IV SA/Wa 825/21

Warszawa, 21 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędzia WSA Monika Barszcz Protokolant: ref. Bartłomiej Grzybowski po rozpoznaniu na rozprawie 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, na skutek skargi M.S., była decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. J.R. T. (dalej również "uczestnik postępowania") wnioskiem z 10 września 2020 r. zwrócił się o wymeldowanie M. W. S. z pobytu stałego w lokalu nr .przy ul. [...]. w [...] (dalej również "lokal"). Uczestnik postępowania wskazał, że skarżący nie mieszka w lokalu i jest najemcą lokalu socjalnego. Prezydent Miasta [...] (dalej również "organ pierwszej instancji" lub "prezydent miasta") zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, rozpoznał wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania (postanowienie z [...] października 2020 r., wydane na podstawie art. 98 § 1 i art. 101 §1 oraz art. 123 i art. 124 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, poz. 695 ze zm. "dalej "k.p.a."). Następnie Prezydent Miasta decyzją z [...] stycznia 2020 r. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z lokalu, uznając, że została spełniona przesłanka z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r. poz.1397 ze zm.) . M. S. (dalej również "skarżący") wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wojewoda [...] (dalej również "organ" lub "wojewoda") kontrolowaną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do uznania, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił lokal i dotychczas nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Zdaniem organu okoliczność ta wynikała zarówno z dokumentów złożonych przez uczestnika postępowania, jak również dokumentów pozyskanych z urzędu i oświadczeń samego skarżącego. M.S. wywiódł skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2021 r., domagając się zmiany tej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy. Skarżący wskazał na następujące uchybienia organów orzekających w sprawie: – nie wskazano dowodów, na których organy oparły swoje decyzje, a wojewoda wręcz bezrefleksyjnie powielił decyzję organu pierwszej instancji, – bezrefleksyjnie podano nieprawdę, że skarżący "jest najemcą mieszkania socjalnego położonego na terenie dzielnicy [...]", – powołano się na "kontrole", które się wiadomo kiedy się odbyły, albowiem skarżący nigdy z takimi się nie spotkał, z kolei w budynku gdzie znajduje się lokal oprócz "2 osób są to albo ludzie całkiem nowi bardzo często się zmieniający nie zainteresowani nawiązywaniem jakichkolwiek relacji sąsiedzkich (...) albo lokale stoją puste i niezamieszkane", – nie uwzględniono prawa skarżącego do braku konieczności ujawniania komukolwiek gdzie jest i przyjmowania nieoczekiwanych wizyt, – nie uznano, że zameldowanie czasowe skarżącego stanowi potwierdzenie, że dopełnił on obowiązku wynikającego z "ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych", – błędnie przyjęto, że skoro przez okres kilku miesięcy poprzedzających zameldowanie czasowe skarżący przebywał w innym miejscu niż zameldowanie stałe, to uprawnione było stwierdzenie, że nie zamieszkiwał w lokalu przy ulicy [...], – nie uwzględniono, że skarżący bardzo często przebywa w lokalu w związku z opieką nad leciwą matką i pomocą świadczoną dla niej, ma do lokalu klucze, często tam zagląda i odbiera tam korespondencję, – powołano się na nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...] w sprawie eksmisji matki skarżącego B. H. S., który zdaniem skarżącego "nie ma nic do rzeczy w (...) sprawie", – z mocy prawa nie została wyłączona z procedowania w sprawie "[...]" - osoba prowadząca postępowanie z ramienia organu, która nosi takie samo nazwisko jak pracownik zarządcy lub administratora pełnomocnika uczestnika postępowania, co budziło wątpliwości skarżącego czy osoby te nie są spokrewnione, – nie uwzględniono wniosku o zawieszenie postępowania ze względu na obowiązujące przepisy prawa oraz przedłużenie czasu na zapoznanie się z aktami sprawy z uwagi krótki czas, zły stan zdrowia oraz obecną sytuację epidemiczną, – nie uwzględniono wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed "Komisją Reprywatyzacyjną", a w konsekwencji zaskarżona decyzja jest wadliwa i nieważna, bo wniosek o wszczęcie postepowania został złożony przez osobę rzekomo będącą właścicielem lokalu, – organy działały "w przyspieszonym tempie", a skarżący nie został poinformowany o możliwości wglądu do akt i ustosunkowania się do nich, co w ocenie skarżącego stanowi rażące naruszenia prawa. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak formalny skargi. Skarżący w piśmie opatrzonym datą z 7 stycznia 2022 r. (podpisanym 18 stycznia 2022 r.) podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie, a na poparcie swojego stanowiska przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. Dodatkowo skarżący podważył ustalenia organu w zakresie zamieszkania w "mieszkaniu małżonki" oraz wniósł o: 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji jako wydane z rażącym naruszeniem prawa i wskazał art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., względnie o ich uchylenie, 2. zasądzenie od organu zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu, albowiem skarżący uzupełnił braki formalne skargi w terminie zakreślonym przez sąd. Przy czym w ocenie składu orzekającego ani zaskarżona decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2021 r., ani utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2021 r. nie naruszały prawa w stopniu skutkującym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, w tym nie zaszła przyczyna skutkująca stwierdzenie ich nieważności. Kwestię wymeldowania uregulowano w art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, w świetle którego - miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmując wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 6 grudnia 2007 r., III SA/Gd 281/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 marca 2008 r., VIII SA/Wa 600/07, wskazane orzeczenia i orzeczenia powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja o wymeldowaniu osoby jest uzasadniona w przypadku, gdy osoba ta opuściła w sposób trwały i dobrowolny miejsce stałego pobytu. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Organ prowadząc postępowanie podejmuje zatem wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wyczerpująco zbiera i rozpatruje materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonuje oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Wydając rozstrzygnięcie organ sporządza uzasadnienie, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., w którym ma wskazać fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których pozostałym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie służy realizacji zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe uregulowania sąd uznał, że ustalenia poczynione przez organy administracji orzekające w sprawie uprawniały do przyjęcia, że zaistniały podstawy do wymeldowania M. S. z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Za niezasadny sąd uznał zarzut skargi, że organy orzekające w sprawie nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do wydania decyzji. Z przedłożonych akt administracyjnych bezspornie wynikało, że skarżący w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] był zameldowany z matką B.S. (zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2020 r.). Matka skarżącego zawarła [...] grudnia 2019 r. z Miastem [...] umowę najmę lokalu socjalnego, natomiast skarżący nie występował o pomoc mieszkaniową (pismo Naczelnika Wydziału Zasobu Lokalowego dla Dzielnicy [...] Urzędu Miasta [...] z [...] września 2020 r.). W lokalu zamieszkiwała tylko jedna osoba – matka skarżącego (pismo B.S. z 10 marca 2019 r. oraz pismo skarżącego z 17 kwietnia 2019 r. k. 77-76, zawiadomienia o wysokości opłat za lokal z: 12 marca 2015 r., 22 czerwca 2018 r., 20 lipca 2018 r. i 14 lutego 2020 r. a także kopia wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z 10 lutego 2020 r. [...] o zapłatę i eksmisję B.S. k. 65-70). Lokal ten nie był użytkowany od 2017 r. (zawiadomienie o rozliczeniu mediów z: 19 lipca 2018 r., 4 lutego 2019 r., 18 lutego 2020 r.). W lokalu tym, mimo wielokrotnych kontroli policji nikogo nie zastano, a mieszkańcy budynku nie wiedzą czy ktoś tam zamieszkuje (pismo Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Rejonowej Policji [...] z 17 listopad 2020 r.). Skarżący przebywa w tym w lokalu, ale celem pomocy i opieki nad matką. Natomiast swoje dokumenty i najpotrzebniejsze rzeczy przechowuje w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...], którego jest współwłaścicielem. Tam też jest widywany codziennie przez sąsiadkę, podobnie jak pozostali jego członkowie rodziny - żona i dwóch synów (pismo zastępcy Naczelnika Wydziału Prewencji Komisariatu Policji [...] z 15 listopada 2020 r. oraz pismo Administracji Osiedla [...] z 20 października 2020 r.). Zdaniem sądu chybiony był również zarzut skarżącego jakoby nie zapewniono mu możliwości zapoznania się z aktami sprawy i ustosunkowania się do nich. Faktem jest, że skarżący został pouczony o treści art. 10 k.p.a. wyłącznie przez prezydenta miasta (pismo z 3 grudnia 2020 r.), przy czym z tego prawa nie skorzystał. Natomiast brak pouczenia o treści art. 10 k.p.a. przez wojewodę nie sposób uznać za naruszenie prawa skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykazał bowiem, że na skutek braku pouczenia uniemożliwiano mu dokonanie konkretnej czynności procesowej, a tym bardziej, że czynność ta mogłaby wpłynąć na stan faktyczny i wynik sprawy. W tym miejscu należy zaakcentować, że sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej również "p.p.s.a."). Niezrozumiały był również zarzut skargi dotyczący wyłączenia pracownika K. C. z mocy prawa z uwagi na zbieżność nazwisk z pracownikiem pełnomocnika uczestnika postępowania. O ile zgodzić się należało ze skarżącym, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu m.in. w sprawie (-) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; (-) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia; (-) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 24 § 1 pkt 1-3 k.p.a.), o tyle tożsamość nazwisk nie oznacza automatycznie jakiegokolwiek pokrewieństwa tych osób. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego dowodu, który potwierdzałby, że pracownik organu pierwszej instancji podlegał wyłączeniu z mocy prawa. Zamierzonego skutku nie mógł także odnieść zarzut skargi, że organ administracji nie zawiesił postępowania administracyjnego, a w sprawie działał szybko. Po pierwsze, jedną z naczelnych zasad postępowania jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), która obliguje organy do szybkiego i sprawnego załatwienia sprawy. Organy administracyjne mają ustawowo określone terminy załatwienia sprawy (art. 35 k.p.a.), a ich nie dochowanie może skutkować zarzutem bezczynności lub przewlekłości (art. 37 k.p.a.). Po drugie, zawieszenie postępowania administracyjnego jest wyjątkiem od powyższej zasady i powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy zostanie spełniona ustawowo określona przesłanka. Zdaniem sądu organy prawidłowo uznały, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego. Prezydent Miasta postanowieniem z [...] października 2020 r. rozpoznał wniosek skarżącego z 10 września 2020 r. o zawieszenie postępowania i prawidłowo wskazał, że postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie eksmisji matki skarżącego z lokalu (zob. ww. postanowienie z [...] lutego 2020 r.) nie może tamować sprawy o wymeldowanie skarżącego. Z kolei informacja skarżącego przekazana pismem z 31 października 2020 r. o wszczęciu postępowania rozpoznawczego przed Komisją do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] dotycząca budynku, w którym znajduje się lokal, nie rodziła skutku zawieszania o którym mowa w art. 26 ust. 1 z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz.795). Zgodnie z tym przepisem zawieszeniu podlegają tylko enumeratywnie wymienione rodzaje postępowań, a mianowicie dotyczące reprywatyzacji, zapłaty odszkodowania lub wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości. Tym samym przepis ten mógł znaleźć zastosowania do postępowania, którego przedmiotem było wymeldowanie. W świetle powyższego sąd nie tylko nie dostrzegł jakichkolwiek uchybień proceduralnych po stronie organów orzekających w sprawie, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ale również uznał, że ocena materiału dowodowego dokonana przez te organy nie była dowolna. Zdaniem sądu dokonując swobodnej oceny tych dowodów, organy administracji wyprowadziły trafne wnioski, że skarżący nie koncentruje w lokalu swojego centrum życiowego. Skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze oświadczył, że związek z lokalem pozostaje w ścisłym związku z pobytem matki w tym lokalu i potrzebą sprawowania nad nią opieki. Już tylko ta okoliczność upoważniała do stwierdzenia, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił lokal, a w chwili wydania zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu istniały przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Trafnie również organy przyjęły, że na wynik sprawy nie mogła mieć znaczenia okoliczność zameldowania skarżącego na pobyt czasowy pod adresem [...] . w [...] tj. od 24 listopada 2020 r. do [...] listopada 2021 r. Brak meldunku stałego nie wyklucza możliwości posiadania tylko meldunku czasowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku. Wobec nie uwzględnienia skargi nie było podstaw do orzekania w przedmiocie wniosku o zwrot kosztów postępowania (art. 200 i art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).