IV SA/Wa 823/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z/s w G. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zanieczyszczenie środowiska morskiego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.), dalej: "K.p.a.", po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] dalej: "strona skarżąca") od decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z [...] listopada 2016 r. nr [...], wymierzającej karę pieniężną w kwocie 10 808,00 zł za zanieczyszczenie środowiska morskiego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujący stan sprawy. W dniu [...] listopada 2016 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] , na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczpospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz.U. z 2013 r. poz. 934, z późn. zm.) i art. 38 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz.U. z 2015 r. poz. 434, 881), w zw. z art. 36 ust. 1 tejże ustawy oraz § 104 K.p.a. wydał decyzję nakładającą na armatora katamaranu [...] karę pieniężną w kwocie 2000 SDR, co według tabeli kursowej nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. stanowi równowartość 10 808,00 zł za zanieczyszczenie środowiska morskiego z katamaranu [...], podczas postoju w [...], przy nabrzeżu [...]. Ww. decyzji, na podstawie art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502, z późn. zm.) nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Nałożenie kary pieniężnej miało miejsce z uwagi na zaobserwowane na [...] przy [...] zanieczyszczenie olejopochodne w dniu [...] października 2016 r. ok. godz. 9.00 rano przez dyspozytora komendy Straży Miejskiej w [...], który zgłosił informację do Kapitanatu Portu [...] (służby dziennej). W tym samym czasie informację o zanieczyszczeniu olejopochodnym [...], występującym wzdłuż nabrzeża [...] zgłosił do Kapitanatu Portu szyper holownika [...]. W miejsce zdarzenia niezwłocznie udali się funkcjonariusze kapitanatu – działu ochrony środowiska morskiej, stwierdzając śladowe ilości piany (detergentów) pomiędzy burtą [...] a nabrzeżem, jak również bezpośrednio na nabrzeżu; postrzępioną plamę oleju o wyraźnym węglowodorowym zapachu - zlokalizowaną bezpośrednio przy burcie katamaranu [...]; film olejowy na odcinku miejsce cumowania [...] (nabrzeże [...]) - [...]; wodę schodzącą (prąd wychodzący z portu), stan wody 513, wiatr SW 3 m/s. Dokonano czynności w postaci pobrania próbki zanieczyszczonej wody z kanału [...], jak również pobrania próbki paliwa oraz zęz z obu maszynowni katamaranu (w obecności przedstawicieli katamaranu [...]). Zaobserwowano substancję na powierzchni próbki z wody o takim samym (zielonym) zabarwieniu, jak próbka paliwa z katamaranu [...]. Strona skarżąca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], wnosząc o zmianę wydanej decyzji w trybie art. 132 § 1 K.p.a, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy w całości i umorzenie w tym zakresie postępowania prowadzącego w I instancji przez Dyrektora Urzędu Morskiego w [...], bądź uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Urzędu Morskiego w [...]. Zarzuciła wydanej decyzji naruszenie art. 36 ust. 1 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki z uwagi na bezzasadne uznanie, iż to ze statku [...] dokonano zanieczyszczenia środowiska morskiego, w związku z eksploatacją statku i z tego powodu wymierzenie kary pieniężnej, jak również naruszenie art. 7 K.pa., w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. na podstawie którego organ administracji publicznej zobowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenić, czy udowodniona została dana okoliczność, powodująca wymierzenie kary pieniężnej. Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., wskazując w uzasadnieniu, iż Dyrektor Urzędu Morskiego w [...], jako organ I instancji zrealizował w całości obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wynikający z art. 77 § 1 K.p.a. oraz zgodnie z art. 80 K.p.a. prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] w ocenie organu II instancji szczegółowo i w sposób wyczerpujący uzasadnił stan faktyczny oraz prawny zdarzeń, wskazujących na naruszenie przepisów portowych. W opinii organu II instancji nałożona kara jest współmierna do popełnionego wykroczenia i strat, które dotknęły zarówno środowisko morskie jak i lądowe. Kara za wykazane zaniedbania ma także charakter prewencyjny i jest wskazaniem dla innych podmiotów i osób do stosowania odpowiednich zabezpieczeń swojej działalności. Na powyższą decyzję [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], pismem z dnia 14 lutego 2017 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o : 1) uchylenie zaskarżonej decyzji (na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., określanej dalej jako "P.p.s.a"); 2) uchylenie w całości decyzji organu I instancji; 3) zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: a) naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia: art. 36 ust. 1 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki poprzez bezpodstawne uznanie, iż ze statku [...], (którego armatorem jest [...] sp. z o.o.) zostało dokonane z naruszeniem przepisów ustawy zanieczyszczenie środowiska morskiego w związku z eksploatacją statku i z tego względu wymierzono karę pieniężną; b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia: art. 138 § 1 pkt 1 K.pa. z uwagi na jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; art. 8 K.p.a, poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego oraz zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa; art. 7 K.p.a., w zw. art. 80 K.p.a, poprzez poczynienie w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych; art. 7 K.p.a., w zw. z art. 77 § 1 K.p.a, poprzez niepodjęcie wszystkich czynności oraz brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; - art. 7 K.p.a w zw. z art. 75, art. 77 i art. 84 K.p.a., polegające na tym, że w sprawie nie zwrócono się o przeprowadzenie opinii biegłego w sytuacji, gdy należało przy użyciu wiadomości specjalnych wyjaśnić: czy stan wód i warunki pogodowe w dniu [...] października 2016 r. (pływ rzeki [...], prąd, wiatr) w istocie wskazywały na możliwość zanieczyszczenia środowiska morskiego przez katamaran [...], czy może stan wód i warunki pogodowe umożliwiały przemieszczenie się zanieczyszczenia olejopochodnego z innej jednostki znajdującej się w pobliżu bądź ze stacji do tankowania jednostek; czy przeprowadzona analiza porównawcza dostarczonych do badania próbek z kanału portowego i próbek ze zbiornika paliwowego oraz zęz maszynowych może ponad wszelką wątpliwość świadczyć o pochodzeniu zanieczyszczenia z katamaranu [...] (a nie o zaopatrywaniu się w płyny u tego samego dostawcy przez rzeczywistego sprawcę wycieku jak i armatora katamaranu [...]), art. 7 K.p.a., w zw. art. 75, art. 77 i art. 85 K.p.a. z uwagi, iż w sprawie nie dokonano oględzin statku [...] i nie dokonano sprawdzenia, czy istnieją ślady na burcie statku lub na pokładzie statku jednoznacznie wskazujące na odpowiedzialność katamaranu [...]; bądź czy możliwym jest, aby zamknięty obieg płynów na statku zawierał jakąkolwiek nieszczelność umożliwiającą wydostanie się jakichkolwiek zanieczyszczeń poza statek, gdy zawór wód zenzowych jest zaplombowany; - art. 7 K.p.a, w zw. z art. 77 § 1, oraz art. 80 K.p.a, poprzez zinterpretowanie całego stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego rozstrzygnięcia; art. 107 § 3 K.p.a, poprzez niekompletność uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, z uwagi na niepełne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; a także niekompletność uzasadnienia faktycznego i niewskazanie w jaki sposób (technicznie) katamaran [...] był źródłem zanieczyszczenia. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w [...], wymierzająca armatorowi katamaranu [...] karę pieniężną w kwocie 2000 SDR, co według tabeli kursowej nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. stanowi równowartość 10 808,00 zł za zanieczyszczenie środowiska morskiego z katamaranu [...] podczas postoju w [...], przy nabrzeżu [...]. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu [...] października 2016 r. około godziny 9:00 rano, z uwagi na zgłoszenie o zanieczyszczeniu olejopochodnym na [...] przy [...], niezwłocznie udali się funkcjonariusze kapitanatu. Inspektorzy, wchodząc na pokład katamaranu [...] pobrali próbki paliwa i próbki wód zaolejonych z przestrzeni zęzowych obu maszynowni, jednocześnie dokonali oględzin miejsca postoju katamaranu oraz akwenu [...], stwierdzając śladowe ilości piany (detergentów) pomiędzy burtą [...] a nabrzeżem, jak również bezpośrednio na nabrzeżu; postrzępioną plamę oleju o wyraźnym węglowodorowym zapachu - zlokalizowaną bezpośrednio przy burcie katamaranu [...]; film olejowy na odcinku miejsce cumowania [...] (nabrzeże [...]) - [...]; wodę schodzącą (prąd wychodzący z portu), stan wody 513, wiatr SW 3 m/s. Do akt sprawy został dołączony materiał fotograficzny, wykonany podczas wizji lokalnej. Na materiale fotograficznym widoczne są na kadłubie katamaranu [...] w części dziobowej na lewej burcie tłuste ślady na powierzchni poszycia w miejscu, gdzie występowało największe skoncentrowanie zanieczyszczenia w kanale portowym, plamy oleju zlokalizowane przy jednostce [...] oraz film olejowy zaczynający się na odcinku cumowania jednostki, bezpośrednio przy burcie, gdzie występowało największe nagromadzenie oleju. Inspektorzy, podczas wizji lokalnej w dniu [...] października 2016 r. oceniając film olejowy na odcinku miejsca cumowania katamaranu [...], wzięli pod uwagę prąd wychodzący tego dnia na rzece [...] skierowany do morza, stan wody oraz siłę i kierunek wiatru. Na zdjęciach znajdujących się w aktach sprawy, pomiędzy burtą katamaranu [...], a nabrzeżem oraz bezpośrednio na nabrzeżu - na ścieżce cumowniczej, widać śladowe ilości piany z detergentów użytych do chemicznej neutralizacji plam oleju. W protokole przesłuchania strony R. W. - mechanik z jednostki [...] potwierdził fakt użycia tych detergentów, co stanowi naruszenie § 91 ust. 9 zarządzenia Nr [...] Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2013 r., poz. [...]). Przepis ten wyraźnie stanowi, iż w przypadku zanieczyszczenia użytkownik jest zobowiązany tylko do mechanicznej likwidacji rozlewów olejowych. Bez zgody Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] zabrania się stosowania środków innych niż mechaniczne do usuwania z powierzchni wód substancji ropopochodnych. Dla uniknięcia zbędnej zwłoki i ograniczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczenia, zgodę na użycie środków dyspergujących do likwidacji filmów olejowych, może wydać Kapitan Portu. Jak wynika z akt sprawy załoga katamaranu [...] nie tylko nie wystąpiła do dyrektora urzędu morskiego ani do kapitanatu portu o wydanie zgody na użycie detergentów do neutralizacji plamy olejowej, ale również nie powiadomiła kapitanatu portu o spostrzeżonym zanieczyszczeniu wód portowych, do czego zobowiązuje § 10 ust. 2 zarządzenia Nr [...] Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2013 r., poz. 1314) oraz art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. z 2015 r. poz. 434, z późn. zm.). Z uwagi na powyższe, Sąd stwierdza, iż Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] dokonał dokładnych i wyczerpujących oględzin katamaranu, jego pokładu i innych miejsc na jednostce. Tym samym udowodnił jednoznacznie doprowadzenie przez stronę skarżącą do zanieczyszczenia wód w basenie portowym. W sposób wyczerpujący zostały podjęte wszelkich czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.) poprzez zebranie dowodów z zeznań świadków i sporządzenie dokumentacji fotograficznej; zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.); zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 ust. 1 K.p.a.) poprzez dostarczanie stronie skarżącej zawiadomień i informacji. Nie budzi wątpliwości, iż Dyrektor Urzędu Morskiego w [...], jak i Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej zrealizowali w całości obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wynikający z art. 77 § 1 K.p.a. oraz zgodnie z art. 80 K.p.a. prawidłowo ocenili materiał dowodowy jako wskazujący, iż dana okoliczność została udowodniona. Sąd mając na względzie, iż inspektorzy ochrony środowiska Kapitanatu Portu [...] to wyspecjalizowany organ, jak również przyjęte przez nich zasady organizacji pracy - uznał, iż nie było potrzeby zwrócenia się do biegłych o wydanie opinii w celu sprawdzenia, czy stan wód i warunki pogodowe w dniu zdarzenia, tj. spływ rzeki [...] w kierunku morza, prąd i siła wiatru w istocie wskazywała na możliwość zanieczyszczenia środowiska morskiego przez katamaran [...]. Inspektorzy stwierdzili jednoznacznie, iż w dniu zdarzenia ponad wszelką wątpliwość wystąpił spływ wód [...] do morza. Sąd, mając na uwadze interpretację laboratorium sporządzającego zleconą analizę, uznał iż nie ma żadnych wątpliwości, że zanieczyszczenie powstałe na rzece [...] pochodziło z katamaranu [...], z uwagi na kształt linii bazowej oraz czasy retencji poszczególnych związków, które były identyczne. Nie ma żadnych podstaw, by twierdzić, iż sprawcą zanieczyszczenia mógł być inny podmiot prowadzący działalność, bądź inna jednostka. W aktach sprawy znajduje się informacja, z której wynika, iż zostały sprawdzone również jednostki pływające w pobliżu postoju katamaranu [...]. Z uwagi na to, iż te jednostki nie posiadały paliwa, a jedna z nich nawet napędu – nie dokonywano pobrań próbek paliwa do sprawdzenia i porównania z próbką oleju zebranego z powierzchni wody. Inspektorzy ustalili, iż plama olejowa nie mogła przemieszczać się wcześniej z innego kierunku i z inną prędkością. Znając rozmieszczenie jednostek w porcie, warunki hydrometeorologiczne oraz kierunek przemieszczania się wody w rzece [...] inspektorzy prawidłowo ustalili, że stwierdzone zanieczyszczenie olejopochodne wód portowych mogło przemieszczać się tylko w kierunku morza. Strona skarżąca na etapie postępowania organu I instancji miała możliwość zapoznania się z tego rodzaju informacjami, lecz nie wniosła żadnych uwag. Logiczne wnioski wywiedzione z wizji lokalnej pozwalają stwierdzić, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że winnym zanieczyszczenia środowiska morskiego w dniu [...] października 2016 r. na rzece [...] przy [...] jest armator katamaranu [...]. Brak jest podstaw do skutecznego wywodzenia, że konieczne jest przeprowadzenie kontrdowodów, bowiem te, które zostały przez organ przedsięwzięte są wystarczające, aby uznać, iż doszło do zanieczyszczenia spowodowanego przez skarżącą. Wnioski wyciągnięte przez organ są zupełne, spójne i logiczne, a skarżąca nie przedstawiła argumentacji, która mogłaby rozumowanie organu podważyć. Tym samym nie są zasadne argumenty dotyczące naruszenia art. 7, w zw. art. 75, art. 77, art. 80 i art. 85 K.p.a. Pozostając w obszarze analizy procesowej należy stwierdzić, że nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 107 K.p.a., bowiem organy w uzasadnieniach decyzji obu instancji zawarły pełne uzasadnienia, zawierające czytelnie przedstawioną argumentację, pozwalającą na prześledzenie toku rozumowania organu i ocenę prawidłowości dokonania subsumpcji. Nie ma podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja jest wadliwa również z powodów pozaprocesowych. Prawidłowo stwierdzony przez organ stan faktyczny odpowiada bowiem dyspozycji przepisu, nakazującego organowi nałożenie kary pieniężnej. Zgodnie z art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. z 2015 r. poz. 434, z późn. zm.), armatorowi, z którego statku podczas przebywania w polskich obszarach morskich dokonano, z naruszeniem przepisów ustawy, zanieczyszczenia środowiska morskiego, w związku z eksploatacją statku lub zatopieniem w morzu odpadów i innych substancji - wymierza się karę pieniężną o równowartości do 1 000 000 jednostek obliczeniowych, zwanych Specjalnym Prawem Ciągnienia (SDR), określanych przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Zanieczyszczenie substancją ropopochodną, popełnione w świetle tego przepisu należy uznać za czyn podlegający takiej karze. Odpowiadające przepisom prawa było zatem wymierzenie armatorowi katamaranu [...] kary pieniężnej za zanieczyszczenie środowiska morskiego z katamaranu [...] podczas postoju w [...], przy nabrzeżu [...] w kwocie 2000 SDR, co według tabeli kursowej nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. stanowi równowartość 10 808,00 zł. Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ani w treści skargi ani z urzędu, skargę jako niezasadną należało oddalić, na mocy art. 151 P.p.s.a.