IV SA/Wa 854/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. R. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia B. R., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] w K. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska odmówił B. R., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] w K. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. w którym GIOŚ wezwał B. R. do zagospodarowania odpadów w postaci zużytych dętek, pochodzących z nielegalnego przemieszczania, do ich zagospodarowania na terenie kraju. W postanowieniu z dnia [...] listopada 2013 r. organ wskazał, że postanowienie GIOŚ z dnia [...] marca 2013 r. zostało skutecznie doręczone stronie oraz w toku postępowania strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło nie z winy strony. Rozpatrując zażalenie B. R. na powyższe postanowienie organ odwoławczy wskazał, że postanowienie GIOŚ z dnia [...] marca 2013 r. zostało skutecznie doręczone zgodnie z art. 43 kpa. W myśl powyższego przepisu w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienie GIOŚ zostało odebrane przez dorosłego domownika, P. G., która kwitując odbiór postanowienia, zobowiązała się do przekazania przesyłki adresatowi. Okoliczność, iż osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia zastępczego, którego warunki określa art. 43 kpa. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie miała więc wpływu na bieg terminu do wniesienia zażalenia. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, dodatkowo wskazując na potwierdzeniu odbioru siebie jako osobę upoważnioną, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Odmienna interpretacja przepisu art. 43 kpa prowadziłaby do sytuacji, w której każde pozostawienie przesyłki w tym trybie powodowałoby niepewność co do skuteczności jej doręczenia, niwecząc jednocześnie cel istnienia tej regulacji. Powyższe organ potwierdził orzeczeniami sądów administracyjnych (np. WSA w Lublinie, wyrok z dnia 9 marca 2006 r. III SA/Lu 588/2005, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowienie z dnia 2 grudnia 2009 r. II GZ 271/2009). Organ odwoławczy wskazał, że natomiast zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Odnosząc się do wskazanego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 58 § 1 kpa organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko stwierdzające, że pobyt za granicą nie stanowił okoliczności nie do przezwyciężenia, w przypadku gdy postanowienie zostało skutecznie doręczone. Strona nie wskazała na żadne okoliczności, które uniemożliwiałyby przekazanie przez P. G. informacji o odebraniu przesyłki, jak również nie wykazała, że dochowała należytej staranności osoby dbającej o swoje interesy. Poza oświadczeniem, że postanowienie zostało odebrane przez córkę B. R. podczas jej pobytu za granicą i przekazane adresatowi po powrocie strona nie przedstawiła żadnych okoliczności, niezależnych od i B. R., które uniemożliwiałyby dochowanie ustawowego terminu. Główny Inspektor Ochrony Środowiska podkreślił, że zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy; o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Zdaniem organu przebywanie strony za granicą przy braku okoliczności wskazujących na celowe działanie P. G., bądź od niej niezależne, w nieprzekazaniu w terminie przesyłki adresatowi, nie stanowi okoliczności niezależnej od strony, której nie dało się przezwyciężyć mimo dochowania należytej staranności i w konsekwencji nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. R., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...] w K. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1/ naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a to: art. 75, 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zabranego w sprawie materiału dowodowego, a skutkujący błędnym ustaleniem, że skarżąca nie dołożyła należytej staranności, jeśli chodzi o możliwość zachowania terminu, w sytuacji gdy jednocześnie nie został zakwestionowany fakt, iż w tamtym okresie skarżąca przebywała za granicą, co uniemożliwiło jej wniesienie zażalenia na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. w terminie; 2/ naruszanie przepisów prawa, w postaci art. 58 § 1 kpa, polegające na uznaniu, iż brak jest podstaw do przywrócenia terminu, w sytuacji gdy skarżąca w dostateczny sposób uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. nastąpiło bez winy skarżącej. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1/ uchylenie zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2014 r.; 2/ uchylenie postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r.; 3/ zasądzenie od organu drugiej instancji na rzecz skarżącej kosztów procesu wg norm przewidzianych. W uzasadnieniu skargi B. R. opisała stan prawny i faktyczny sprawy szczegółowo rozwijając wskazane zarzuty. Podkreśliła, że przebywając za granicą nie miała żadnego wpływu na przebieg czynności doręczenia, a kwestia odbioru pisma zaadresowanego do skarżącej w żadnej mierze nie była uzależniona od decyzji skarżącej. Podała ponadto, że córka skarżącej absolutnie bez żadnej zgody skarżącej odebrała przedmiotowe postanowienie, nie informując skarżącej o jego treści. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Problem w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy postanowienie GIOŚ z dnia [...] marca 2013 r. zostało skutecznie doręczone skarżącej i czy prawidłowo organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wskazać należy w tym miejscu, że doręczenie w trybie art. 43 kpa jest skutecznie prawne, jeżeli zostaje dokonane do rąk osoby dorosłego domownika (zob. m.in. komentarz A. Wróbla do art. 43 kpa). Okoliczność, że osoba której wręczono pismo z pokwitowaniem, nie oddała faktycznie pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność dokonanego doręczenia. Zastępcze doręczenie pisma wskazane w trybie art. 43 kpa opiera się bowiem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata (która pokwitowała odbiór pisma), przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz na domniemaniu, że przedmiotowe pismo zostało doręczone. Wskazuje się ponadto, że datą doręczenia pisma jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, a nie dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez tego domownika. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania (komentarz A. Wróbla do art. 43 kpa). W niniejszej sprawie P. G. (córka skarżącej) odebrała korespondencję zawierającą postanowienie w dniu 26 marca 2013 r. i podjęła się tym samym oddania pisma adresatowi. Doszło zatem do zastępczego doręczenia pisma w trybie art. 43 kpa. W miejscu wskazać jednak należy, że organ drugiej instancji podał datę 23 marca 2013 r., jako dzień doręczenia pisma domownikowi, taką datę też wskazała w oświadczeniu P. G., tymczasem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przy podpisie "P. G. (upoważniona)" widnieje data 26 marca 2013 r. Powyższa okoliczność nie ma jednak znaczenia wobec 7 – dniowego terminu do złożenie zażalenia, któremu skarżąca uchybiła. Wskazane domniemanie doręczenia pisma adresatowi może być obalone dowodem przeciwnym - gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Odnosząc się do prawidłowości orzeczenia przez organ odmowy przywrócenia terminu w pierwszej kolejności wskazać należy, iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności przez stronę postępowania. Równocześnie zgodnie z art. 58 kpa organy administracji publicznej mogą orzec o przywróceniu uchybionego terminu, na wniosek strony, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, oraz zainteresowany dopełni czynności, dla której termin był określony jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Z treści powołanego powyżej art. 58 kpa wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że niewątpliwie doręczenie postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. nastąpiło w dniu 26 marca 2013 r., w ramach doręczenia uregulowanego w art. 43 kpa. Skarżąca wskazała, że z uwagi na fakt wyjazdu za granicę omyłkowo doręczono postanowienie córce skarżącej. Skarżąca zaś zapoznała się z treścią postanowienia 4 kwietnia 2013 r. W ocenie Sądu przyznać jednak należy rację organowi, że okoliczność powyższa nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu sam fakt przebywania poza miejscem zamieszkania nie uzasadnia przywrócenia terminu. Tym samym skarżąca nie uprawdopodobniła zatem swojej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw. Nie sposób bowiem uznać, aby wyjazd za granicę, na co powołuje się skarżąca w niniejszej sprawie, stanowił wyjątkową okoliczność, której zaistnienie było nagłe i nieprzewidziane, a także nie do przezwyciężenia. Niezasadna jest również argumentacja skarżącej, że postanowienie zostało doręczone jej córce omyłkowo, co Sąd szczegółowo uzasadnił w pierwszej części uzasadnienia. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.