IV SA/Wa 864/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant st. ref. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku H. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] uchyliło swoją decyzję z [...] marca 2016 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o zezwoleniu na wycięcie trzech drzew z gatunku brzoza brodawkowata, rosnących na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej przy ul. [...] we wsi [...] oraz orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie nieważnościowej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Pismem z [...] października 2015 r. H. M. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. o zezwoleniu na wycięcie trzech drzew z gatunku brzoza brodawkowata, rosnących na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej przy ul. [...] we wsi [...], podnosząc, że drzewa objęte tą decyzją stanowią jej własność. Decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie jest możliwe stwierdzenie, w obecnym stanie faktycznym, czy zezwolenie na usunięcie tych drzew zostało wydane z rażącym naruszeniem obowiązującego w dacie wydania zezwolenia art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) do [...] sierpnia 2015 r. W przypadku, gdy przebieg granic działek na spornym odcinku zostanie ostatecznie lub prawomocnie ustalony i zaistnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, będzie mogło być wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności i będzie mogła być wydana decyzja rozstrzygająca sprawę stosownie do stanu faktycznego sprawy. Wnioskiem z 8 kwietnia 2016 r. H. M. zwróciła się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją z [...] marca 2016 r., zarzucając Kolegium brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a ponadto podnosząc, że granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] nigdy nie została wytyczona. Wnosząca podtrzymała stanowisko wyrażone we wniosku z 8 października 2015 r., wskazując, że kwestionowana decyzja dotyczy drzew rosnących na terenie jej nieruchomości, zaś U. i A. G. winni byli wykazać, że wnioskowane do usunięcia drzewa stanowią ich własność. W ocenie wnioskodawczyni, okoliczność ta przesądza o kwalifikowanej wadliwości decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z [...] sierpnia 2015 r., który przed wydaniem zezwolenia na wycięcie drzew nie ustalił, kto jest ich właścicielem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] uchyliło swoją decyzję z [...] marca 2016 r. nr [...] oraz orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie nieważnościowej. W uzasadnieniu organ – powołując treść art. 28, art. 61a § 1, art. 157 § 2 Kpa - wskazał, że w warunkach niniejszej sprawy H. M. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. o zezwoleniu na wycięcie trzech drzew z gatunku brzoza brodawkowata, rosnących na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], do której nie posiada tytułu prawnego. We wnoszonych w toku postępowania pismach wnioskodawczyni podniosła, że granica pomiędzy działką nr [...], stanowiącą własność U. i A. G., a działką nr [...], będącą jej własnością, nigdy nie została ustalona, zaś fakt wybudowania przez właścicieli działki nr [...] ogrodzenia wzdłuż granicy z działką nr [...] nie przesądza o przebiegu granicy. Z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, aby drzewa objęte kwestionowaną decyzją rosły na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], której wnioskodawczyni jest właścicielem, a co za tym idzie, czy legitymuje się przymiotem strony w niniejszym postępowaniu. Kolegium pismem z 7 października 2016 r. wezwało H. M. do wykazania interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym oceny legalności decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. W odpowiedzi na powyższe pismo H. M. w piśmie z 27 października 2016 r. wniosła o pilne podanie informacji, czy U. i A. G. przedstawili dowody, że drzewa znajdujące się na działce nr [...] w [...], będące przedmiotem wniosku z sierpnia 2015 r. oraz decyzji Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2015 r., są ich własnością. W ocenie wnoszącej pismo, z całą pewnością dowodu takiego w aktach sprawy brak bowiem rozgraniczenie działek odbywa się z udziałem obu stron, zaś o wniesieniu wniosku o rozgraniczenie nie została powiadomiona. Do pisma załączona została kopia mapy sytuacyjnej nieruchomości objętej Kw nr [...] - dz. 40 cz. do celów prawnych, sporządzonej przez geodetę uprawnionego [...] i przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] stycznia 2000 r. za nr [...]. Na ww. mapie przedstawione zostały granice działki nr [...] o pow. [...], przy czym nie zostały na niej zainwentaryzowane żadne drzewa, jak również przebieg granicy z działką nr [...], a co za tym idzie nie stanowi ona dowodu na twierdzenia podnoszone w pismach wnioskodawczyni. Do ww. pisma załączona została również kopia zawiadomienia o czynnościach przyjęcia przebiegu granic nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...]. SKO w [...] podniosło, że wnioskodawczyni w pismach kierowanych do Kolegium w toku postępowania podnosiła wielokrotnie, że granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] nigdy nie została prawidłowo wytyczona, przy czym z ww. pism nie wynika, aby wszczęte zostało postępowanie rozgraniczeniowe. Twierdzenia H. M. o przysługującym prawie własności do drzew objętych kwestionowaną decyzją opiera się, jak wynika z pism znajdujących się w aktach sprawy, na informacjach pozyskanych w tej kwestii od poprzednich właścicieli i użytkowników działki nr [...] oraz od geodety [...]. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa oznacza występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu, a sferą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień i obowiązków Związek ten musi być bezpośredni. lnteres prawny właściciela nieruchomości, wynikający z prawa rzeczowego, winien pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawą administracyjną i rozstrzygnięciem w takiej sprawie. Nie budzi zatem wątpliwości, że w celu wykazania po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego w ocenie legalności decyzji Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2015 r., niezbędnym jest wykazanie, że drzewa objęte ww. decyzją znajdowały się na terenie nieruchomości, do której przysługuje jej tytuł prawny. Zdaniem organu odwoławczego, w postępowaniu zwykłym, to na organie administracji ciąży obowiązek określenia kręgu stron w sprawie, natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym podmiot występujący z wnioskiem o stwierdzenie nieważności oznaczonej decyzji powinien wykazać swoją legitymację procesową poprzez przedstawienie okoliczności świadczących o jego interesie prawnym. Do kompetencji organu administracji należy zaś weryfikacja tego w świetle konkretnych przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. W decyzji Kolegium z [...] marca 2016 r. jednoznacznie stwierdzono, że z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawczyni legitymowała się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym oceny legalności decyzji Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2015 r. Pamiętać przy tym trzeba, że w postępowaniu nieważnościowym na etapie postępowania odwoławczego, a zatem i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ administracji na podstawie art 157 § 2 w zw. z art. 15 Kpa winien przeprowadzić postępowanie w tym zakresie, tj. ustalić, czy rzeczywiście zachodziły przesłanki formalnoprawne, warunkujące dopuszczalność merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. W odróżnieniu jednak od wstępnego etapu badania wniosku, organ odwoławczy nie może zastosować art. 157 § 2 Kpa w zw. z art. 61a § 1 Kpa i odmówić wszczęcia postępowania, lecz jedynym możliwym rozstrzygnięciem kończącym sprawę jest umorzenie postępowania. Organ odwoławczy w ramach obowiązującej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego posiada zatem kompetencje do dokonania oceny legitymacji procesowej podmiotu, który występuje z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, a więc ustala, czy przysługuje mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2017 r. nr [...] H. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze H. M. wniosła o unieważnienie decyzji Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2015 r., uwzględnienie wniosków skarżącej z 3 listopada 2016 r., zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, a także obciążenia kosztami postępowania SKO w [...]. W uzasadnieniu podniosła, że decyzja SKO w [...] nie treści jej wniosków z 3 listopada 2016 r. i 17 stycznia 2017 r. Wskazała, że to pierwsze pismo – wniosek o wyłączenie ze sprawy członka SKO w [...] B. P. za jej stronniczość zawiera także szereg pytań, na które skarżąca nie uzyskała odpowiedzi. Uważa, że decyzja SKO w [...] umarzająca sprawę nieważnościwą w stosunku do niezgodnej z prawem decyzji z [...] sierpnia 2015 r. Kolegium winno wszcząć w tej sprawie postępowanie z urzędu. Skarżąca podała, że SKO w [...] niezgodnie z prawdą podało w zaskarżonej decyzji, że trzy drzewa o wycięcie których wystąpili G. znajdują się na ich działce nr [...]. To jest wymysłem stronniczej B. P. i nie poparte żadnymi dowodami, ale plotkami i pomówieniami. Skarżąca zarzuciła Wójtowi Gminy [...], że w kwestionowanej decyzji w przedmiocie wycięcia trzech drzew nie ustalił stron postępowania, pominął skarżącą, nie ustalił, czy trzy drzewa o których wycięcie wystąpili G. są ich własnością. Skarżąca podała, że nie musi legitymować się tytułem do prawnym do działki nr [...], skoro jej trzy drzewa nie znajdują się na tej działce. SKO w [...] podało, że nie ma dowodów na to, że te trzy drzewa znajdują się na działce skarżącej nr [...], ale pominęło to, że nie ma dowodów, że te drzewa znajdują się na działce nr [...]. Skarżąca podała, że Kolegium zarzuciło jej, że przedłożona mapa geodezyjna działki nr [...] nie widać granicy z działką nr [...] i nie widać drzew, co jest nieprawdą. G. także nie przedstawili mapy geodezyjnej działki nr [...] z zaznaczoną granicą i drzewami. Zarówno Wójt, jak i Kolegium wydali decyzje bez jakiejkolwiek mapy. W lipcu 2015 r. G. sami zaznaczyli drzewa skarżącej, w tym jedno w innym miejscu, niż się ono znajduje. G. na mapce działki nr [...] zaznaczyli wadliwie drzewa. Jedno z drzew nie jest posadowione na ich działce, ale w podmurówce ogrodzenia, co wynika ze zdjęć skarżącej, co jest podstawą do unieważnienia decyzji Wójta Gminy [...]. Fakt usytuowania jednego drzewa w podmurówce dawało skarżącej przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie wycinki drzew. SKO pominęło to, że geodeta sporządzający w 2000 r. mapę działki nr [...] był osobiście w [...] i poinformował skarżącą, że wszystkie drzewa znajdujące się na granicy działek nr [...] i [...] należą do skarżącej. Potwierdził informację jaką skarżąca uzyskała w 1983 r. od O., poprzednich właścicieli działki nr [...]. SKO w [...] pominęło dowody skarżącej potwierdzające to, że skarżąca nie została prawidłowo powiadomiona o czynnościach geodety z 2003 r., który pod jej nieobecność nie wytyczył granic działki nr [...]. I nie pozostawił żadnych znaków geodezyjnych. Wobec tego G. postawili ogrodzenie tam gdzie chcieli, a nie na granicy działek. SKO w [...] odwołuje się do odpłatnego pomiaru geodezyjnego, którego nie ma w aktach sprawy. SKO wskazało na konieczność rozgraniczenia spornych działek, o co skarżąca nie wnosiła, a powinno uznać, że skoro działki nie zostały rozgraniczone to decyzja z [...] sierpnia 2015 r. musi zostać unieważniona z urzędu lub na wniosek. G. dostali zgodę na wycinkę drzew, choć nie udowodnili, że są ich właścicielami. Wójt wyraził też zgodę na wycinkę drzew, mimo, że jedno z drzew znajdowało się po stronie ogrodzenia skarżącej. Podała też, że nie rozumie dlaczego w postanowieniu SKO w [...] z [...] lipca 2014 r. nr [...] organ uznał ją za stronę postępowania, a w decyzji z [...] stycznia 2017 r., już nie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie wskazało, że skarżąca nie wskazała na żadne nowe okoliczności sprawy, które miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W pismach z [...] czerwca 2017 r. i [...] lipca 2017 r. H. M. poinformowała, że jedno z trzech drzew zostało ścięte przez G., bez jej wiedzy, mimo trwania postępowania wznowieniowego i nieważnościowego. W piśmie z [...] grudnia 2017 r. skarżąca poinformowała Sąd, że wyznaczony pełnomocnik z urzędu nie kontaktuje się ze skarżącą, nie pomaga jej, nie odpowiada na jej pytania. Wobec tego wniosła o odroczenie rozprawy. Obecny na rozprawie adw. P. R. oświadczył, że jest w kontakcie z mocodawczynią, przekazuje jej wszelkie informacje i podejmuje stosowne czynności w sprawie. Wobec tego Sąd oddalił wniosek o odroczenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 24 § 3 Kpa bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Według zaś art. 27 § 1 Kpa o wyłączeniu członka organu kolegialnego, w przypadkach określonych w art. 24 § 3 Kpa, postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu. Tymczasem w niniejszej sprawie uszło uwadze organu odwoławczego, że H. M. w podaniu z [...] listopada 2016 r. zawarła skierowany do Prezesa SKO w [...] wniosek o wyłączenie od udziału w postępowaniu odwoławczym członka SKO w [...], w osobie B. P.. Skarżąca we wniosku sformułowała argumenty przemawiające – jej zdaniem – za jego zasadnością. Uważa, że wnioskowany do wyłączenia członek organu kolegialnego jest stronniczy w załatwieniu jej sprawy. Nie czyta lub nie czyta ze zrozumieniem wniosków i dowodów H. M.. Nie kieruje się przy rozpoznaniu sprawy przesłankami merytorycznymi, ale bazuje na plotkach, działa na korzyść urzędników Gminy [...] oraz jej przeciwników procesowych – G., skoro dołącza do akt sprawy wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1201/15, wydany w sprawie dotyczącej działki gminnej nr [...], a więc w innej sprawie (sprawie dotyczącej rowu zakopanego i zabetonowanego przez G.), niemającej związku ze sprawą niniejszą. Jak słusznie zarzuciła H. M. w skardze, w aktach sprawy brak dowodu na to, żeby przed wydaniem zaskarżonej decyzji przewodniczący organu kolegialnego – Prezes SKO w [...] rozpoznał wniosek skarżącej, zawarty w podaniu z [...] listopada 2016 r. W ocenie Sądu, zaniechanie Prezesa SKO w [...] w zakresie oceny zasadności wniosku o wyłączenie B. P., która w imieniu organu uczestniczyła w wydaniu zaskarżonej decyzji, jako przewodnicząca składu orzekającego i jednocześnie sprawozdawca, narusza art. 7 (zasadę obiektywizmu), art. 8 (zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organu) oraz art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zwraca uwagę, że naruszenie obowiązku zagwarantowania stronie prawa do bezstronnego rozpatrzenia jej sprawy może powodować kwalifikowaną wadę procesową, wyczerpującą przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 Kpa). Takie działanie może mieć szczególnie negatywne skutki dla obywatela w sprawach nieważnościowych, gdzie organ ma pewien luz decyzyjny, jeżeli chodzi o ocenę, czy wniosek o stwierdzenie nieważności wniosła strona w rozumieniu art. 28 i art. 157 § 2 Kpa, - a jeżeli tak, to - czy w sprawie wystąpiła wada rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Wobec tego, że w niniejszej sprawie zostały naruszone wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego, przedwczesne było odnoszenie się przez Sąd do innych zarzutów skargi. W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes SKO w [...] rozpozna wniosek H. M. zawarty w podaniu z [...] listopada 2016 r. o wyłączenie od udziału w postępowaniu odwoławczym członka SKO w [...] w osobie B. P.. Po załatwieniu tegoż wniosku i poinformowaniu o tym fakcie wnioskodawcy oraz stron postępowania organ odwoławczy wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa. Biorąc to pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.