IV SA/Wa 838/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Paweł Groński (spr.), sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o unieważnienie aktu małżeństwa. oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej również jako: SKO w W.), działając na podstawie art. 65 § 1 i art. 17, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego -tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. (dalej kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia M. M. na postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. z dnia [...] maja 2013r. Nr [...] orzekające o zwrocie wnioskodawcy wniosku o unieważnienie aktu małżeństwa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt postepowania administracyjnego wynika, że w dniu 20 maja 2013r. M. M. zwrócił się o unieważnienie aktu małżeństwa nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w B. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2013r. Nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w B. orzekł o zwrocie ww. wniosku, wskazując w uzasadnieniu, że unieważnienie aktu stanu cywilnego odbywa się w postępowaniu sądowym. Po rozpatrzeniu zażalenia M. M. na ww. postanowienie SKO w W. wydało powołane na wstępie postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji powołał treść art. 66 § 3 kpa oraz art. 33 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 Nr 212 poz.1264 ze zm.). Podniósł, że w sprawach określonych w art. 30-32 ustawy -Prawo o aktach stanu cywilnego (unieważnienia aktu stanu cywilnego) orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie należało zwrócić wnioskodawcy złożony wniosek. Powołane na wstępie postanowienie SKO w W. z dnia [...] marca 2014 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. M., który zawarł w niej prośbę o unieważnienie alitu małżeństwa nr [...] poświadczonego przez Urząd Stanu Cywilnego w B. Zwrócił uwagę na sfałszowany podpis A. K. nieobecnej podczas ceremonii w Kościele w R. Skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w swoim postanowieniu nie odniosło się także do innych argumentów przedstawionych w piśmie z dnia 29 maja 2013 r. dotyczących nieistnienia konkubinatu ani małżeństwa. W ocenie skarżącego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawiera jedynie chęć zachowania status quo, które nie jest zgodne z konstytucyjnymi zasadami współżycia społecznego i blokuje jego rozwój osobisty, nie uwzględniając dobrej woli stron zwracających się o zawarcie ugody i unieważnienie aktu oraz nic odnosi się do meritum sprawy W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga powinna zostać oddalona, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 66 § 3 kpa, zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sprawach określonych w art. 30-32 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U.2011.212.1264 ze zm.) dotyczących unieważnienia aktu stanu cywilnego orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Ponadto należy zauważyć, że stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego (art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Stosownie zaś do treści art. 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jeżeli mimo niezachowania przepisów artykułu poprzedzającego został sporządzony akt małżeństwa, każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić z powództwem o ustalenie nieistnienia małżeństwa. W związku z powyższym zarówno w przypadku zaistnienia przesłanki do unieważnienia aktu małżeństwa na podstawie przepisów rozdziału 4 ustawy-Prawo o aktach stanu cywilnego, jak i w przypadku sporządzenia aktu małżeństwa pomimo niezachowania przepisów zawartych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym sprawy te należą do właściwości sądu powszechnego. Stwierdzenie tego faktu skutkuje po stronie organu administracji publicznej, do którego zostało skierowane podanie, obowiązkiem zastosowania właśnie art. 66 § 3 kpa i dokonanie zwrotu podania. Z treści przepisów ustawy-Prawo o aktach stanu cywilnego wynika, że jedynie w przypadku określonym w art. 29 tej ustawy (gdy dwa akty stanu cywilnego stwierdzają to samo zdarzenie) unieważnienia dokonuje organ administracji państwowej wyższego stopnia, właściwy dla kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt. Z analizy akt sprawy nie wynika jednak aby taka sytuacja legła u podstaw wniosku skarżącego skierowanego do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. Z treści tego wniosku, jak i kolejnych pism składanych przez skarżącego wynika jednoznacznie, że powodem, dla którego - w ocenie skarżącego - konieczne jest unieważnienie aktu małżeństwa jest m. in. sfałszowanie podpisu pod aktem (brak A. K. w momencie podpisywania aktu w trakcie ceremonii w kościele), brak woli spełniania świadczeń małżeńskich przez strony, brak woli stworzenia wspólnego gospodarstwa domowego oraz "inne okoliczności medyczne". Nie ulega zatem wątpliwości, że sprawa objęta wnioskiem skarżącego nie należała do właściwości organów administracji publicznej, lecz sądu powszechnego, do którego powinien wystąpić skarżący. Argumenty podnoszone przez M. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie świadczą o całkowitym niezrozumieniu istoty zaskarżonego postanowienia SKO w W. Skarżący domaga się m. in. rozpoznania istoty sprawy i dokonania oceny jego argumentów, co nie jest możliwe, wobec ustalenia braku właściwości po stronie organów administracji publicznej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.