IV SA/Wa 852/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), asesor WSA Anna Sidorowska - Ciesielska, Protokolant ref. Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy G. (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...], w sprawie : 1. umorzenia administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego wszczętego postanowieniem Wójta Gminy G. z dnia [...] listopada 2016r. nr [...], dotyczącego granicy między nieruchomością położoną w miejscowości J., oznaczoną numerami [...], stanowiąca własność K. i J. małż. M. na mocy KW [...] i działką oznaczoną nr [...] stanowiącą własność J. M. na mocy KW [...], a działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], stanowiącymi własność T. M. na mocy KW [...], 2. przekazania z urzędu sprawy przedmiotowego rozgraniczenia do Sądu Rejonowego w G. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Stan sprawy jest następujący : Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2016r. J. M. wystąpił do Wójta Gminy G. o rozgraniczenie nieruchomości położonej w miejscowości J., oznaczoną numerami [...] i nr [...], z nieruchomością sąsiednią tj. działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], stanowiącymi własność T. M. Po przeprowadzeniu czynności rozgraniczenia granic przez uprawnionego geodetę decyzją znak [...] z [...] lipca 2015 r. Wójt Gminy G. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia w/w nieruchomości i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w G. Od decyzji Wójta odwołanie złożył Pan T. M. ( dalej: Skarżący), podnosząc, że granicą jest środek wspólnej drogi, rów prowadzący przez mokradła oraz budynek murowany stojący przy miedzy. Nadto zarzucił, że geodeta nie udokumentował budynku drewnianego mieszkalnego, płotu prowadzącego od budynku murowanego do drogi publicznej, a także nie przeprowadził linii osnowy przy budynkach, chociaż wiedział, że są wznowione geodezyjnie. Decyzją z dnia [...] października 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ( dalej: organ, organ odwoławczy) uchyliło decyzję Wójta z dnia [...] lipca 2015 r. z uwagi na błędy proceduralne, tj. : - uznanie jako stronę postępowania w stosunku do działki nr ewid. [...] Panią K. M., która nie jest właścicielką tej działki, - naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. poprzez sprostowanie postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego i decyzji rozgraniczeniowej, w których błędnie wskazano właściciela rozgraniczanych nieruchomości, oraz z uwagi na błędy merytoryczne, tj. umorzenie postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr ewid. [...] mimo że materiał dowodowy wskazuje na możliwość ustalenia granicy między działkami nr ewid. [...] i [...]. Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...]: 1. umorzył administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem Wójta Gminy G. z dnia [...] listopada 2016r. nr [...], dotyczące granicy między nieruchomością położoną w miejscowości J., oznaczoną numerami [...], stanowiącą własność K. i J. małż. M. na mocy KW [...] i działką oznaczoną nr [...] stanowiącą własność J. M. na mocy KW [...], a działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], stanowiącymi własność T. M. na mocy KW [...], 2. przekazania z urzędu sprawy przedmiotowego rozgraniczenia do Sądu Rejonowego w G. Od tej decyzji odwołanie złożył Skarżący, ponownie zarzucając geodecie błędne przeprowadzenie prac rozgraniczeniowych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy G. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ stwierdził, że decyzję o rozgraniczeniu wydaje się jeżeli ustalenie przebiegu granicy jest możliwe na podstawie zebranych dowodów lub na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej ze stron, gdy druga strona w toku postępowania nie składa oświadczenia i nie kwestionuje przebiegu granicy. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte zgodnie z wnioskiem z dnia 20 stycznia 2016r., którym J. M. wystąpił do Wójta Gminy G. o rozgraniczenie nieruchomości położonej w miejscowości J., oznaczonej numerami [...] i nr [...] z nieruchomością sąsiednią tj. działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], stanowiącymi własność T. M. W aktach znajduje się także późniejszy wniosek Państwa M., z dnia 14 listopada 2016r., o rozgraniczenie nieruchomości, tj. działki nr ewid. [...] stanowiącej własność wnioskodawców, z działką nr ewid. [...], stanowiącą własność Skarżącego. W związku z wpływem tego wniosku, postanowieniem z dnia [...] listopada 2016r. Nr [...] organ wszczął postępowanie rozgraniczeniowe między działkami nr ewid. [...] stanowiącą własność wnioskodawców i nr ewid. [...] stanowiącą własność Pana J. M., a nieruchomością sąsiednią oznaczoną nr ewid. [...] i [...] stanowiącą własność Skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego, Wójt winien wszcząć postępowanie rozgraniczeniowe na wcześniej złożony wniosek - z dnia 20 stycznia 2016r. - wobec prawidłowo ustalonych stron postępowania, a następnie, po analizie ustaleń uprawnionego geodety, wydać decyzje rozgraniczeniowe odrębnie dla działek [...] i [...] oraz dla działek [...] i [...]. Powołując się na swoją decyzję z dnia [...] października 2016r. organ wskazał, że podstawę ustalenia przebiegu granic stanowiły dokumenty : 1. operat pomiarowy z ustalenia pasa drogowego drogi powiatowej – dz.Nr [...], nr [...], z którego przyjęto współrzędne ustalonych punktów granicznych [...] i [...], 2. operat ewidencji gruntów nr [...], z którego wykorzystano zarys pomiarowy wsi Jagodne i stare szkice polowe z pomiaru granic działek ewidencyjnych. Ponieważ zniszczenie punktów pomiarowych i brak wizur między nimi nie pozwala na wierne odtworzenie pomiaru wykonanego w 1963r., to nie można odtworzyć granicy między działkami nr ewid. [...] i [...]. Natomiast granicę ewidencyjną pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...] geodeta okazał stronom na podstawie istniejących miedz na gruncie. Położenie punktów pomiarowych odtworzył według miar graficznych odczytanych na mapie ewidencyjnej. Pomiędzy punktami stanowiącymi granicę pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...] jest dobra widoczność. Granicę wyznaczają więc przyjęte z operatu ewidencji gruntów nr [...] punkty nr [...]. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, możliwe jest ustalenie granicy prawnej w oparciu o posiadane dokumenty i nieuzasadnione jest umorzenie postępowania co do granicy między działkami nr ewid. [...] i [...] z jednoczesnym przekazaniem sprawy sądowi rejonowemu. Na powyższą decyzję skargę wniósł Pan T. M., podtrzymując zarzuty wobec sposobu wykonania pomiarów przez geodetę prezentowane w toku postępowania odwoławczego. Wskazał, również że nie zostały wykonane zalecenia organu, zawarte w decyzji z dnia [...] października 2016r. nr [...]. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) - zwanej dalej "ppsa", uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że tryb rozgraniczenia nieruchomości normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst jednolity: Dz.U z 2016r. poz. 1629 ). Zgodnie z art. 29 ust. 1 tego aktu, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) z urzędu lub na wniosek strony oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (art. 29 ust. 3 p.g.k. oraz art. 30 ust. 1 p.g.k.). Postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone w trybie administracyjnym może zakończyć się decyzją: 1) o umorzeniu postępowania (na podstawie art. 105 §1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 p.g.k.) w sytuacji, gdy strony postępowania dojdą do porozumienia i zawrą przed geodetą ugodę, co do przebiegu granicy, która ma wówczas charakter ugody cywilnoprawnej i moc ugody sądowej 2) o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1). Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w sprawie, przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3) 3) o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2), jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody co do przebiegu linii granicznych lub nie ma podstaw do wydania decyzji, której mowa w art. 33 ust. 1. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 34 ust. 1 p.g.k., upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Unormowania zawarte w art. 33 i art. 34 p.g.k. wyczerpująco określają sposoby zakończenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, dlatego nie jest dopuszczalne stosowanie innych sposobów zakończenia takiego postępowania (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 maja 2003 r., sygn. II SA 2630/01, Lex nr 148839). W razie więc sporu pomiędzy stronami, wyrażającego się m.in. w niezawarciu ugody i braku zgodnego oświadczenia w sprawie przebiegu linii granicznych, kiedy inne dowody nie zezwalają na jednoznaczne ich ustalenie, organ administracji publicznej uprawniony jest i zobowiązany do umorzenia prowadzonego postępowania. Nie leży bowiem w jego gestii lecz kognicji sądu powszechnego, dokonywanie rozgraniczenia nieruchomości w sytuacjach, gdy strony nie zawarły ugody, ich twierdzenia co do przebiegu granicy są sprzeczne, a ich weryfikacja, pomimo prawidłowych czynności geodety, nie jest możliwa. W postępowaniu sądowym można posłużyć się także innymi dowodami, aniżeli zebrane w postępowaniu administracyjnym, przewidzianymi w Kodeksie postępowania cywilnego, np. zeznaniami świadków, opinią biegłego, przesłuchaniem stron (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2002 r., IV CKN 796/00, Lex nr 337031). Sąd powszechny mając więcej możliwości dowodowych w sprawach o rozgraniczenie w sytuacji sporu stron o przebieg granicy między nieruchomościami, może gruntownie skontrolować dotychczasowe czynności geodezyjne oraz poczynić nowe ustalenia zmierzające do ustalenia spornej granicy. Z protokołu granicznego z dnia [...] kwietnia 2016r. Nr [...] wynika, że stare szkice polowe z 1963r. ( operat ewidencji gruntów nr [...]) określające granice pomiędzy punktami pomiarowymi, nie są obecnie możliwe do odnalezienia na gruncie. Zniszczenie punktów pomiarowych będących podstawą pomiaru wykonanego w 1963r. i brak na gruncie wizur między tymi punktami nie pozwala na odtworzenie granicy pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...]. W dniu 6 grudnia 2016r. odbyła się rozprawa administracyjna i wizja lokalna na gruncie. Podczas rozprawy administracyjnej i wizji strony nie dokonały nowych ustaleń co do przebiegu granicy. Żadna ze stron postępowania nie złożyła propozycji ugodowych. Między stronami istnieje ewidentny spór graniczny. Zdaniem Sądu, należy podzielić w tej sprawie przekonanie organów orzekających, że istniejące dokumenty nie pozwalają na wskazanie w sposób jednoznaczny przebiegu granicy pomiędzy działkami o numerach: [...] i [...]. Nie są na tyle wystarczające, aby z całą pewnością ustalić jej przebieg, co pozwalałoby organom administracji publicznej wydać decyzję. Nadto, strony nie zawarły ugody, a ich oświadczenia co do przebiegu granicy były ze sobą sprzeczne, co w konsekwencji skutkowało umorzeniem postępowania administracyjnego i przekazaniem sprawy o rozgraniczenie do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny – Sąd Rejonowy w G. Należy pamiętać, że rozgraniczenie w trybie ustawy p.g.k. ma tylko pomocniczy charakter. Ustawodawca rozgraniczeniu w trybie administracyjnym nadał w zasadzie mediacyjny charakter (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 574/00, Lex nr 54190). Wszelkie więc nierozstrzygnięte w trybie administracyjnym spory na tym tle należą do kompetencji sądów powszechnych. Granicę ewidencyjną pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...] geodeta ustalił na podstawie istniejących miedz na gruncie. Położenie punktów pomiarowych odtworzył według miar graficznych odczytanych na mapie ewidencyjnej. Pomiędzy punktami stanowiącymi granicę między działkami ewid. [...] i [...] jest dobra widoczność, zatem granicę wyznaczają przyjęte z operatu ewidencji gruntów nr [...] punkty nr [...]. Sąd podziela pogląd organu, że mimo sporu między stronami i braku zgodnych oświadczeń woli, możliwe jest ustalenia granicy prawnej pomiędzy ostatnio wymienionymi działkami na podstawie posiadanych dokumentów. Wbrew zarzutom Skarżącego, dokumentacja geodezyjna w sprawie została sporządzona zgodnie z ustawą p.g.k. oraz rozporządzeniem w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W ocenie Sądu, zarzuty Skarżącego, zawarte w odwołaniu i skardze, w odniesieniu do pracy geodety, są subiektywne i potwierdzają jedynie prawidłowość oceny, że nie było możliwości zawarcia ugody, kończącej postępowanie rozgraniczeniowe. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.