IV SA/Wa 854/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r. oddalił skargę B. R. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżąca zwróciła się o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie jego odpisu z uzasadnieniem. Po doręczeniu odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, działając przez adwokata, wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, do której dołączyła, złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku strona wskazała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wspólnie z mężem. Jako jedyne źródło utrzymania wymieniła prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, mającą przynosić dochód w wysokości 12.000 zł rocznie. Podała, że posiada dom jednorodzinny. Pozostałe rubryki formularza wniosku, dotyczące posiadanego majątku, pozostawiła niewypełnione. Wskazała, że ponosi koszty utrzymania w wysokości około 1.000 zł miesięcznie i praktycznie cały dochód z działalności gospodarczej przeznaczany jest na te wydatki. Ponieważ oświadczenie z 25 sierpnia 2014 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej oraz budziło wątpliwości, pismem z dnia 4 września 2014 r. wezwano jej pełnomocnika do nadesłania w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających stan rodzinny, majątkowy i dochodowy B. R., to jest: 1. do nadesłania wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz przez jej męża, obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy, 2. do nadesłania dokumentów wskazujących wielkość przychodu z działalności gospodarczej męża skarżącej, 3. do nadesłania odpisów zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za 2013 rok, 4. do uzupełnienia oświadczenia zawartego w rubryce nr 7 formularza wniosku (Majątek) poprzez podanie powierzchni należącego do skarżącej domu, a także wskazanie informacji, czy w skład majątku skarżącej lub jej męża wchodzą nieruchomości inne niż dom, zasoby pieniężne lub przedmioty wartościowe, 5. do nadesłania kopii decyzji ustalającej (ustalających) wysokość zobowiązań skarżącej i jej męża z tytułu podatku od nieruchomości na 2014 r., 6. do nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy; 7. do nadesłania oświadczenia o wysokości stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, a także 8. do wskazania wszelkich innych okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca nie jest obecnie w stanie wygospodarować bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, podczas gdy 9 lipca 2014 r. uiściła opłatę kancelaryjną w tej samej wysokości, a 12 maja 2014 r. wpis od skargi w tej samej wysokości. W odpowiedzi na opisane wezwanie pełnomocnik skarżącej złożył do akt sprawy: 1. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię zeznania B. R. o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013, z której wynika, że uzyskała ona w tym okresie dochód w kwocie 9.430,00 zł z pozarolniczej działalności gospodarczej, 2. wyciąg z rachunku bankowego B. R. obejmujący dzień 22 września 2014 r., w którym dokonano wpłaty w wysokości 100 zł oraz pobrano prowizje w łącznej wysokości 52 zł (saldo wyniosło 48 zł), 3. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Burmistrza I., ustalającej zobowiązanie podatkowe skarżącej z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2014 r. w kwocie 1.123,00 zł, 4. oświadczenie skarżącej z dnia 23 września 2014 r. o miesięcznych wydatkach: woda (30 zł), energia elektryczna (100 zł), żywność (300 zł), telewizor (50 zł), internet (50 zł), telefon (100 zł), ZUS (900 zł), kredyt samochodowy (680 zł), kredyt gotówkowy (234 zł), kredyt gotówkowy (435 zł), podatek od nieruchomości (98 zł). We wskazanym oświadczeniu strona podała ponadto, że jest zadłużona w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na kwotę 20.348 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego przepisu wynika, że podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Przywołana regulacja nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. To zatem wnioskodawca zobowiązany jest w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości wykazać w oświadczeniu o sanie rodzinnym, majątku i dochodach, że jego możliwości płatnicze nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź że nie jest w sanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W trybie powołanego przepisu wystosowano do pełnomocnika skarżącej wezwanie do złożenia wymienionych wyżej dokumentów źródłowych i oświadczeń. Złożone przez stronę na urzędowym formularzu oświadczenie z dnia 25 sierpnia 2014 r. jest bowiem niewystarczające do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. B. R. wykonała rzeczone wezwanie jedynie częściowo, w sposób niewystarczający do dokonania pełnej oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Po pierwsze, skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji dochodowej i majątkowej męża. Nie nadesłała choćby wyciągów z jego rachunków bankowych, bądź dokumentów wskazujących wysokość osiąganego przez niego przychodu, ani nie złożyła do akt sprawy odpisu jego zaznania podatkowego. Po drugie, także nadesłany wyciąg z rachunku bankowego B. R. nie czyni zadość zobowiązaniu nałożonemu w wezwaniu z dnia 4 września 2014 r. Nie obejmuje bowiem wskazanego w nim okresu trzech miesięcy. Po trzecie, strona nie uzupełniła w należyty sposób oświadczenia o posiadanym majątku. Po czwarte, nie nadesłała wymaganego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej. Po piąte wreszcie, należy przypomnieć, że skarżąca uiściła już w przedmiotowej sprawie opłaty sądowe w wysokości po sto złotych każda (12 maja 2014 r. wpis od skargi i 9 lipca 2014 r. opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem). Z akt spraw nie wynika natomiast, aby po uiszczeniu tych opłat sytuacja majątkowa skarżącej pogorszyła się w sposób uniemożliwiający wygospodarowanie takiej samej kwoty na wpis od skargi kasacyjnej. Co więcej, wykazane przez stronę w oświadczeniu z dnia 23 września 2014 r. źródła wydatków, wśród których wymieniła np. kredyt samochodowy (680 zł miesięcznie), czy dwa kredyty gotówkowe (łącznie 669 zł miesięcznie), wskazują, że jest ona osobą zdolną do wygospodarowania comiesięcznie dodatkowych środków, poza wydatkami związanymi z zabezpieczeniem koniecznego utrzymania. Pomimo zobowiązania do wskazania wszelkich innych okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca nie jest obecnie w stanie wygospodarować bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, chociaż wcześniej uiszczała opłaty w takiej samej kwocie, wezwanie z dnia 4 września 2014 r. pozostaje niewykonane także w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżąca, nie wykonując należycie wezwania z 4 września 2014 r., uniemożliwiła dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej, a tylko taka może stanowić podstawę do uwzględniania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Bark jest natomiast podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, jeżeli ona sama - pomimo wezwania - nie usuwa wątpliwości, jakie budzi jej oświadczenie. W tym stanie rzeczy przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.