IV SA/Wa 847/05

WyrokWSA w Warszawie2005-11-21

Skład orzekający: Jakub Linkowski, Jarosław Stopczyński, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, może jednocześnie orzec o odmowie wszczęcia postępowania, jeśli decyzja organu pierwszej instancji została już wcześniej utrzymana w mocy decyzją ostateczną?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, nie może jednocześnie orzec o odmowie wszczęcia postępowania, jeśli decyzja organu pierwszej instancji została już wcześniej utrzymana w mocy decyzją ostateczną. W takiej sytuacji jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem jest uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, ponieważ brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi małżonków Z. na decyzję Głównego Geodety Kraju uchylającą decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 1996 r. wprowadzającą zmiany w operacie ewidencji gruntów. Decyzja z 1996 r. była konsekwencją wcześniejszych decyzji dotyczących ustalenia linii brzegowej i rozgraniczenia nieruchomości. Po odwołaniu małżonków Z. od decyzji z 1996 r., Wojewoda utrzymał ją w mocy. Następnie NSA odrzucił skargi małżonków Z. na obie decyzje. Główny Geodeta Kraju uchylił decyzję z 1996 r. i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, uznając, że została ona już zweryfikowana przez organ odwoławczy. WSA w Warszawie uchylił decyzję Głównego Geodety Kraju.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Geodety Kraju.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie WSA Jarosław Stopczyński (spr.),, ASR. WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2005 r. sprawy ze skargi W.L. Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków Uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] października 2004r. wydaną w sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego: 1) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S., która wydana została w dniu [...].11.1996r. ([...]) w części dotyczącej wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków zmian numerów i powierzchni działek nr. [...],[...],[...],[...],[...],, [...], [...] i [...] położonych w obrębie P. gmina W., 2) umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym stwierdzenia nieważności w/w. decyzji w części dotyczącej wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków zmian numerów i powierzchni działki nr [...] W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano m.in., że decyzja z dnia [...].11.96r. była konsekwencją dwóch poprzedzających ją decyzji a mianowicie: 1) decyzji Wojewody [...] z dnia [...].06.1995r. [...] 2) decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1996r. [...] Pierwsza z wymienionych decyzji ustalała linię brzegową morskich wód wewnętrznych Zalewu [...] w obrębie P.. W wyniku analizy istniejącej dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej uznano jednak za konieczne przeprowadzenie rozgraniczenia niektórych nieruchomości w obrębie P. w tym tych, które stanowiły własność W. i Z. małż. Z. To z kolei doprowadziło do wydania drugiej z w/w decyzji tj. decyzji z dnia [...] lipca 1996r. o rozgraniczeniu nieruchomości. Wobec nie zaskarżenia jej przez żadną ze stron stała się ona ostateczna. Decyzja z dnia [...].11.96r., mocą której wprowadzono zmiany numerów i powierzchni działek w operacie ewidencji gruntów obrębu P. gminy W. była więc niejako następstwem tak decyzji Wojewody [...] z dnia [...].06.1995r., jak i decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 1996r. Od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...]11.1996r. małż. Z. złożyli odwołanie. W następstwie jego rozpoznania Wojewoda [...] wydał w dniu [...] marca 1997r. decyzję ([...]), mocą której decyzja z dnia [...].11.1996r. została utrzymana w mocy. Decyzja Wojewody została następnie zaskarżona przez małż. Z. Konsekwencją wniesienia tej ostatniej skargi były dwa postanowienia wydane przez NSA ośrodek zamiejscowy w S. w dniu [...].06.1997r. Mocą pierwszego odrzucono skargę w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów (sprawa S.A/Sz 852/97). Drugie z postanowień było postanowieniem odrzucającym skargę w przedmiocie ustalenia linii brzegu morskich wód wewnętrznych zalewu [...] w obrębie P.. Od decyzji organu I-ej instancji odwołanie wnieśli małż. Z.. Po rozpoznaniu tego odwołania Główny Geodeta Kraju zaskarżoną decyzję uchylił w całości i orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...]11.1996r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że decyzja ta podlegała już weryfikacji przez organ odwoławczy. Została ona bowiem utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...].03.1997r. [...]. Tą ostatnią decyzję wydano w następstwie rozpatrzenia odwołania małż. Z., którzy już wcześniej kwestionowali decyzję z dnia [...].11.1996r. Wobec powyższego decyzja z dnia [...].11.1996r. usankcjonowana została decyzją organu odwoławczego i utraciła swój samodzielny byt prawny, a w obrocie prawnym pozostaje jedynie dlatego, że utrzymał ją w mocy organ odwoławczy. Brak jest zatem podstaw do orzekania o zgodności z prawem decyzji I-ej instancji, jeżeli sprawa została ostatecznie załatwiona decyzją ostateczną. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ II-ej instancji wskazał przepis art. 138§1 pkt. 2 kpa. Decyzja organu II-ej instancji została zaskarżona przez małż. Z.. Ze skargi wynika, iż skarżący kwestionują prawidłowość przeprowadzonego w roku 1996 postępowania rozgraniczeniowego a co za tym idzie wielkość nieruchomości, których są właścicielami. Nie zgadzają się również z decyzją Wojewody [...] z dnia [...].06.1995r., która ustaliła linię brzegową morskich wód wewnętrznych Zalewu [...] w obrębie P.. Sąd zważył, co następuje: Stosownie do art. 134§1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezależnie więc od argumentów podniesionych w skardze z urzędu należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa, albowiem organ II-ej instancji nie mógł uchylając zaskarżoną decyzję orzec jednocześnie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazana podstawa prawna takiego rozstrzygnięcia tj. art. 138§1 pkt 2 kpa nie pozwalała na odmowę wszczęcia postępowania. W zaistniałej sytuacji faktyczno-prawnej jedynym dopuszczalnym i wymaganym rozstrzygnięciem było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje bowiem wtedy gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Z taką sytuacją mamy do czynienia m.in. wówczas gdy decyzja organu I-ej instancji dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną (tak m.in. komentarz do art. 138 kpa pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego W-wa 2003 str.590). Jest oczywiste, że decyzja z dnia [...].11.1996r. została poddana kontroli w następstwie wniesienia odwołania przez małż. Z.. Okoliczność tę podnosi organ I-ej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. Wskazuje również na to, że konsekwencją wniesienia tegoż odwołania była decyzja Wojewody [...] wydana w dniu [...].03.1997r. ([...]), mocą której zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. Powyższe oznacza, iż brak było podstaw prawnych pozwalających organowi II-ej instancji na orzeczenie także o odmowie wszczęcia postępowania jako że znał on wszystkie te okoliczności, które potwierdzały fakt ostatecznego i prawomocnego zakończenia procedury odwoławczej związanej z zaskarżeniem decyzji z dnia [...].11.1996r. Niejako na marginesie powyższych rozważań podkreślić warto, iż kpa nie przewiduje możliwości odmowy wszczęcia postępowania zwykłego w formie decyzji także przez organ I-ej instancji. Za taką interpretacją przemawia porównanie rozwiązań przyjętych w przepisach regulujących wszczęcie postępowania zwykłego z rozwiązaniami przyjętymi w przepisach regulujących wszczęcie postępowań nadzwyczajnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma uprawnień reformatoryjnych co oznacza, iż zaskarżona decyzja nie mogła zostać zmieniona a jedynie uchylona na podstawie art. 145§1 lit. c ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło