IV SA/Wa 821/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego P. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po rozpatrzeniu wniosku P. S. Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2010r. nr [...] odmówił dokonania wymeldowania U. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Od decyzji tej wpłynęło w dniu 19 października 2010r. odwołanie P. S. działającego przez pełnomocnika, radcę prawnego A. B. W odwołaniu wskazano, że odmowa wymeldowania U. S. jest niezasadna, ponieważ nie zamieszkuje ona w przedmiotowym lokalu, z którego wyprowadziła się dobrowolnie. W trakcie toczącego się postępowania odwoławczego do Wojewody [...] wpłynął w dniu 21 stycznia 2011 r. wniosek U. S. o zawieszenie postępowania w sprawie jej wymeldowania, do czasu zakończenia sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] przeciwko P. S. dotyczącej znęcania się nad nią. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Wojewoda [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania U. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu tego postanowienia Wojewoda wskazał, że nie zachodzą przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do zawieszenia postępowania ponieważ rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie wymeldowania U. S. nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ wojewódzki podkreślił, że kwestię dobrowolności opuszczenia lokalu przez U. S., która to okoliczność ma w sprawie wymeldowania istotne znaczenie, może ocenić we własnym zakresie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem organu wojewódzkiego w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja, w której bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd nie jest możliwe wydanie orzeczenia w przedmiocie wymeldowania. Na powyższe postanowienie Wojewody [...] zażalenie wniosła U. S. Strona zarzuciła, iż przy wydaniu tego postanowienia organ dopuścił się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że okoliczności opuszczenia przez nią lokalu nr [...] przy ul. [...] mogą zostać ustalone przez organ administracji bez oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu karnego w sprawie przeciwko jej mężowi P. S. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji swoim postanowieniem z dnia [...] marca 2011r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z [...] stycznia 2011 r. i orzekł o zawieszeniu postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę [...]. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ naczelny wskazał, że jego zdaniem w sprawie istnieją przesłanki do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Minister wskazał, że do czasu zakończenia sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] przeciwko P. S. dotyczącej znęcania się nad żoną nie jest możliwe przesądzenie kwestii, czy opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu miało charakter dobrowolny, czy też było wynikiem bezprawnych działań męża. Organ naczelny stwierdził ponadto, że w sytuacji ostrego konfliktu pomiędzy małżonkami ustalenie przez organ meldunkowy, czy opuszczenie lokalu przez U. S. było dobrowolne może napotkać na poważne trudności. Rozstrzygnięcie zaś sprawy karnej przez sąd umożliwi organowi meldunkowemu pełne odniesienie się do twierdzeń U. S. dotyczących okoliczności opuszczenia miejsca zameldowania. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2011r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. S. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez przyjęcie, że w sprawie zaistniały okoliczności do zawieszenia postępowania, podczas, gdy organ administracji rozpoznający sprawę dotyczącą wymeldowania jego żony może sam dokonać koniecznych ustaleń. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 7 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2011 r. o uchyleniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. i o zawieszeniu postępowania odwoławczego w przedmiocie wymeldowania U. S. narusza prawo i to w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia. Z treści artykułu 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika obligatoryjność zawieszenia postępowanie przez organ, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi w sytuacji, gdy w ramach stanu faktycznego stanowiącego podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej występuje jako jego element kwestia, której uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje rozpatrzenie sprawy administracyjnej, gdy jednocześnie do rozstrzygnięcia tej kwestii nie jest właściwy organ administracji rozpoznający sprawę administracyjną, lecz inny organ lub sąd (wyrok NSA z 18.04.2000 r., sygn. akt V SA 1701/99, publ. LEX nr 79244). Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (wyrok NSA z 1.06.1998 r., sygn. akt II SA 534/98, publ. LEX nr 41763). Należy też zauważyć, iż instytucja procesowa zawieszenia postępowania nie oznacza, że organ administracji - właściwy do rozpoznania sprawy może uchylić się od rozstrzygnięcia w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie innego organu lub sądu. O treści rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty (art. 104 § 2 k.p.a.) decyduje stan faktyczny i prawny w momencie wydawania decyzji. W niniejszej sprawie, organ za zagadnienie wstępne uznał toczące się przed Sądem Rejonowy [...] postępowanie karne przeciwko P. S. dotyczące znęcania się nad żoną. Zdaniem organu naczelnego nie jest możliwe przesądzenie kwestii, czy opuszczenie przez U. S. przedmiotowego lokalu miało charakter dobrowolny, czy też było wynikiem bezprawnych działań męża. Trzeba stwierdzić, że okoliczności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez U. S. mają istotne znaczenie w sprawie o wymeldowanie, niemniej jednak ustaleń w tym zakresie może poczynić organ rozpoznający sprawę, bez konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko P. S. Sąd stanął więc na stanowisku, iż brak podstaw do przyjęcia, że toczący się proces karny uniemożliwia organowi administracji wydanie decyzji rozstrzygającej o żądaniu przewidzianym w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), tym samym, że stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy organ administracji wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. To do organu należy ustalenie spełnienia przesłanek uzasadniających wymeldowanie danej osoby, tym samym stwierdzenie że utraciła ona uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zatem ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez uczestniczkę postępowania nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji. W tej sytuacji, ów organ uprawniony jest do dokonywania w tym przedmiocie ustaleń faktycznych, poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego i ocenę zebranego na tą okoliczność materiału dowodowego zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania i w tym zakresie nie może uchylać się od rozpoznania sprawy oraz wydania decyzji, powołując się na toczące się postępowanie karne, mogące obejmować ustalenia w analogicznym zakresie. Oczywistym jest fakt, iż niekiedy postępowanie karne lub cywilne może zawierać istotne w sprawie administracyjnej ustalenia w przedmiocie "charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu" przez osobę wskazaną w żądaniu wymeldowania, nie oznacza to jednak - jak wskazano - aby przedmiot tych ustaleń mógł być kwalifikowany jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Reasumując, niezasadnie organ naczelny uznał, że rozstrzygnięcie w postępowaniu karnym przeciwko P. S. jest zagadnieniem wstępnym, bez rozpoznania którego organ administracji nie może wydać decyzji merytorycznej, a skoro tak to bezpodstawnym było zawieszanie postępowania. W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.