IV SA/Wa 863/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: przyznać H. L. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. H. L. wraz ze skargą złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że cały dochód przeznacza na wyżywienie i leki, jest osobą schorowaną. Wskazała na zadłużenie wynikające z nieopłacania rachunków za energię elektryczną i z tytułu podatku od nieruchomości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że jest osobą samotną, jest współwłaścicielką (w ½) działki o pow. 1954 m2 (w ½) z budynkiem letniskowym, oraz mieszkania o pow. 48 m2. Skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości: "930 zł po odtrąceniu spłaty rat". Zarządzeniem z dnia 9 maja 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: wyciągów z rachunków bankowych, dokumentu potwierdzającego dochód z emerytury, oświadczenia w sprawie wysokości miesięcznych wydatków, dokumentów potwierdzających zadłużenie skarżącej. Wezwanie to zostało zwrócone do Sądu, z powodu niepodjęcia w terminie. Jak wynika z adnotacji urzędu pocztowego, przesyłka ta była awizowana po raz pierwszy w dniu 14 maja 2013 r. oraz powtórnie – w dniu 22 maja 2013 r. Pismo to znajdowało się w placówce pocztowej S., o czym umieszczono zawiadomienie w skrzynce oddawczej. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 863/13 odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw, zwracając się o dopuszczenie załączonych do pisma dowodów z dokumentów, tj. wyciągu z banku za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r., wezwania do zapłaty z tytułu nieuregulowanych do dnia 30 czerwca 2013 r. należności za sprzedaż energii elektrycznej w kwocie 309,59 zł, wezwania do zapłaty z tytułu nieuregulowanych do dnia 5 lutego 2013 r. należności za sprzedaż energii elektrycznej w kwocie 394,93 zł, zaświadczenia stwierdzającego zaległość podatkową z tytułu podatku od nieruchomości za okres 2011 – 2012 r. w kwocie 965,00 zł oraz z tytułu odsetek za okres 2011 – 2012 r. w kwocie 190,00 zł, a także z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 306,00 zł. Wnioskodawczyni załączyła także dowód sprzedaży złota z dnia 13 sierpnia 2012 r. na kwotę 355,00 zł i z dnia 5 września 2012 r. na kwotę 423,00 zł. Nadto, skarżąca załączyła do sprzeciwu wypełniony formularz PPF. Wnioskodawczyni podała, że przysługuje jej emerytura w wysokości 1462,12 zł, przy czym miesięcznie potrącana jest kwota ok. 475 – 480 zł tytułem spłaty pożyczki, zaciągniętej przez skarżącą dla syna. Stwierdziła, iż jej sytuacja majątkowa jest fatalna, gdyż środki finansowe nie wystarczają na pokrywanie jej wydatków na życie, wobec czego skarżąca ma zadłużenie, które rośnie (z tytułu opłat za energię elektryczną oraz z tytułu podatku od nieruchomości). Na utrzymanie zostaje skarżącej ok. 980 zł miesięcznie, w tym na zakup żywności, leków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki, ograniczając niezbędne wydatki bądź gromadząc oszczędności. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w przypadku zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni należy uznać, że znajduje się ona w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jedynym źródłem dochodu skarżącej jest emerytura w kwocie 1462,12 zł, z której potrącana jest kwota ok. 480 zł miesięcznie z tytułu spłaty pożyczki. Skarżącej pozostają do dyspozycji skromne środki finansowe, dlatego też uiszczenie kosztów sądowych mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.