IV SA/Wa 850/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze sprzeciwu R. B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], którą organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uchyloną decyzją Wójt Gminy [...] odmówił skarżącemu ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Razem ze sprzeciwem R. B. złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz z nadesłanych na wezwanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną (B. B.). Dwaj dorośli synowie Państwa B. mieszkają z rodzicami, jednakże wedle jednoznacznych oświadczeń, gospodarują samodzielnie. R. B. otrzymuje wynagrodzenie ze stosunku pracy w średniej wysokości 1.786,12 zł netto miesięcznie. B. B. również uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 1.847,71 zł netto miesięcznie. Majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 34 m2 oraz nieruchomość o powierzchni 0,57 ha. Państwo B. wydatkują 200 zł miesięcznie na opłaty za wodę i odpady komunalne. Kwotę około 160,61 zł na dwa miesiące przeznaczają na opłaty za energię elektryczną. Ponoszą także koszty kupna gazu w butlach (48 zł miesięcznie) oraz opału niezbędnego do ogrzania lokalu (średnio 200 zł miesięcznie). Samodzielnie wykonują remonty i naprawy mieszkania. Wedle złożonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego B. B. w rachunku tym przyznano limit kredytowy do kwoty 4.500 zł. Na rachunek wpływały wynagrodzenia za prace obojga małżonków. Dokonywano z niego wypłat gotówkowych kwotach od 100 zł do 6.000 zł. Większość wypłat stanowiły kwoty od 200 zł do 500 zł. Z rachunku pobierano także raty kredytu w wysokości 221,89 zł miesięcznie. Saldo rachunku w okresie ujętym na wyciągu (od 1 stycznia 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r.) prawie cały czas przekraczało 1.000 zł. Poniżej tej kwoty spadło tylko w dniu 1 marca bieżącego roku, kiedy wyniosło 989,10 zł. Najwyższe saldo zaksięgowano 8 stycznia 2018 r. Wyniosło wtedy 7.570,60 zł. Na koniec okresu ujętego na wyciągu saldo rachunku wyniosło 2.033,87 zł. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez R. B. możliwości płatnicze uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i żony nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie do sytuacji finansowej skarżącego. Wysokość wpisu od sprzeciwu wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 233 ppsa). Wysokość innych, ewentualnie należnych, opłat sądowych w postępowaniu wszczętym sprzeciwem R. B., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo również nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Porównanie ustalonej powyżej wielkości kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie z przedstawionymi przez skarżącego informacjami o sytuacji rodzinnej i finansowej nie pozwala na stwierdzenie, że R. B. - bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i żony - nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zarówno skarżący, jak i B. B. osiągają regularne dochody ze stosunku pracy. Ich łączna wysokość to 3.633,83 zł miesięcznie. Niezbędne wydatki, których wysokość została wykazana przez stronę, wynoszą natomiast w sumie około 530 zł miesięcznie. Są to tylko wydatki związane z eksploatacją zamieszkiwanego lokalu, dlatego należy uwzględnić, że poza nimi Państwo B. ponoszą inne jeszcze koszy koniecznego utrzymania, jak wydatki na wyżywienie, ubranie, środki higieny osobistej, czy niezbędne leki. Ponadto, jak wynika z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego B. B., spłaca ona raty kredytu w kwotach po 221,89 zł miesięcznie. Uwzględniając jednak aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a także biorąc pod uwagę dane zawarte w wyciągu z rachunku bankowego, nie można stwierdzić, że wygospodarowanie 100 zł na wpis od sprzeciwu i takich samych kwot, ewentualnie potrzebnych na poniesienie innych opłat sądowych, spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania skarżącego i jego żony. Nawet najniższe saldo rachunku w okresie ujętym na nadesłanym zestawieniu prawie dziesięciokrotnie przekroczyło wysokość wpisu od sprzeciwu. Na koniec tego okresu saldo przewyższyło natomiast wpis ponad dwudziestokrotnie. Co więcej, przyznanie limitu kredytowego w rachunku bankowym B. B. (do kwoty 4.500 zł) umożliwia dokonywanie na tym rachunku operacji, nieznajdujących pokrycia w aktualnie zdeponowanych na nim środkach. Nie można też tracić z pola widzenia, że zaskarżoną decyzję wydano w postępowaniu wszczętym wnioskiem R. B. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na należącej do skarżącego nieruchomości. Dodatkowo potwierdza to, że skarżący - skoro planuje inwestycję budowlaną - jest w stanie wygospodarować dodatkowe środki finansowe z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Dokonana w przedmiotowej sprawie ocena możliwości płatniczych R. B. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Przy opłatach sądowych, których wysokość jednorazowo nie przekracza 100 zł, skarżący jest w stanie tak zaplanować konieczne wydatki gospodarstwa domowego, aby bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i żony pokryć pełne koszty postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.