IV SA/Wa 823/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 21 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. E. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 16 sierpnia 2011 r., a także z nadesłanych przez skarżącego dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia z dnia 7 września 2011 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem. Źródła dochodu trzyosobowej rodziny stanowią świadczenia emerytalne skarżącego w wysokości 1.314,37 zł netto miesięcznie oraz jego żony w wysokości 1.763,12 zł netto miesięcznie. Syn skarżącego jest osobą bezrobotną. Od 7 lutego 2011 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych ze względu na upływ maksymalnego okresu jego pobierania. Jako posiadany majątek skarżący wskazał mieszkanie o powierzchni 80 m2. Syn wnioskodawcy jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0415 ha. Skarżący nie ma wartościowych przedmiotów, zasobów pieniężnych, ani rachunku bankowego. Na rachunku bankowym żony wnioskodawcy, w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. po stronie wpływów odnotowano wpłaty świadczeń emerytalnych oraz dwie wpłaty w kwotach 172 zł i 66 zł pod tytułem "woda" od R. S.. Saldo na rachunku żony w przeddzień wpłaty emerytury wyniosło: w czerwcu 238,89 zł, w lipcu 184,44 zł, a w sierpniu 430,09 zł. Z kolei na rachunku bankowym syna skarżącego, poza kapitalizacją odsetek i poborem podatku od zysków kapitałowych, nie odnotowano innych operacji. Na dzień 7 września 2011 r. saldo na koncie syna wyniosło 2.415,02 zł. Wykazana przez skarżącego średnia, miesięczna wysokość opłat związanych z eksploatacją mieszkania wynosi: opłaty za energię elektryczną - 191,69 zł, opłaty za gaz - 400,73 zł, opłaty za wodę i odprowadzenie ścieków - 107,70 zł. Koszty zakupu niezbędnych leków kształtują się na poziomie około 113 zł. Poza wymienionymi, skarżący ponosi także inne wydatki, których wysokości nie wykazał, jak opłaty za telefon, internet, telewizję, ubezpieczenie na życie i spłatę kredytu. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez E. S. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] do wykazanych przez stronę możliwości płatniczych, stanu majątkowego i rodzinnego. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 19 lipca 2011 r. Sąd odrzucił skargę E. S. z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Odpis orzeczenia doręczono stronie w dniu 26 lipca 2011 r. (karta nr 46 akt sprawy), a w dniu 2 sierpnia 2011 r. złożyła ona wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Na obecnym etapie postępowania skarżący może być zobowiązany do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie wydane po rozpoznaniu jego wniosku o przywrócenie terminu. Opłata ta wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jeżeli termin do wniesienia skargi zostanie przywrócony, to wpis należny od skargi wyniesie 272 zł (§ 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia). Ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wyniesie zaś 136 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia). Z kolei wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku wyniesie 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie się wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Łączny dochód uzyskiwany ze świadczeń emerytalnych w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 3.077,49 zł netto, co daje 1025,83 zł na osobę. Wykazana przez stronę wysokość wydatków ponoszonych na eksploatację mieszkania i zakup niezbędnych leków wynosi średnio 813,12 zł miesięcznie. Po uwzględnieniu tych wydatków do dyspozycji trzyosobowej rodziny pozostaje więc około 2.265 zł miesięcznie. Strona wskazuje wprawdzie, że ponosi jeszcze inne wydatki, jak opłaty za telefon, internet i telewizję oraz koszty spłaty kredytu, jednakże analiza wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego pozwala stwierdzić, że comiesięcznie do dyspozycji rodziny państwa S. pozostaje kwota, która bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu umożliwia poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia 100 zł wpisu od zażalenia, a także innych, wymienionych wyżej, opłat sądowych. Dla przypomnienia należy wskazać, że w przeddzień wypłaty świadczenia emerytalnego żony skarżącego na jej koncie pozostawało: w czerwcu 238,89 zł, w lipcu 184,44 zł, a w sierpniu 430,09 zł. W każdym miesiącu wysokość tych środków przekraczała zatem kwotę wpisu od zażalenia, wpisu od skargi kasacyjnej, czy opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku, a w sierpniu znacznie przekroczyła kwotę wpisu od skargi. Możliwość pokrycia bieżących wydatków rodziny z regularnie uzyskiwanego dochodu potwierdza także fakt, że w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 7 września 2011 r. z rachunku bankowego syna skarżącego nie dokonano jakiejkolwiek wypłaty, a dzięki kapitalizacji odsetek kwota zdeponowanych na nim oszczędności systematycznie rosła od 2.397,61 zł do 2.415,02 zł. Także fakt, że państwo S. korzystają z kredytu bankowego dodatkowo potwierdza możliwość zaspokojenia niezbędnych wydatków z uzyskiwanego dochodu. Oznacza bowiem, że skarżący i jego rodzina posiadają zweryfikowaną przez profesjonalną instytucję finansową, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania są w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych E. S. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącego oraz oszczędności zdeponowane na rachunku bankowym jego syna pozwalają bez uszczerbku w konicznym utrzymaniu trzyosobowej rodziny poczynić oszczędności, które umożliwią pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.