IV SA/Wa 829/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 roku sprawy ze skargi V. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. IV SA/Wa 829/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr. [...], którą uchylono decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia [...] listopada 2005 r. Nr. [...], oraz odmówiono V. M. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 z tytułu jednolitej płatności obszarowej za rok 2004 oraz uzupełniającej płatności obszarowej na tenże rok, a nadto nałożono kary pieniężne w wysokości 616,85 zł oraz 857,85 zł, które będą potrącane z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu roztrzygnięcia organu II - ej instancji wskazano, że V. M. złożyła w dniu 30 czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. Nr. 6/2004 poz. 40). Wniosek dotyczył m. in. działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...] znajdujących się w miejscowości P. gmina C. W dniu [...] listopada 2004 r. odmówiono w/w. przyznania płatności, natomiast w dniu 23 września 2005 r.wystosowano wezwanie w celu złożenia wyjaśnień w charakterze świadka w toczącym się postępowaniu o przyznanie płatności dotyczących tych samych działek, o które ubiegała się inna osoba (teść V. M. J. M.). W dniu 28 października 2005 r. V. M. złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła,że w roku 2004 użytkowała rolniczo sporne działki. Następstwem tego oświadczenia było wznowienie postepowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. zaistaniały bowiem nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Podczas rozprawy administracyjnej wyznaczonej w następstwie wznowienia postępowania, która odbyła się w dniu 12 grudnia 2005 r. wezwany w charakterze świadka sołtys miejscowości P. (I. G.) zeznała, iż użytkownikiem spornych działek był J. M., nie zaś V. M. Sama zainteresowana na rozprawę nie stawiła się z powodu awarii samochodu. Swoją nieobecność usprawiedliwiła. Organ II-ej instancji podkreślił, że V. M. nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważałyby wiarygodność tych, które były dla niej niekorzystne. Wprawdzie wraz z odwołaniem od decyzji organu I-ej instancji złożyła oświadczenia trzech osób (B. M., E. M., S. T.) poświadczające, iż nie wydzierżawiała ona spornych gruntów, to jednak żadne z tych oświadczeń nie wskazuje, iż jest ona faktycznym użytkownikiem działek o numerach: [...], [...], [...], [...]. Zdaniem organu to, że zainteresowana podnosi, iż to ona jest właścicielką spornych działek nie ma żadnego znaczenia, albowiem zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr. 6/2004 poz. 40) płatności przysługują producentowi rolnemu posiadającemu gospodarstwo rolne na będące w jego posiadaniu grunty rolne. Posiadaczem rzeczy jest bowiem ten kto rzeczą włada faktycznie jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo (posiadacz zależny). W sytuacji gdy co najmniej dwóch producentów rolnych złoży wniosek na daną działkę rolną zadaniem organu przyznającego płatności jest ustalenie kto jest faktycznym jej użytkownikiem. Pozostałych producentów rolnych wyklucza się z wniosku co powoduje konieczność naliczenia sankcji i to niezależnie od sytuacji materialnej wykluczonego, albowiem zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) NR. 2199/2003 sankcji z tytułu jednolitej płatności obszarowej nie stosuje się gdy wystapiły przypadki siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności określone w art. 48 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr. 2419/2001. Zgodnie z tym przepisem przypadki działania siły wyższej oraz nadzwyczajnych okoliczności wraz z odpowiednimi dowodami zgłaszane są na piśmie odpowiednim władzom w ciągu dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie je przekazać. Z kolei art. 44 Rozporządzenia Komisji (WE) nr. 2419/2001 stwierdza,że zmniejszenia i wykluczenia nie mają zastosowania gdy rolnik przedłożył merytorycznie poprawne informacje, lub gdy może w inny sposób wykazać, że nie ponosi winy. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie brak jest jednak podstaw do zastosowania w/w przypadków, które są podstawą odstąpienia od zastosowania sankcji. Nałożone sankcje wynikały z art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) NR. 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. Zgodnie z tym przepisem jeżeli róznica przekracza 30 % powierzchni określonej żadna pomoc nie jest przyznawana na dany rok. Jeżeli natomiast różnica przekracza 50 % na rolnika zostaje nałożona kara w kwocie odpowiadającej róznicy między powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta jest potrącana z płatności pomocy, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych przez niego podczas trzech lat kalendarzowych po roku dokonania ustalenia. Powierzchnia zgłoszona przez wnioskodawcę we wniosku wynosiła 7,13 ha, zaś stwierdzona w wyniku kontroli 4,2 ha. Różnica między w/w powierzchniami wynosi zatem 2,93 ha co stanowi 69,76 % zatwierdzonej powierzchni. Stawka jednolitej płatności obszarowej wynosi 44,46 euro/ 1 ha co stanowi 210,53 zł. (44,46 euro x 4,73521 zł = 210,53 zł) Mnożąc ustalony kurs wymiany walut dla Polski przez ustaloną stawkę dopłaty do 1 ha powierzchni użytków rolnych, a następnie przez różnicę między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną tj. 2,93 ha uzyskujemy kwotę 616,85 zł ( 2,93 ha x 210,53 = 616,85 zł.) Taka też kwota stanowi wysokość ustalonej sankcji. Jeśli chodzi natomiast o obliczenie uzupełniającej płatności obszarowej, to jego podstawą był art. 32 ust. 1 Roporządzenia Komisji (WE) nr. 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr. 3508/92. Ponieważ powierzchnia zgłoszona przez wnioskodawczynię była równa 7,13 ha, a stwierdzona w wyniku kontroli 4,2 ha przeto róznica stwierdzona między tymi powierzchniami jest równa 2,93 ha co stanowi 69,76 % zatwierdzonej powierzchni. Jeżli różnica wynosi więcej niż 20 % określonej powierzchni dla odnośnej grupy upraw nie jest przyznawana żadna pomoc. Jeżeli natomiast róznica wynosi więcej niż 50 % rolnik jest ponownie wykluczany z możliwości otrzymania pomocy do kwoty równej kwocie, która została mu odmówiona. Kwota ta jest potrącana od płatności pomocowych wypłacanych w oparciu o jakikolwiek schemat pomocowy, do których rolnik jest uprawniony w kontekscie wniosków złożonych w trakcie trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym nastąpiło takie stwierdzenie. Jeśli chodzi o stawkę uzupęłniającej płatności obszarowej to została ona ustalona w oparciu o § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 2004 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających (Dz. U. Nr. 214/2004 poz. 2168 i 2169) i wynosi 292,78 zł. Oznacza to, iż wysokość sankcji związanej z uzupełniającą płatnością obszarową winna stanowić kwotę 857,85 zł (292,78 zł x 2,98 ha = 857,85 zł) Skargę na decyzję organu II-ej instancji wniosła V. M. Z treści skargi wynika, że skarżąca kwestionuje ustalenia organów obu instancji podnosząc, że jest zaskoczona wydanymi roztrzygnięciami jako, że jej teść J. M. nie tylko nie jest właścicielem spornych działek i nie opłaca należnych podatków, ale także działek tych nie uprawia. W ocenie skarżącej zarówno J. M. jak i zgłoszeni przez niego świadkowie nie mówili prawdy gdy chodzi o uprawę spornych gruntów. Podkreśliła nadto, że ze swoim teściem jest skonfliktowana, albowiem próbuje on odebrać jej wszystko to czego dorobiła się wspólnie z mężem. Domaga się także opuszczenia przez nią i trójkę małoletnich dzieci mieszkania, które wynajął nieżyjący mąż skarżacej. Z treści skargi wynika, iż jej autorka zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji. W dopowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje. Niezaleznie od tresći skargi oraz argumentów w niej przytoczonych zaskarżona decyzja oraz decyzja ja poprzedzająca podlegają uchyleniu. Analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie prowadzi bowiem do wniosku, iż organy obu instancji nie poczyniły wyczerpujących ustaleń, oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły wszystkich dowodów jakie należało przeprowadzić. To z kolei oznacza, iż nie wyjaśniono okoliczności faktycznych pozwalających na stanowcze i nie budzące wątpliwości roztrzygnięcie. Przemawia to za koniecznością uznania, iż w sprawie doszło do ewidentnego naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa. Obowiązkiem organu I-ej instancji było bowiem nie tylko ocenienie treści oświadczeń złożonych na piśmie przez osoby, na które powołuje się skarżąca ( B. M., S. T. i E. M.), ale i skonfrontowanie ich na rozprawie z sołtysem miejscowości P. I. G. Być może twierdzenia tych osób, które zaprzeczały jakoby skarżąca wydzierżawiała sporne nieruchomości komukolwiek zostałyby uzupełnione także takimi, które poddawałyby w wątpliwość fakt ich posiadania a zarazem użytkowania przez J. M. Niezależnie od tego trzeba pamiętać o tym, że osoby, które nie są prawnikami niektóre pojęcia rozumieją jako synonimy, mimo tego że ich znaczenie prawne i faktyczne jest krańcowo odmienne. Chodzi w szczególności o wyjaśnienie w czasie przesłuchania co w/w rozumieli pod pojeciem tego, że skarżąca spornych gruntów nie wydzierżawiała i czy w ich ocenie było to jednoznaczne z tym, że nikt tych gruntów nie uprawiał i nie posiadał (poza skarżącą). Jest to o tyle ważne, że w skardze w sposób kategoryczny stwierdza się, iż J. M. owych gruntów nie zbierał, co oznacza, iż ich nie użytkował. Okoliczność ta będzie różwnież wymagała wyjaśnień ze strony skarżącej. Możliwość konfrontowania świadków, o której wyżej mowa jest nie tylko uzasadniona faktycznie, ale i prawnie. Znajduje ona oparacie w przepisie art. 83 kpa, z którego wynika zasadny postulat odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Dotyczy to m. in. przepisu art. 272 kpc, który stanowi, że świadkowie, których zeznania przeczą sobie wzajemnie mogą być konfrontowani (por. m. in. komentarz do art. 83 kpa – Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Zakamycze 2005, Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem, wydanie II). Niezależnie jednak od powyższego rozważania w postępowaniu administracyjnym będzie wymagała kwestia oceny posiadania spornych nieruchomości, oraz ewentualnego istnienia wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 48 rozporządzenia Komisji (WE) Nr. 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zinterpretowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr. 3508/92 (L 327, 12/12/2001). Otóż przepis art. 2 ust. 1 Ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr. 6/2004 poz. 40) stanowi, że m. in. osobie fizycznej przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jak słusznie zauważa organ II-ej instancji pojęcie posiadania zostało zdefiniowane w art. 336 kodeksu cywilnego. Posiadaczem rzeczy jest bowiem zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny) jak i ten kto nia faktycznie włada jak użytkownik, zasatwnik, najemca, dzierżawca lub mający władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zdaniem Sąsu w przedmiotowej sprawie należy wyjaśnić okliczności w jakich doszło i czy w ogóle doszło do objęcia w posiadanie spornych gruntów przez J. M. a zwłaszcza czy posiadanie to nie było następstwem przemocy czy wręcz przestępstwa na osobie właściciela gruntów. Z treści skargi, a także i wcześniejszych odwołań skarżącej wynika, iż J. M. za wszelką cenę próbuje usunąć ją z gospodarstwa oraz z wynajmowanego domu. Okoliczności te sa niezwykle istotne z punktu widzenia roztrzygnięcia sprawy. Wyjaśnienia będzie wymagało również to czy w związku z ewentualną ustratą posiadania spornych działek V. M. występowała na drogę postępowania sądowego np. ze sprawą o przywrócenie naruszonego posiadania, czy też z powództwem windykacyjnym. Gdyby istotnie tak było organy muszą rozważyć czy fakty te tzn. ewentualne - pozbawienie posiadania spornych działek przemocą, - procesy cywilne w sprawach, o których wyżej mowa, - sprawy karne dotyczące zachowania J. M. wobec skarżącej nie powinny być oceniane przez pryzmat art. 48 wyżej przytoczonego rozporządzenia Komisji (WE) Nr. 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., a więc jako okoliczności będące okolicznościami wyjątkowymi w rozumieniu tego przepisu. Trzeba bowiem pamiętać, iż katalog wyjątkowych okoliczności zawarty w tym przepisie (art. 48 ust. 2 pkt. A-e) nie ma charatkteru wyczeprującego a jedynie przykładowy. Powyższe uzasadnia konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I-ej instancji. Podstawą roztrzygnięcia Sądu jest przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. e ppsa.