na jego rzecz przez A. T. i pozostałych współwłaścicieli nieruchomości położonej we wsi B.. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został złożony wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Postępowanie o wstrzymanie wykonania decyzji jest więc postępowaniem wpadkowym w postępowaniu głównym o stwierdzenie nieważności decyzji. Przymiot strony w postępowaniu o wstrzymanie wykonania decyzji mają te same podmioty, co w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. W postępowaniu nieważnościowym została zakwestionowana decyzja Burmistrza Miasta i Gminy B., zobowiązująca D. G.- nabywcę nieruchomości do uiszczenia renty planistycznej na rzecz gminy. Decyzja ta wywierała bezpośredni skutek na sferę praw i obowiązków D. G. jako podmiotu zobowiązanego do uiszczenia renty planistycznej. Zatem interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji ma D. G.- podmiot zobowiązany przez organ do zapłaty na rzecz gminy określonej kwoty pieniężnej. Również postanowienie SKO wstrzymujące wykonanie tej decyzji dotyczy wyłącznie jego praw i obowiązków. Ani decyzja Burmistrza Miasta i Gminy B. ustalająca obowiązek uiszczenia przez D. G. renty planistycznej, ani też postanowienie SKO wstrzymujące wykonanie tej decyzji, nie wywierają bezpośredniego wpływu na sferę prawną innych osób, w tym osób, które wnioskowały o ponowne rozstrzygnięcie sprawy z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W tej sytuacji SKO prawidłowo oceniło, że wnioskujący o ponowne rozpatrzenie sprawy byli współwłaściciele zbytej nieruchomości są wprawdzie zainteresowani rozstrzygnięciem sprawy, ale w tym postępowaniu mają interes faktyczny, a nie prawny. Wykonanie obowiązku nałożonego decyzją na D. G. oznacza dla nich, że jako współwłaściciele zbytej nieruchomości nie będą ponosili kosztów renty planistycznej. Argumenty przytoczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie powtórzone w skardze do sądu, nie mogą zmienić oceny, że wnioskujące nie maja interesu prawnego w tym postępowaniu, nie mogą więc skutecznie złożyć takiego wniosku. Tylko podmiot mający przymiot strony może wnosić środki zaskarżenia. Wniesienie takiego środka przez podmiot nie mający przymiotu strony, skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego. Sam fakt doręczenia podmiotowi decyzji (postanowienia) nie czyni go stroną postępowania, jeśli nie wykaże, ze postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Umowa przedwstępna, którą D. G. zawarł ze skarżącymi i w której zobowiązał się do zapłaty za zbywców nieruchomości renty planistycznej, a także jego oświadczenie, że uiści należną rentę planistyczną na rzecz gminy oznacza, że zbywcy nieruchomości mają do niego roszczenie o zapłatę kwoty równej wysokości opłaty, której gdy nie uiści dobrowolnie mogą dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. O tym, czy decyzja zobowiązująca do uiszczenia renty planistycznej mogła być skierowana do D. G. oceniło SKO w decyzji z dnia (...) maja 2008 r. stwierdzającej nieważności Decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia (...) czerwca 2007 r. Jako przyczynę nieważności wskazało, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), gdyż organ zobowiązał do uiszczenia renty planistycznej nabywcę nieruchomości w sytuacji, gdy ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że tylko właściciele lub użytkownicy wieczyści zbywający nieruchomość są zobowiązani do wniesienia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ustalonej przez organ i pobieranej w przypadkach określonych w ustawie, Oznacza to w ocenie SKO, że tylko do tych podmiotów może być skierowana decyzja o ustaleniu obowiązku uiszczenia takiej opłaty. Zobowiązanie się przez D. G. do uiszczenia za zbywców nieruchomości renty planistycznej nie stanowi podstawy do tego, by wbrew zapisowi ustawy organ mógł skierować do niego decyzję zobowiązującą do uiszczenia opłaty. Odnosząc się do wniosku SKO o umorzenie postępowania sądowego należy stwierdzić, że wydanie przez SKO decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia (...) czerwca 2007 r. nie powoduje, że rozpatrzenie skargi na zaskarżone postanowienie jest bezprzedmiotowe. Istnieje niewątpliwie związek pomiędzy wstrzymaniem wykonania decyzji co do której zachodzi prawdopodobieństwo jej nieważności, a stwierdzeniem tej nieważności. Orzeczenia w obu tych kwestiach (zaskarżalne odrębnie do sądu administracyjnego) wywołują różne skutki prawne. Niezależnie od tego, Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonego aktu na dzień jego wydania. W przedmiotowej sprawie zostało zaskarżone rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. Kontroli sądu nie podlega zasadność wstrzymania wykonania decyzji, co do której zachodzi prawdopodobieństwo jej nieważności lecz umorzenie postępowania z powodu braku legitymacji podmiotów wnoszących o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając na względzie wszystkie wyżej wskazane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270) oddalił skargę.