IV SA/Wa 864/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1497/14 oddalającym skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1497/14 oddalił skargę J. W. wniesioną na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia przebywania J. W. bez wyroku w Urzędzie Bezpieczeństwa w J. od dnia [...] lutego 1954 r. przez okres 3 dni za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Powyższy wyrok uzyskał walor prawomocności od dnia 9 stycznia 2015 r. Skargą z dnia 3 marca 2015 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego) J. W. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem Sądu ze względu na umowę organu międzynarodowego, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a z której strona nie mogła skorzystać w poprzednich postępowaniach, powołując się jednocześnie na pismo Ministerstwa Spraw Zagranicznych Departament Prawno-Traktatowy z dnia 5 lutego 2015 r. będące odpowiedzią na pismo skarżącego z dnia 26 stycznia 2015 r. dotyczące prośby o potwierdzenie konstytucyjnych uprawnień Prezydenta RP do ratyfikowania umów międzynarodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W świetle przepisów działu VII – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dotyczącego wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania w przypadkach przewidzianych w tym dziale VII. Stosownie zaś do regulacji zawartej w art. 280 § 1 powołanej ustawy, sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci. Analiza treści rozpoznawanej skargi prowadzi do konstatacji, że skarga o wznowienie postępowania sądowego została oparta na podstawie określonej w art. 272 § 3 tej ustawy. Nowela z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196) rozszerzyła katalog podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, dodając do art. 272 powołanej ustawy § 3, przewidujący możliwość wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. W takim przypadku termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Organem międzynarodowym działającym na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Polskę jest Europejski Trybunał Praw Człowieka (zob. treść Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności – Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Należy zauważyć, że w uzasadnieniu wspomnianej wyżej noweli z dnia 12 lutego 2010 r. jako główny argument uzasadniający wprowadzenie powyższej regulacji wskazano potrzebę ustanowienia prawnych podstaw wznowienia postępowania w przypadkach, w których Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zob. druk nr 2001, VI kadencja Sejmu; uzasadnienie, s. 17), realizując w ten sposób zalecenie Komitetu Ministrów rady Europy z dnia 19 stycznia 2000 r. (Rec. (2000) 2) w sprawie ponownego rozpatrywania lub wznawiania pewnych spraw na poziomie krajowym na skutek wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Wzorem dla projektodawców przepisu art. 272 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi było rozwiązanie przyjęte w art. 540 § 3 Kodeksu postępowania karnego. Na gruncie procedury karnej uznaje się, że do rozstrzygnięć, o których mowa w art. 540 § 3 kpk, zalicza się również orzeczenia Komitetu Praw Człowieka, działającego na podstawie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Protokołu fakultatywnego, który został ratyfikowany przez Polskę (Dz. U. z 1994 r. Nr 23, poz. 80). Komitet Praw Człowieka władny jest, na podstawie art. 5 ust. 4 Protokołu, przekazać państwu-stronie paktu swój pogląd na sprawę zainicjowaną złożeniem zawiadomienia w sprawie naruszenia postanowień Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (zob. P. Hofmański (red.), E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 3, Warszawa 2007, s. 312). W literaturze podkreśla się, że choć Trybunał oraz Komitet Praw Człowieka zajmują się, ze względu na określone regulacje międzynarodowe, jedynie ochroną sądową w zakresie szeroko pojmowanych spraw cywilnych i karnych, ich orzecznictwo wywiera wpływ na sprawowanie wymiaru sprawiedliwości we wszelkich kategoriach spraw sądowych (A. Zieliński, Wokół reformy polskiego sądownictwa, PiP 2009, z. 2, s. 3 i n.). Żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 272 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest możliwe w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Uznanie istnienia takiej potrzeby uzasadnione będzie zwłaszcza wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia wspomnianego organu międzynarodowego będzie wskazywać na konieczność dostosowania lub pełniejszego dostosowania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego do postanowień Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub innego aktu międzynarodowego stosowanego przez ten organ. Niewątpliwie do takich organów międzynarodowych również należy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W skład porządku prawnego Unii Europejskiej, a w szczególności – acquis communautaire – wchodzi nie tylko prawo pierwotne (tzn. prawo traktatów) oraz prawo stanowione przez instytucje unijne, tzw. prawo wtórne, ale również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym Trybunał dokonuje wykładni prawa unijnego przez pryzmat zasad, będących fundamentem Unii Europejskiej. Zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa wspólnotowego, jak i zasady efektywności prawa wspólnotowego, która byłaby zagrożona, gdyby sądy krajowe odmawiały stosowania prawa w rozumieniu przyjętym, przez Trybunał powoduje, że także odpowiedź Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na pytania prejudycjalne wiąże sądy krajowe państw członkowskich Unii Europejskiej w zakresie dokonanej wykładni prawa wspólnotowego. Celem mechanizmu odesłania prejudycjalnego jest zapobieżenie rozbieżnościom w wykładni prawa, a tym samym zapewnienie spójności prawa Unii w państwach członkowskich. Znaczenie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla zapewnienia jednolitej i prawidłowej wykładni oraz stosowania prawa unijnego przez wszystkie państwa członkowskie jest na tyle istotne, że zgodnie z art. 273 § 3 powołanej ustawy będzie zachodzić potrzeba wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Przypomnieć przy tym należy, że doktryna pozostaje zgodna co do tego, że nawet wobec braku odpowiedniego przepisu krajowego w sprawie wznowienia postępowania, to wznowienie postępowania musiałoby nastąpić na mocy regulacji unijnych przez wzgląd na związanie państw członkowskich zasadą współpracy (por. B. Brzeziński, K. Lasińska-Sulecki, Znaczenie orzecznictwa ETS dla polskiej praktyki podatkowej, Przegląd Podatkowy 2009 r., nr 11). Jednakże z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby w obrocie prawnym funkcjonowało rozstrzygnięcie organu międzynarodowego czy to bezpośrednio, czy nawet pośrednio związane z rozpoznawaną sprawą. Takiego rozstrzygnięcia nie wskazuje również sam skarżący. Powołanie się przez niego na ratyfikowaną umowę organu międzynarodowego – bliżej nieokreśloną – nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Skarżący więc nie wykazał zaistnienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.